Ege Bölge Üniversiteleri Münazara Blogu

EGE 5 Jüri Komitesi..

2009-03-14T12:02:00.015+02:00

CA - T. Bilge AVCI ( 10. Türkiye Üniversiteler Arası Münazara Turnuvası Yarı Finalisti, 4. Ege Bölge Münazara Turnuvası Finalisti (2007), İstanbul Bölge Münazara Turnuvası Finalisti (2008), PAÜ 2009 Komite Üyesi)

DCA - Hıdır TOK ( 7. Türkiye Üniversiteler Arası Münazara Şampiyonası Finalisti, 10. Türkiye Üniversiteler Arası Münazara Şampiyonası Yarı Finalisti, 3. Ege Bölge Münazara Turnuvası (2005) CA, SDÜ 2006 CA, 2. (2005) ve 4. Ege Bölge Münazara Turnuvası (2007) Komite Üyesi

DCA- Yavuz YİĞİT ( 8. ve 10. Türkiye Üniversiteler Arası Münazara Turnuvası Çeyrek Finalisti, SDÜ'08 Şampiyonu, PAÜ 2008 CA, Boğaziçi 2008 CA, Boğaziçi 2008 Komite Üyesi)

DCA- Engin ARIKAN ( 2007 İstanbul Bölge Şampiyonu, 2008 İstanbul Bölge Şampiyonu, 2008 Pamukkale Turnuvası Şampiyonu, 2008 Koç IV Şampiyonu, 2008 Ege Bölge Finalisti, 2008 Ankara Open Finalisti, 2009 Dünya Yarı Finalisti, 2009 Dünya En iyi 12. Konuşmacısı, PAÜ 2009 Komite Üyesi ve SDÜ'09 Komite Üyesi)

DCA- Arda GİTMEZ (Yeditepe İstanbul 2006 Münazara Turnuvası Şampiyonu, PAÜ 2007 Yarı Finalisti, PAÜ 2008 Finalisti, İstanbul Bölge Turnuvası 2007 Yarı Finalisti, 2008 Finalisti, Türkiye Üniversiteler arası Münazara Turnuvası 2008 Yarı Finalisti) müzmin yarı finalist :)

munazara.ege.edu.tr

EGE 5 Turnuva Programı..

2009-03-14T12:01:00.003+02:00

Turnuva Programı

21 Mart 2009 Cumartesi

08.00-09.00: Sabah Kahvaltısı

10.30-12.30 : 1. Tur
12.30-13.30: Öğle Yemeği

13.30-15.30 : 2. Tur

15.30-16.30 : Kahve Molası
16.45-18.45 : 3. Tur

19.00-19.50: Akşam Yemeği

20.00 – 21.00 : Dinlenme

21.30 – 01.00 : Eğlence

22 Mart 2009 Pazar

08.00-09.00: Sabah Kahvaltısı

09.50-11.50 : 4. Tur
12.00-12.50: Öğle Yemeği

13.30-15.30 : 5. Tur

15.30-16.30 : Kahve Molası
16.45-18.45 : 6. Tur

19.00-19.50: Akşam Yemeği

21.00 – 01.00 : Fasıl Eşliğinde Rakı Keyfi ve Çeyrek Finalistlerin Açıklanması

23 Mart 2009 Pazartesi

08.00 - 09.00: Sabah Kahvaltısı

10.00 -12.00 : Çeyrek Finaller (Ege Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi)
12.00 - 12.50: Öğle Yemeği

13.30 -15.30 : Yarı Finaller (Ege Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi)

15.30 – 16.45 : Ara

17.30 -18.30 : EGE 5 Finali (Ege Üniversitesi Kampüs Kültür Merkezi)

19.00 - 21.00 : Turnuva Kapanış Yemeği

21.00 – 21.30 : EGE 5 Sonuçlarının Açıklanması ve Ödüllerin Takdimi
21.30 – 00.00 : Ayrılık Vakti

Akçay TAŞÇI
Org. Kmt. Bşk.
baytasci@gmail.com
05067374413

munazara.ege.edu.tr

EGE 5 detayları..

2009-03-11T15:03:00.011+02:00

Merhaba,

Daha önce tarihlerini duyurduğumuz ( 20-23 Mart ) " 5.Ege Bölge Münazara Turnuvası" kayıtları açılmıştır. Turnuva için kontenjanımız sınırlı olduğu için başvurularınızı erken yapmanız iyi olacaktır.

Turnuva ile ilgili bütün detaylar aşağıdadır :

EGE 5, 20-21-22-23 Mart tarihlerinde yapılacaktır. 20 Mart günü maç veya eğitim olmayacak, istediğiniz gibi İzmir' de gezip dinlenebileceksiniz. (Maçlar cumartesi sabah başlayacağı için yol yorgunu maça çıkmak istemeyen arkadaşlara cuma akşamı konaklama ayarlanacaktır.)
Kontenjanımız 40 takımla sınırlıdır.Ege Bölge Üniversitelerine 3 takım 2 jüri, diğer üniversitelere 2 takım 1 jüri ayrılmıştır. Cumartesi gününden sonra kalan kontenjanlar başvuran diğer üniversitelere açılacaktır)
Başvurular mail yoluyla alıncaktır. ( Faks talep edenlerin başvurularında faks numaralarını ve temsilci iletişim bilgilerini vermeleri gerekmektedir. )
Son başvuru tairihi 14 Mart Cumartesi günüdür. Cumartesi günü saat 23.59'dan sonra başvuran üniversitelere kesinlikle kontenjan ayrılmayacaktır.

Akçay TAŞÇI
Org. Kmt. Bşk.
baytasci@gmail.com
05067374413

munazara.ege.edu.tr

Ege 5 geliyor..

2009-03-10T19:32:00.002+02:00

Ege Üniversitesi Münazara Topluluğu "5. Ege Bölge Münazara Turnuvası'nı (EGE5)" iftiharla sunar...

20-21-22-23 Mart 2009 tarihlerinde Ege Üniversitesi Münazara Topluluğu geçmişte yaptığı turnuvaları aratmayacak bir turnuva ile karşınızda olacaktır. Turnuva ile ilgili tüm detaylar yakında Münazara Türkiye ve Münazara Ege Bölge mail grubunda bildirilecektir...

Akçay TAŞÇI
Org. Kmt. Bşk.
baytasci@gmail.com
05067374413

Boğaziçi Üniversitesi: İstanbul Bölge Münazara Ligi ayağı 20-21 Aralık 2008

2008-12-04T00:24:00.002+02:00

İstanbul Bölge Münazara Ligi
20-21 Aralık
5 ayak,çeyrek,yarı ve finalden oluşan bir turnuva

Boğaziçi Turnuvası Genel Bilgiler:
-Turnuvada İstanbul Münazara Kulüplerine takım sınırlaması yoktur.
-Şehir dışı katılım için 1 takım 2 Jüri kısıtlaması
-Katılım ücreti 20 YTL'dir.
-Jüri Paneli:Yavuz Yiğit,Cemil Dinmezpınar,Melda Eren,Kerem Çelikboya,Önercan Kılıç
-Şehir dışı konaklama Yeditepe Üniversitesi yurtlarında olacaktır.

Hapishanede "Sevişme Görüşü" Mümkün Olmalı

2008-12-04T00:22:00.000+02:00

Bir mahkum eşi "Cinsel birlikteliği kapsayan görüş hakkı verilmeli" diyor ve kuralları delmeye çağırıyor. Avukat Taner'se Türkiye'de "sevgili"nin görüş hakkı bile olmadığını, açık görüşün de memur gözetiminde olduğunu söylüyor. Bazı ülkelerde özel görüş mümkün.

Türkiye'deki yasalar cezaevinde tutulan kişiler ve onları ziyaret eden yakınları arasında cinsel birleşmeyi kapsayacak yakınlıkta bir görüşmeyi yasaklarken dünyada mahkumlara bu hakkın sunulduğu ülkeler var.
Medya, önce dört yıldır cezaevinde bulunan Sedat Peker’le beş ay önce evlenen avukat Özge Peker'in hamile olduğunu iddia etti; ikilinin cinsel ilişkiye girecek şekilde görüşebilmesinin yasa dışı olduğunu vurguladı. Özge Peker gazetecilerin karşısına çıkıp iddiaları yalanladı.

"Sevgiliye görüş izni yok"

Cezaevindeki tutuklu ve hükümlülerin eş ve sevgilileriyle görüş şartlarını İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi, Cezaevi Komisyonu'ndan avukat Fazıl Ahmet Taner'e sorduk.Taner, Ceza İnfaz Yasası, Ceza İnfaz Tüzüğü ve Adalet Bakanlığı'nın açık görüşlere ilişkin yönetmeliğine dayanarak şartları sıraladı:

Resmi nikah olmayan birlikteliklerde tarafların birbirini görmesine izin yok.

Yakın görüş, akraba görüşü ve cam bölmenin arkasından gerçekleşen kapalı görüş var. Anne, baba, eş ve çocuklar için ayda bir kez açık görüş var. Bayramlarda ziyaretçilere kardeşler de ekleniyor. Avukat görüşmesi de açık görüş kapsamına giriyor.Bir salonda birden tutuklular bir masa etrafında ziyaretçileriyle buluşuyor. Gardiyan veya infaz memurları da görüşmeye -konuşulanları duyabilecek kadar yakın şekilde- tanık oluyorlar. Avukatların müvekkili olan tutukluyla görüşmesinde de yakın bir fiziksel temas kurması mümkün değil.

"En fazla infaz memurlarının önünde sarılıp öpüşebilirler"

Avukat Taner en fazla tutuklu ve yakınının öpüşüp sarılmasının mümkün olduğunu söyledi. Taner, cinsel birlikteliğin de sağlanabileceği görüşme şartlarının mahkumların hakkı olmasını, eşler, sevgililer arasında nikah ya da aynı soyadı şartı aranmaması gerektiğini savunuyor."Peker olayındaysa zaten insanların hakkı olması gereken bir uygulama yasa dışıymış gibi gösteriliyor. Bu tarz görüşmeyi engellemesi yasa koyucunun ayıbı, yasayı delenin değil. Kişi hamile olsa bile başka bir sorun var. O da cezaevi yönetiminin mahkumlar arasında ayrımcılık yapmasıdır."

"Sadece mahkuma değil eşe de ceza"

Eşi 11 yıl cezaevinde kalan ve şimdi serbest olan Ümit Esin hapsetmenin kendisinin insani olmadığını, bunun ötesinde kısıtlı görüşme şartlarının sadece tutukluyu değil yakınını da cezalandırdığını düşünüyor.Esin'in önerisi var:"Herkesin bu şiddeti delmeye çalışmasından yanayım. Ancak kurallara uymayarak, şartlara itaat etmeyerek talepkar olabiliriz. Eş olsun, sevgili olsun cinsel yakınlığın dahi kurulabileceği özel görüşmeler herkesin hakkı."

Yurtdışında özel görüş hakkı tanınıyor

Vikipedia'da yer alan bilgiye göre eşle birlikte, cinsel ilişkiyi de kapsayacak şekilde uzun saat ya da günlerin geçirildiği ziyaret türü ABD, Danimarka, Küba, Suudi Arabistan, Rusya'daki mahkumlara tanınan bir hak. Hatta Brezilya'da ve ABD'nin kimi eyaletlerinde bu haktan eşcinseller de yararlanıyor. (EZÖ)

BİA Haber Merkezi - İstanbul 03 December 2008, Wednesday Emine ÖZCAN

Ülkenin güvenlik örgütü S.O.S. sinyalleri veriyor...

2008-12-04T00:18:00.000+02:00

Lale Sarıibrahimoğlu - 03.12.2008 Taraf

Milli Güvenlik Kurulları, siyasi otoritelerin, ülkelerinin ulusal güvenlik politikalarına yön vermede faydalandıkları merkezî konumdaki kurumlardır. Türkiye’de kısa adıyla MGK olarak anılan bu kurulun ise hayati işlevinin, giderek azalmakta, hatta yok olmakta olduğunu gözlemliyoruz.

Üstelik de günümüz ve geleceğin tehdit algılamalarının ne denli değiştiği ve çeşitlendiği bir dönemde... Yine üstelik de, MGK’nın işlevi bağlamında Anayasa’da yer alan, “devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanması ile ilgili alınan tavsiye kararları ve gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini Bakanlar Kurulu’na bildirir,” hükmüne rağmen.

Anayasa’nın 118. maddesi devamla şöyle der:

“Kurulun, devletin varlığı ve bağımsızlığı, ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği, toplumun huzur ve güvenliğinin korunması hususunda alınmasını zorunlu gördüğü tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulu’nca değerlendirilir.”

Enerji güvenliği, gıda kıtlığı, iklim değişiklikleri ve devlet dışı gruplardan gelmekte olan asimetrik savaş gibi küresel tehdit unsurlarını caydırıcı politikaları üretip, hükümete yol haritası çizmesi gereken anayasal bir organ olan MGK’nın, bırakın bu işlevlerini yerine getirmesini yok olma sürecini izlemekle yetiniyoruz.

Oysaki MGK, 2003 yılında yapılan reformlarla, siyasi otoritelerin üzerinde karar alma ve uygulatma gibi işlevleri sona erdirilip gerçek anlamda ulusal güvenlik politikaları üreten bir kuruma dönüştürülerek demokrasinin gereği yapılmıştı.

Gelin görün ki 2003 reformlarıyla sivilleştirilen ve askerin arka bahçesi olmaktan çıkartılan MGK’nın, artık esamesi okunmaz, potansiyeli heba edilir olmuş.

Başında bir büyükelçinin görev yaptığı MGK, Terörle Mücadele Üst Kurulu toplantılarına çağrılmayarak, iç güvenlik yetkileri tırpanlanırken dış politika alanında da Dışişleri Bakanlığı’na fikir üreten bir düşünce kuruluşu statüsüne indirgenmiş durumda.

İlgili tüm kurumlar arasında iç ve dış güvenlik konularının koordine edilmesi amacıyla Başbakanlık bünyesinde 2006 yılında kurulan Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü, MGK’nın yetkilerini tırpanlamıştı, üstelik de bu birimin kurulması için gerekli eylem planını bizzat hazırlamış olmasına karşın.

Yeri gelmişken, bu genel müdürlüğün de hem güç kavgası hem de ehil atamaların yapılmamış olması nedeniyle kendisine yüklenen görevleri gerçekleştiremediğini belirtelim.

Bu da siyasi otoriteyi yeni arayışlara yöneltmiş ve Aktütün karakoluna ekim başlarında PKK’nın düzenlediği saldırılar sonrasında hükümet, henüz ayrıntıları belli olmayan yeni bir güvenlik birimi kurulmasına karar vermişti. Bu güvenlik biriminin kurulması için yapılan güvenlik zirvesi toplantılarında da MGK yoktu.

Hükümetin, kullanması gereken önemli bir potansiyel olan MGK’nın nasıl ihmal edildiğinin bir göstergesi de, üç genel sekreter yardımcılığından boş olan ikisine aylardır henüz bir atama yapılmamış olması.

Enteresandır ki, hükümetin, MGK’ya ilgisinin azalmasına paralel olarak askerin de, sivilleşmesiyle sonuçlanan reformlar öncesi ağırlığını olabildiğince hissettirdiği bu kurula artan biçimde ilgi göstermediği gözleniyor.

Hatta güvenilir bir kaynağımın bana aktardığı bir anekdota göre, ağustos ayı itibariyle emekli olan dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt, yine dönemin MGK Genel Sekreteri Büyükelçi Yiğit Alpogan’a, “MGK toplantılarına ayağımı sürüyerek gidiyorum,” diyerek, bu kurula yönelik ilgisizliğini dile getirmiş.

Devletin tepesini, iç ve dış güvenlik konularını görüşmek üzere biraraya getiren MGK’ya gösterdiği isteksizliğini Büyükanıt, bu kurul dışında kamuoyuna sık sık yaptığı açıklamalarla da gösteriyordu zaten.

Şimdiki Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ’un ise, MGK toplantılarına ve buradan çıkan tavsiye niteliğindeki kararlara daha uygun hareket ettiği belirtiliyor. Orgeneral Başbuğ’un, hükümetin isabetli bir karar alarak, Kuzey Irak’taki Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile başlattığı diyaloga en azından kamuoyu önünde henüz bir tepki vermemiş olması da olumlu bir işaret olarak gösteriliyor.

Sonuçta, Anayasa’ya göre, ülkenin güvenlik politikalarının oluşturulmasında böylesine önemli bir görevin yüklendiği MGK’nın, bugün işlevsiz bir kurul haline gelmesi, Türkiye’yi, doğru güvenlik politikalarının oluşturulup, olası tehditlerin bertaraf edilmesi konusunda zaafa uğratır nitelikte.

Bilkent Öğretim Üyesi ve ASAM Uzmanı Şanlı Bahadır Koç’un, “Arzın Merkezine Seyahat: ABD Ulusal Güvenlik Konseyi” adlı makalesinde, ABD’nin önde gelen siyaset adamlarından yaptığı aşağıdaki alıntılar, MGK’nın önemini vurgulamak açısından önem taşıyor.

“Ben sentezci, analist ve koordinatörüm. Ayrıca uyarıcı, güçlendirici, uygulayıcı, arabulucu ve hatta paratonerim. Değişik zamanlarda duruma göre bu rolleri oynarım.” –Zbigniew Brzezinski, Ulusal Güvenlik Danışmanlığı rolünü yorumlarken

“İyi organizasyon iyi politikanın garantisi değildir. Ama kötü organizasyon kötü politikanın garantisidir.” –Dwight Eisenhower

Savunmaya Giden Her Kuruş Sosyal Devletten Çalınıyor

2008-11-18T18:43:00.001+02:00

Sosyal Bütçeyi İzliyoruz Platformu’ndan Çakar, 2009 bütçesinden Milli Savunmaya ayrılan payın büyüklüğünü eleştiriyor. Adil bir paylaşım için sosyal politika, bunun için de eğitim, sağlık, sosyal hizmetler gibi alanlara kaynak ayrılması lazım.

Sosyal Bütçeyi İzliyoruz Platformu’ndan Burcu Yakut Çakar, “savunma bütçesine ayrılan payın bu denli yüksek olmasının sosyal politikaları bütçesel anlamda ikincilleştirdiğini” söylüyor.

“Bu ikincilleştirme, Türkiye’de vatandaşlığın eşitsizlikleri azaltma potansiyelinin tam anlamıyla gerçekleştirilememesi olarak da okunabilir.”

Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül’ün 2009 yılı için Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunduğu 14 milyar 532 milyon YTL’lik bütçe kabul edildi. Geçen yıl bakanlığın bütçesi 13 milyar 524 milyon YTL'ydi.

Gönül, hazırladığı bütçeyi komisyona sürerken Türkiye’nin "bir yandan istifade edilebilecek fırsatlarla, diğer yandan da çok yönlü yaklaşım gerektiren risk ve tehditlerle karşı karşıya olduğunu" kaydetti. Uzmanlar Türkiye'de savunma bütçesinin 1980'den 2000'lere gelirken ikiye katlandığını, ayrıca savunma harcamalarının sadece bakanlık bütçesiyle sınırlı olmadığını söylüyordu.

Adil paylaşım için sosyal bütçe

“Devlet Planlama Teşkilatı 9. Kalkınma Planı’nda bütçelerin toplumun yaşam standardının yükseltilmesinin amacıyla, adil gelir paylaşımını temel alacak şekilde hazırlanacağı öngörülüyor.”

Platform olarak bütçe görüşmelerinde milletvekillerinin dikkatlerini sosyal politikalara çekmek amacıyla kendilerine kadın, çocuk, sosyal yardım ve hizmetler, eğitim, engelliler ve gençlik alanlarında bilgi notlarıgönderdiklerini" ifade eden Çakar “taleplerinin temelini kısaca bütçenin güvenlik eksenli olmak yerine, sosyal politika eksenli yapılması fikri oluşturduğunu” kaydediyor.

“Görüşümüz sosyal politika eksenli bir bütçenin ancak doğru sosyal politikalara daha fazla kaynak ayrılması ile mümkün olduğu yönünde.”

Eğitime bütçe

Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu'nda dayer alan Çakar’a göre Anayasada açıkça belirtilen Türkiye’nin bir sosyal devlet olması ilkesi ancak okul öncesi eğitimden, engellilere yönelik sosyal hizmetlerin geliştirilmesine kadar çok çeşitli alanlarda uygulanacak doğru sosyal politikalara kaynak ayrılması ile mümkün olacak.

Eğitim Reformu Girişimi (ERG), Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine gönderdiği bilgi notunda hazırlanan 2009 bütçesinden eğitime yeterli kaynak ayrılmadığını söylemiş; bu durumun düzeltilmesiniistemişti. (BÇ)

BİA Haber Merkezi - İstanbul

18 November 2008, Tuesday

Bawer ÇAKIR

Yokluğum Türk varlığına armağan olsun!

2008-11-14T21:17:00.002+02:00

ARAT DİNK / TARAF

Egemenlerin “İnkâr Hanı”nda konaklamaları geçicidir hep; o, hanın jeopolitik önemindendir, konjonktür baskısındandır, meşruiyet derdindendir. Zincirinden boşaldı mı “İkrar Evi”ne dönmek ister, evi gibi yoktur onun. Gönlünde yatan aslan kükrer: Yaptımsa yaptım; yine yaparım!

Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül soruyor: “Bugün eğer Ege’de Rumlar devam etseydi ve Türkiye’nin pek çok yerinde Ermeniler devam etseydi, bugün acaba aynı milli devlet olabilir miydi?” Soru basit, hadi cevap ver.

Tek başına bir anlamı yok tabii. Hatta tek başına okunsa “Allah söyletmiş” ya da “gönülden söylenmiş sözler” de denebilir. Nitekim dünyanın birçok yerinde “Türkiye etnik temizliği kabul etti”, “Türkiye’de resmî görüş değişiyor” gibi olumlu yorumlarla karşılayanlar da olmuş.
Oysa işin aslı öyle değil. Zira Bakan “bugünkü devlet”i olumlayarak soruyor sorusunu. “Şunlar devam etseydi bugünkü devlet olur muydu” derken de eğer bugünkü devleti olumluyorsan, o devam etmeyen şeylerin devam etmemesinden de memnunsun demektir. Açık açık da söylemiş zaten –ben niye bu kadar uğraşıyorsam?..

Birçok yabancı, “bir savunma bakanı niye bunlarla ilgileniyor” diye de sorabilir tabii. Türkiye’yi biraz bileni de “savunma”nın bu ülkede başka bir egemenin tekelinde olduğunu bildiğinden, savunma bakanının asıl işini yapamadığı için mecburen başka şeylerle (demografik yapı, ekonomi vs.) ilgilendiğini düşünebilirdi. Ama Türkiye’yi biraz daha tanısa, azınlıkların bu ülkede tam da bu alanda değerlendirildiğini bilecek, hatta eğitim kitaplarında azınlıklardan sadece Lise Milli Güvenlik Ders Kitabı’nda bahsedildiğini bilecek ve Bakan’ın bu ilgisine hiç şaşırmayacaktı. Kısacası, savunma bakanı işini yapıyor.

Ciddiyete davet edildiğimi duyar gibi oluyorum. O yüzden bundan sonrası çok ciddi olacak. Soru neydi?..
“Rumlar, Ermeniler (YAŞAMAYA) devam etseydi, bugün Türkiye aynı milli devlet olabilir miydi?”
“Hayır olmazdı.” Basit soruya basit cevap.

Sen kalk, yokluğuma övgü düz, sonra da o yokluğum üzerine bir ülkenin kurulduğunu ifade et, o ülkenin bugünkü halini makbul gör, ondan sonra da ‘olsalardı ne olurdu halimiz’ diye iç geçir. Kendi ayağına kurşun sıkmanın tarifi gibi bir şey. ‘Sana ne’ diyeceksiniz. Sıkmışsa sıkmış. O ayakla sizin birlikteliğinizi çoktan koparmadılar mı zaten? Gerçekten de işin bu bölümünden artık bana ne...
Tabii işin en acı tarafı, Bakan’ın söylediklerinin büyük bölümünün maalesef doğru olması. Peki, doğruysa doğru, sorun ne? Bakan doğruyu söylüyor ama doğruyu yanlış söylüyor. Yüreğimizin tavan aralarına, bodrum katlarına koyup, gittiğimiz her yere beraberimizde götürdüğümüz, kırılgan acılarla dolu sandıklarımızı oradan oraya savuruyor. Zar zor, ite kaka vardığımız “O dönem herkes çok acılar çekti” kavşağından, direksiyonu birden bire “iyi oldu” sokağına kırıyor. Olanları doğru söylüyor ama olanların doğru olduğunu da söylüyor.

Şu soruya hakkıyla cevap verelim şimdi...

“Hayır, aynı olmazdı. Süper olurdu.”

Sen ne diyorsun? Bütün ülke üç noktaya birikmez, kırk küsur merkez olurdu. Yirmi, otuz yıllık fidan hayatlarımız değil, kadim bir orman gibi kültürümüz olurdu. Anasının doğduğu yerde doğabilirdi herkes, işte o zaman ülke, “memleket” olurdu.

Ben neler söylüyorum?

Hiçbir şey değişmese bile en azından o insanlar bugün yanımızda, bizimle yaşıyor olurdu. Hiçbir şey değişmese bile en azından sen bu ülkede savunma bakanı olmazdın. Olsan da böyle düşünmezdin. Düşünsen de böyle konuşacak cesaret bulamazdın. Konuşsan da ertesi gün hâlâ bakan olmazdın. Bir daha bakalım, savunma bakanı neyi savunuyor?..

Olmamamızın iyi olduğunu savunuyor. Tehcir ve mübadelenin Türkiye için çok hayırlı olduğunu savunuyor. Bunca yıl söyleyip duracaksın ‘öyle bir niyet yoktu, bunlar savaş tedbiri’ falan filan diye; ondan sonra da, bu “gönülsüz tedbirler”den nasıl fayda sağladığını, onların üzerine nasıl inşa olduğunu falan, rahat rahat anlatacaksın. Bu gönülsüz tedbirlerin anlamının “milyonlarca can” olduğunu ayrı bir cümlede söyleyeyim dedim, yoksa ağır olacak...

Çok sık unutulan ilginç bir şey söyleyeceğim: Biz hâlâ varız. İşte şu kadarız bu kadarız. Azız mazız, azınlığız, ama varız. Bizim de (yani şu an olanlarımızın da) olmamamızı mı istiyor Bakan?

“Yok” diyecek elbet. “Estağfurullah. Olur mu hiç öyle şey; sizin başımızın üstünde yeriniz var.” Madem bizim olmamızın bir mahzuru yok o ölenler, o gidenler de olsaydı... Ama o bunun cevabını vermiş. Onlar işte verimli topraktaydı, adadaydı modadaydı, paralar onlardaydı... “O verimli topraklar, o paralar babanın malıydı da hileyle hurdayla mı aldılar, yalanla dolanla mı aldılar? Onlar, o verimli topraklara gökten zembille mi indiler” diye sorarlar adama.

Bu resmî tez benim kafamı iyice karıştırdı. O insanlar tedbiren mi sürüldüler, yoksa verimli topraklardalar diye mi sürüldüler? Unutmuşum, zaten Ermeniler Ermeni oldukları için sürülmemişlerdi... Sadede geliyoruz galiba. Tabii o zaman “soykırım”dan yırtmak için verimli topraklardaki müslim-gayrimüslim herkes sürüldü” gibi bir şey söylemek gerekecek –o tarih de yakında yazılır herhalde.

Sermayenin “milli”leştirilmesiyle (hele böyle millileştirme) liberal ekonominin aynı cümlede nasıl kullanıldığını da bir uzman bize anlatır artık. Sen “milli”yi böyle tarif et, “millet”i, “Türk”ü böyle tarif et ondan sonra da çıkıp “tek millet” diye slogan attığında karşı çıkanlara kapıyı göster. “Ben Türk değilim” diyene de kız.

Çok ciddi bir önerim var. Hani göz bebeklerimizi, civcivlerimizi her pazartesi sabahı, torna-tesviye sıralarına oturtmadan önce, beton bahçelerde topluyoruz ya, hani onlara şuur aşılayıp, tekleştirip, kutsal amaçlara kanalize edip, dar borulardan geçiriyoruz ya. Hani hep bir ağızdan ant içtiriyoruz ya: “Varlığım Türk varlığına armağan olsun” diye... Azınlık okullarında şöyle dedirtelim çocuklara mesele kapansın: “Yokluğum Türk varlığına armağan olsun.”

İnkârdan ikrara doğru yol alınacağını elbette öngörebilirdik de, o ikrarın böyle gönülden bir ikrar, yaşananı olumlayan bir ikrar olacağını da doğrusu tahmin edemezdik.

“Gönülsüz tedbirler”den, “gönüllü yokluğumuz”a, resmî ağzın önlenemez evrimine tanık oluyoruz. İç ses artık işkembede durmuyor, duramıyor. Ne de olsa egemenler inkârı sevmez. “Madem egemenim, niye inkâr edeyim?” Egemenlerin “İnkâr Hanı”nda konaklamaları geçicidir hep; o, hanın jeopolitik önemindendir, konjonktür baskısındandır, meşruiyet derdindendir. Zincirinden boşaldı mı “İkrar Evi”ne dönmek ister, evi gibi yoktur onun. Gönlünde yatan aslan kükrer: Yaptımsa yaptım; yine yaparım!

Sür kardeşim o zaman. Gönlümüz zaten sürüldü çoktan. İliklerimize işlemiş kör olası ilkeler sayesinde zaten zar zor durduğumuz memleketimizden, atalarımızın, daha da önemlisi torunlarımızın yüzüne bakacak onurlu bir duruş uğruna ağız dolusu lafı yiyip yuttuğumuz, her gün yaşamaya çalışarak yaşadığımız DÜNYAMIZDAN, sür bizi de gayrı. Sür gitsin, sür bitsin. Bu lafı yutmayacağım ben.

Ama niye süreceksin? Bizim etimiz ne budumuz ne? Dişinin kovuğuna gitmez. Zaten biz sürüyüz. Egemenliğe ortak olmayı istemek yerine, egemenin akıllısını ister ya sürüler, bizimki de o misal; oturmuş egemenin akılsızlığından bahsedip, egemen uyarıyoruz. Bu kadarı da fazla, bu iş böyle göstere göstere de yapılmaz ki. Vicdan evinden hiç mi geçmedi yolun?

You Tube, sansür ve müzik sektörü

2008-11-01T00:03:00.001+02:00

Tek kanallı TRT dönemlerinde şarkıların “denetim” sisteminden geçmesi ile (hala) devam eden sansür, sadece müzik eserlerinde değil her alanda etkisini gösteren, güç ve iktidar çevrelerinin kitle kontrolü açısından yılmadan uğraştıkları bir konudur. Dünyanın her yerinde güç ve iktidar eleştiri sevmez ve en “uygar” zannettiğimiz ülkelerde bile sansür mevcuttur. Sansürün kullanım oranı değişiktir sadece, yasaklama eylemi ve eğilimi aynıdır.

You Tube gibi içerik barındıran bir video kütüphanesinin tamamen yasaklanmasının nedeni söz konusu “hakaret” videoları değildir. Bu sadece bir bahanedir. Güç ve iktidar heveslileri You Tube “kavramını” tehlikeli bulmaktadırlar. Her önüne gelen onların denetimi olmadan nasıl yayım yapar? Ne hakla? Denetim onlar için zorlaşmıştır. İmkansızlaşmıştır. Bu yüzden akıllarını ekmek ve peynirle yedikten sonra, sanki bu siteye ulaşım başka yollarla mümkün değilmiş gibi uygarlığa yakışmayan bir yasaklama metodu ile You Tube/ Telekom girişini engellemişlerdir. Dünyaya bizim hala ne kadar “ileri” olduğumuzu deşifre ederek.

Müzik sektörünü olumsuz etkileyen bu gelişim, aslında mümkün olsa interneti tamamen yasaklamak isteyen bu zihniyetin umurunda değildir. Sanatın çağımızda kitlelere ulaşmasını, insanların yaratıcılıklarını, fikirlerini ve önemsedikleri konuları paylaşmalarını, ölüm döşeğinde olan müzik sektöründeki müzisyenlerin kendilerini ve eserlerini tanıtacak videolarının yayımlanmasını önemsemezler. Ruhlar çürüyünce duyarlık da onunla beraber yok olur. Kültür ve sanatla, paylaşımla büyümeyenler bu konuyu önemsemez, sanat sadece “lay lay lom”dur onlar için. Bazen haddini aşan, susturulması gereken bir “lay lay lom”. Tarihe gömülmüş sanat eserlerini, yaşamayan bir müze anlayışı ile eskilerin sanatını bazen benimsemiş gibi yaparlar ama şimdiki zamana tahammülleri yoktur.

İfade özgürlüğünün yeni mekanı olan internet elbette ifade “özürlü” bir sistemde barınamaz. Kısıtlanmalıdır. Bunun mücadelesini vermez isek daha neler kısıtlanacaktır neler. Hayatta hiçbir hürriyetin, özgürlüğün ve hakkın güç ve iktidar çevreleri tarafından halka bağışlandığı görülmüş müdür? İşte müzik sektörünün You Tube ve benzeri paylaşım platformlarına en çok ihtiyacı olduğu anda bu tür portalların yasaklanmasına gösterilen tepki (sizlik) üzücü ve kaygılandırıcı boyuttadır.

Müzik sektörü menfaat ilişkileri ile kurgulanmış ve artık eskimiş TV video kanallarına teslim olarak bir menfaat kazanabilmektemidir? Müziğin artık halk tarafından istenildiği zaman dinlenildiği ve izlendiği aşikar değil midir? Bu çerçevede yasaklanan her internet portalının, yatırım yaptıkları prodüksiyonların ve görsellerinin tanıtımını olumsuz etkilediğini bilmiyorlar mı? Bağımsız müzisyenler bu bağımsızlıklarını bu tür çağ dışı (ve devamı gelecek) yasaklarla kaybedeceklerini bilmiyorlar mı? Neden susup, oturulup böyle bir yasak kabul ediliyor?

You Tube veya Google şirketi değildir söz konusu olan. Buradaki konu ilk önce halka, bağımsız müzisyenlere, müziğe yatırım yapan bir sektöre ve temel ifade özgürlüğü ve bilgi alma haklarına yapılan ihlallerdir. İnternetteki bilgi akışını engellemek mümkün değildir. Bir vanayı kapatabilirsiniz ama tazyikli su başka bir yoldan, yeni bir kanaldan tekrar ulaşır gitmek istediği yere. İtiraz edilmesi gereken nokta bu yasakçı zihniyettir.

Sanat dünyasının, medyanın ve halkın bilgi alışverişi için değil, sadece “eğlence” için kullanılması istenen internetin hakikaten ne olduğunu anlamadığımızı düşünüyorum. İnternetin gücünün farkında mıyız? Onu yasaklamaya çalışanlar farkında ve bizim de “chat” yapmaktan iki dakika feragat edip, etkin bir şekilde en doğal hakkımız olan bilgi paylaşımını kısıtlayan darbelere hayır dememiz gerekir.

İnternette sadece geyik ve porno yoktur. Web’den Harvard Üniversitesi’nde master tezini yayımlamış birinin çalışmasına, Tina Turner’in 1972’de yapmış olduğu röpörtaja, bir hastalık hakkında yapılan çalışmalara, değişik görüş açılarından aynı haberi takip edebilme olanağına, TV de asla göremeyeceğiniz belgesellere, köşe yazılarına, Noam Chomsky’den Carl Jung’a kadar hakkında bilmek istediğiniz düşünürlere ve eserlerine, insan hakları ihlallerini cesaretle filme alanlara, bağımsız filmlere, kitaplara, sizden farklı düşünen, farklı yaşayan “öteki” insanların başka yerde göremeyeceğiniz dünyalarına, diğer kültürlere, kuracağınız yeni iş için imkanlara, gelir kaynaklarınızın artmasına vesile olacak kaynaklara, asla tanışamayacağınız insanlara ve her tür bilgiye ulaşabilirsiniz. Bu bilgilerin hepsi doğru, hepsi etik, hepsi bilimsel değildir elbet ama bunu ayrıştırmayı sizin adınıza otoriter bir “baba” yaptığı anda interneti sadece geyik yapmak için kullanmaya mahkum olursunuz.

Müzik endüstrisinin tek umudu olan internet paylaşımına engel olan herşey protesto edilmelidir. Eğer bu tür yaklaşımları hiçbirşey yapmadan izlerseniz, şikayet hakkınızı da kaybedersiniz.

Sanatçının sanatının icrasından başka en başta gelen mücadelesi eserlerini yaratacak ve paylaşacak ortamların hür olmasıdır. Bu mücadele çağımızda internet ile ilintilidir. Bilgi paylaşımını hiçbir devirde bu kadar kapsamlı ve hızlı elde edememiştik ve bu nimetten yoksun bırakılmak, aynı zamanda yoksul bırakılmak demektir. Her anlamda.

Müziğin artık görsel bir unsur olarak da algılandığı çağımızda bu paylaşımın ne kadar kapsamlı olduğunu da düşünmek zorundayız. Düşünün. Bir şarkınız var. Amatör bir video ile bunu paylaştınız. Sizden haberdar olmayan kişiler de paylaştı, yorum yaptı. 50 kişi daha sizden (anında) haberdar oldu diyelim. 15 yıl evvel bu mümkün değildi. Dün web sayfama eklediğim esere bugün Çin’den yorum geldi. Bu hangi dönemde mümkün olmuştur? Çağımızın nimetlerinden bizi yasakçı güç ve iktidar hevesleri ile boğmaya çalışan zihniyete DUR demenin vakti gelmemiş midir? Daha kaç tane magazin programı izleyeceğiz? Kaç dizi bizi uyutacak?

Yeni kuşakların bilmesi gereken birşey vardır. Geçmişte nasıl bilgi akışını sağlayan her unsur, mesela kitaplar yasaklanmış (ve yasaklanıyor) ise, bizim dönemimizde yani internet çağında da mücadelelerimizden biri internetin sağlıklı kalmasıdır. Bilgi akışının yeni adresi olan interneti koruyabildiğimiz oranda çağımızın nimetlerinden faydalanabiliriz. Hele kütüphaneleri tek tük serpiştirilmiş ülkemizde, internete yapılacak her türlü müdahale kültürümüzü direkt etkileyecektir.

Bugün yapacağınız eylem sadece geleceğinizi değil ŞİMDİ nizi belirler. Bu yazıyı okuyan herkes sembolik olsa da mutlaka her gün fikir ve ifade özgürlüğü için birşey yapmalıdır. Yoksa bu özgürlüğü elinizden alanlar, siz futbol seyrederken size yapacaklarını yaparlar.

Fuat Abdullah: Müzisyen

Radikal 11-10-2008

TBMM ne işe yarar?

2008-11-01T00:01:00.003+02:00

Düşünce özgürlüğü bir bakıma herhangi bir toplumsal faydadan bağımsız olarak isteyenin istediğini söyleyebilmesidir, ama sadece bundan ibaret değildir

Türkiye Büyük Millet Meclisi ne işi yarar? Darbelerle bezeli tarihimiz, bu soruyu bizlere geçmişte birçok kez sordurdu. Öyle ki, parlamentoların ideolojik işlevi, siyasetçilerin yolsuzluğu, partilerdeki lider sultası ve temsili demokrasinin demokratik ideali gerçekleştirmekten ne kadar uzak olduğu gibi birçok meseleyle ilintili olarak ve birçok farklı bağlamda bu soru sorulabilir. Benim bu yazıda bu soruyu ele alma nedenim ise TBMM’nin ve meclis başkanı Köksal Toptan’ın, Taraf gazetesinin Aktütün üzerine yaptığı habere verdikleri tepki/sizlikten kaynaklanmakta. Bu küçük bir ayrıntı, gözlerden kaçabilecek masum bir demeç olarak algılanmış olabilir; hele hele de Genelkurmay Başkanının medyaya savurduğu tehditlerin, terörle mücadele ve ulusal güvenlik politikasından birinci derecede sorumlu olan Başbakan’ın Genelkurmay’a verdiği kayıtsız şartsız desteğin, ve askeri mahkemenin haber durdurma kararının yanında çok da üzerinde durulmamasi gereken bir yorum olarak görünebilir. Genelkurmay Başkan’ın vahim açıklamaları ve hükümetin orduyla tam bir mutabakat içinde oluşu üzerine birkaç gündür yazılıp çiziliyor, eleştiriler yapılıyor. Uzun zamandır alışık olduğumuz karşıt görüşleri sindirme çabaları, hıyanet söylemi, ‘şehitlere hakaret oluyor’ edebiyatı yine yaygın. Sanki bu haberi yapanlar, 17 gencin neden öldüğünü, ölümlerini engelleme olasıllığının olup olmadığını sorgulamıyormuş gibi.

Ne demişti Köksal Toptan? “Türkiye özgür bir ülke, hür basını var. Eleştiri de özgür olmanın, demokrat olmanın doğal bir sonucudur. O nedenle de gazetecilerin görev yapma algılayışında saygı göstermesi gerekir. Ama burada toplumun her ferdi olarak topyekün bi terör mücadelesinde zafiyet anlamında algılanabilecek davranışlardan hepimizin, herkesin her kurumun özenle kaçınması lazım” demişti. Pek güzel değil mi, hem hak ve özgürlüklere saygı duyuyor hem de ordumuzun hassasiyetlerini önemsiyor? Bu demeçte de ne var canım?

Şu var: Taraf gazetesinin yaptığı haber sadece bir eleştiri, bir fikir beyanı değil. Zaten Genelkurmay Başkanı da Ahmet Altan’ın köşe yazısına esip gürlemedi. Burada sadece bir yorumdan bahsetmiyoruz. Taraf gazetesi öncelikle bir haber yaptı. Bu haber belli belgelere dayanıyordu ve ilk hedefi belli olguları göstermekti. Neydi göstermek istediği olgular? Aktütün’e olacak saldırının önceden izlendiğini, billindiğini. Öyle saldırının hemen ardından televizyonlarda gösterildiği gibi termal kameralardan kaçan, dolayısıyla nereden geldiği bilinmeyen bir saldırı değildi. Göz göre göre olmuştu. Bu kapsamdaki bir haberin yorumdan ibaret olduğunu söyleyemeyiz (biliyoruz ki olgular anlamını belli söylemsel kurgular içersinde kazanır, dolayısıyla değer yargıları haberlere içkindir fakat kurgusallığa yapılan bu atıf dahi saldırıda bulunan teröristlerin kimliklerinin önceden bilindiği ve kameraların onları izlediği gerçeğini değiştirmez). Bu kendi başına bir eleştiriden ibaret de değildir. Bu olgulara dayanarak Taraf gazetesi bir görev ihmalinin olup olmadığını sormuştur, neden yeterli önlemin alınmadığını sorgulamıştır; eleştiri bu noktada başlamıştır. Hatta ben şimdi bu haberin gösterdiği olguları ve hemen bu saldırının ertesinde tezkerenin uzatıldığını göz önünde bulundurarak, burada belki de sadece bir ihmal yok, kamuoyunu psikolojik olarak etkilemek, tezkerenin uzatılmasını meşrulaştırmak için TSK’nın herhangi bir kademesinde kötü niyet de var dersem, bu bir yorumdur, görüştür. İkisi birbirinden farklıdır.

Toptan, hür basındır, eleştirme hakları vardır derken ne yapıyor? Meclis başkanı olarak büyük bir ciddiyetle üzerine düşmesi gereken olguları herhangi bir fikir düzeyine indiriyor, onu göreceleştiriyor, işte “delinin biri de bunu diyor, demokrasilerde isteyen istediğini der” noktasına getiriyor. Bundaki hedef bir bakıma bu haberi önemsizleştirme, onu haber olmaktan çıkarıp herhangi bir görüş haline getirmek ve böylece haberin ciddiye alınması durumunda yapılması gerekenleri savuşturmaktır. Bu düpedüz demokrasinin, düşünce ve ifade özgürlüğünün içinin boşaltılmasıdır.
Düşünce özgürlüğü bir bakıma herhangi bir toplumsal faydadan bağımsız olarak isteyenin istediğini söyleyebilmesidir, ama sadece bundan ibaret değildir. Düşünce özgürlüğü demokrasinin temellerinden biridir, çünkü o ifade edilen düşüncelerin alınan belli kararları sorgulayacağı, belli yanlışları göstereceği, yeni eylemlere kaynaklık yapacağı da öngörülür. Basın özgürlüğü önemlidir çünkü otoritenin gizlediklerini ortaya çıkaracağı, ortaya çıkardıklarının halkın iradesini kullanmasında etkin olacağı veya halkın iradesini kullanmakla yükümlü kurumların basının açıkladığı olgulardan yararlanacağı varsayılır. Mesele sadece isteyenin istediğini söyleyebilmesi değildir, bu baskıdan muaf olma, sınırlanmadan düşünebilme ve konuşabilme liberal demokrasinin liberal öğesidir. Bunun demokrasi boyutu (ise sadece yalnizca birşeylerden özgür olmak değil, halkın iradesini hayata geçirmektir. Bu bir bakıma eylemde bulunmak, yani birilerinin hesap vermesini sağlamak, politikaları değiştirmek, yeni politikalar üretmek ve eskilerini eleştirmektir. Temsili demokraside tüm yetersizliklerine rağmen meclisin öncelikli işlevi budur. Şimdi eğer birileri belgelerle 17 gencin hayatını kaybettiği bir saldırıda en azından bir ihmalin hatta belki bir kastın dahi olabiliceğini gösteriyorsa, TBMM bunu ciddiye almak durumundadır. Bunu “eh işte, bu da bir fikir, devir düşünce özgürlüğü devri, anlayış gösterin paşam” diyerek savuşturamaz.

Hak ve özgürlüklere saygı göstermek demokratlık için yeterli kıstas değildir. Eğer siz belli karar alma pozisyonlarına halkın oyuyla seçildiyseniz, o pozisyonun sorumluluklarını yerine getirmeniz gerekir. Demokrasinin gereğini ancak o zaman yapmış olursunuz. Bunu eğer yapmıyorsanız, Genelkurmay Başkanı da Dağlıca ile ilgili incelemelerin yapılmakta olduğunu, gereken derslerin çıkartılacağını ama bu dersleri paylaşmak gibi bir zorunluluklarının olmadığını söyler. Söyler çünkü ona kimse bu cumhuriyetin ordusu olarak halka ve onun seçimle işbaşına getirdiği vekillerine sorumlu olduğunu hatırlatmamaktadır.
Birileri öküzün altında buzağı aradığımı düşünebilir ama kanımca baskının ve otoriter politikaların sonuç vermediği noktada, izlenecek yeni taktik tam da Köksal Toptan’ın yaptığıdır. Hannah Arendt, “Hakikat ve Siyaset” adlı makalesinde, iktidar sahiplerini ve mevcut düzeni rahatsız edecek olgusal gerçeklerin, bilinçli veya bilinçsizce olgusal gerçekler olmaktan çıkarılıp tartışılabilinicek bir görüş haline dönüştürüldüğünü, bu şekilde sistem için zararsız kılındığından söz eder. Her şeyi göreceleştirmek, marjinalize etmek ve bu şekilde kamuoyunun dikkatinden kaçırmak. Bu tehlikelidir çünkü görünürde demokratiktir ama demokrasiyi bir zevkler ve renkler tartışılmaz noktasına getirip, demokrasinin temelinde yatan hak ve özgürlüklerin gerçek etkilerini yapmalarının önüne geçmektedir. Statükonun kendisini kadife bir örtü altında üretme çabasıdır.

Mert Arslanalp: Northwestern Üniversitesi Siyaset Bilimi Doktora Öğrencisi

Radikal 28-20-2008

Yaş 14, Yolun Yarısı Eder mi?

2008-10-21T17:53:00.002+03:00

Yargıtay temsilcilerin, tecavüzcüsüyle evlendirilen bir kız çocuğunun hayatının geri kalanını nasıl geçireceğini düşünmelerini, kendilerini o çocuğun yerine koymalarını istiyorum.Türkiye’deki yasa düzenlemelerinin şöyle “güzel” bir yanı var ki, siz ne kadar “mağdur” olmak için çabalarsanız çabalayın, başaramıyorsunuz, devleti gerçekten sizi “korumak” için çalışıyor, inanın.

Devlet aynı zamanda büyük rakamları sevmiyor. Yargı mevkiindekiler, “az olsun temiz olsun” felsefesiyle hareket ediyor genelde.

Evlilik yaşı 17 mi? Kesinlikle olmaz, çok geç, hemen 14 yapalım.“Gönüllü” cinsel ilişki yaşı 15 mi? Çok sakıncalı, 14’e indirelim.Evlilik içi tecavüze verilen ceza 7 yıla kadar mı? Çok gereksiz, en fazla 1 yıla kadar olsun.

Küçük çocukların tecavüzcüleri “lütfedip” tecavüz ettiği kişiyle evlenmeye razı mı geldi?O halde, hemen cezadan muaf olsun. Maksat tecavüzcü, pardon yani “vatandaş”, mağdur olmasın.

F.K'yi tanıyor musunuz?

F.K. ismi, bu “ilerici” düşünceleri Türk Ceza Kanunu’na yansıtmaya çalışan “değerli” Yargıtay temsilcilerine tanıdık geliyor mu bilmiyorum ama ben F.K'yi yine de hemen kendilerine anlatmak istiyorum.

F.K. Kahramanmaraş’ın Saygılı köyünde yaşıyordu. Kendisinden 10 yaş büyük bir kişiyle evlendirilip bakire olmaması sebebiyle evliliğinin ilk gecesi evine geri gönderilip “intihar ettiğinde” henüz 15 yaşındaydı.F.K. aynı zamanda 9 yaşındayken tecavüze uğramış ve bunu ailesine söylememişti. Ölümüne, ya da gazetelere yansıdığı üzere “intiharına” yol açan olayın sebebi de aslında yaşadıklarını kendine saklamasıydı.

“İntiharından” sonra, aralarında “koca”sının da bulunduğu üç kişi göz altına alındı ve bu kişiler sorgulandıktan sonra serbest bırakıldı.Savcılık, tecavüz “iddia”sının soruşturulmaya devam ettiğini söylese de, yıl içerisinde çıkan onlarca benzer “haber”den de bildiğimiz üzere, bu gibi olayların hemen hemen hiçbiri ne hikmetse “çözülemiyor”.

Şimdi, ben gazetelerde neredeyse her gün karşımıza çıkan F.K.'lere rağmen, düşündüklerini TCK’de yasalaştırmak isteyen Yargıtay temsilcilerine sormak istiyorum:

F.K. sizin kızınız olsaydı ne yapardınız? Ya da her gün tecavüze uğrayan yüzlerce kadından biri siz olsaydınız, tecavüzcünüzün, sırf siz “ortada kalmayın” diye sizinle evlenmesini ister miydiniz?Kardeşinizin, kendisine eşi tarafından tecavüz edildiği bir evliliği olsaydı mesela, “ailenin reisi” hapse girince “aile perişan oluyor” diye bu eylemin cezasız kalmasını ister miydiniz?

Bu sorular üzerinde tek tek düşünmelerini istiyorum ben Yargıtay temsilcilerinin, ciddi ciddi, samimiyetle.

Tecavüz edilen çocuklar, kucaklarında bebekleriyle “ortada kalmasın” diye, yani “vatandaş mağdur olmasın diye”, evlenme yaşını 14’e indirmek isteyenlerin, daha kendi çocuk olanların istemeden sahip olduğu bu bebekleri gerçekten doğurup doğurmak istemeyeceğini düşünmelerini istiyorum.

Bu çocukların tecavüzcüsüyle evlendirilmek yerine kürtajın neden bir çözüm olarak görülemediğini öğrenmek istiyorum.

Temsilcilerin, tecavüzcüsüyle evlendirilen bir kız çocuğunun hayatının geri kalanını nasıl geçireceğini düşünmelerini, kendilerini o çocuğun yerine koymalarını istiyorum. “Aile içinde tecavüz mü olurmuş” deyip “özel hayat”a karışmak istemeyen, ama ne hikmetse tecavüzle ilgili yasa düzenlemeleri önerebilenlerin, evliliği süresince şiddetli dozlarda tacize maruz kalan kadınları düşünmesini istiyorum.

Ve tekrar sormak istiyorum, bunlar sizin başınıza gelseydi ne yapardınız? Cevabı bence gayet açık.
(SK/EZÖ)

BİA Haber Merkezi - İstanbul

21 October 2008, Tuesday

Senem KAPTAN

İngiliz Hükümeti'nden ‘Big Brother’ tasarısı

2008-10-21T17:47:00.001+03:00

İngiliz hükümeti Big Brother’ı hayata geçiriyor. Ülkede yapılan bütün telefon görüşmeleri, e-mail ve ziyaret edilen internet sayfaları hakkındaki bilgileri depolayacak bir veritabanı hazırlanıyor.

İngiltere Hükümeti, olası terör saldırılarını önlemek için ülkede yapılan bütün telefon görüşmeleri, e-mail ve ziyaret edilen internet sayfaları hakkındaki bilgileri depolayacak dev veritabanı oluşturulması için tasarı hazırlıyor.
Hükümetin uygulamak için üzerinde çalıştığı ve ‘olağanüstü hal yasaları' olarak uygulanması beklenen güvenlik önlemleri, ‘Big Brother’ politikasının hayata geçirilmesi olarak yorumlanıyor. The independent, hükümetin terör saldırılarını bahane ederek telefon görüşmeleri, e-mail ve ziyaret edilen internet siteleri hakkında bilgi depolayan dev veritabanı oluşturmayı planladığını yazdı.
Gazete, ‘Big Brother veritabanı, özgürlüğün belini kıracak' başlığıyla duyurduğu haberinde, hükümetin hazırlayacağı tasarıda, internet servis sağlayıcıları ve iletişim şirketlerinden, telefon ve internet kayıtlarını İçişleri Bakanlığı’na teslim etmelerini istediği bilgisi yer aldı.
Haberde ayrıca, internet servis sağlayıcıları ve telekom şirketlerinden elde edilen bu kayıtların, polis ve güvenlik servislerinin rahatlıkla erişebilmesi için 12 ay boyunca saklanacağı belirtildi.
İngiltere'nin teröre karşı en acil çözüm olarak sarıldığı tasarısı, şüpheli olarak değerlendiren herkesi izlemeye olanak sağlıyor.(dha)

Honduras lideri: Uyuşturucu yasallaşsın

2008-10-20T18:41:00.003+03:00

Tegucigalpa’da uyuşturucuyla mücadele konferansının açılışında konuşan Honduras Cumhurbaşkanı Manuel Zelaya, “Uyuşturucu, silah ve insan kaçakçıları, çok güçlü uluslararası şebekeler. Bunlar, olağan meşru durumlarda kendilerine gereken cevabın verilmesini engelliyor” dedi.

Kaçakçıları takip edip ve öldürmek yerine insanların eğitimine yatırım yapmanın daha iyi olacağını söyleyen Honduras lideri, “Uyuşturucu müptelaları hasta olarak telakki edilmeli ve hastalık hükümetlerin tıp adamlarıyla birlikte hazırlayacağı sosyal programlarla tedavi edilmeli” diye konuştu.

Tegucigalpa konferansına Latin Amerika ve Karayiplerden 32 ülke katılıyor.

NTVMSNBC

Avustralya’dan insan embriyosu kopyasına izin

2008-10-20T18:33:00.003+03:00

Lisansın, tüp bebek çalışmaları yapan Sydney IVF şirketine verildiği ve şirketin, araştırma için 7200 insan embriyonuna erişme imkanı olduğu belirtildi.

Şirkete söz konusu lisansı veren Ulusal Sağlık ve Tıp Araştırma Konseyi’nin lisans komitesi başkanı doktor John Findlay, Sydney IVF’nin çalışmasının yakından takip edileceğini belirterek, şirkete tedavi amaçlı kopyalama lisansı verildiğini, embriyonların fetüs aşamasına ulaştırılmasına izin verilmediğini kaydetti. Bilim adamlarının, araştırmalarını, en fazla embriyonun rahime henüz yerleştirilmediği blastokist aşamasında sürdürebilecekleri belirtildi.

Şirketin araştırmasında başarılı olması halinde, bunun dünyada bir ilk olacağı kaydedilirken, Sydney IVF, araştırmalarında, yalnızca yeterince olgunlaşmadıkları ya da düzgün bir biçimde döllenmedikleri için tüp bebek için uygun olmayan ve donörlerin izin verdiği yumurtaları kullanacaklarını açıkladı.

Sydney IVF, embriyon kopyalamak için embriyona ait kök hücre, toplanmış yumurtalara tutulu kümülüs hücreleri ve deri hücrelerinin kullanılacağını bildirdi.

Dünyada kök hücre çalışmaları yapılan diğer ülkelerde, bilim adamlarının, çeşitli teknikler kullanarak, embriyona ait hücrelere benzediklerine inandıkları kök hücreler elde etmelerine izin veriliyor, ancak hiçbiri, kopyalanmış insan embriyonundan embriyona ait hücreler çıkaramıyor.

Avustralya’da tedavi amaçlı kopyalama araştırması üzerindeki yasak, 2006 yılı Aralık ayında parlamentoda yapılan oylamada kaldırılmıştı. Ülkede üreme amaçlı insan kopyalamak ise yasak.

NTVMSNBC

"Güvenlik Konseyi Üyeliği Türkiye İçin Tehlikeli Bir Oyuncak"

2008-10-20T18:23:00.000+03:00

Dr. Aktar, "orta boy ve asimetrik biçimde dışa bağımlı" diye nitelendirdiği, BM ilkelerine göre davranmadığını söylediği Türkiye'nin oylamalarda "Batı'yla birlikte hareket etmek zorunda kalacağını, İran'la ilgili kararlarda zorlanabileceğini öngörüyor.

Türkiye'nin Birlemiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'ne geçici üye seçilmesini değerlendiren Bahçeşehir Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Cengiz Aktar, bu üyeliğin yalnızca prestij düzeyinde kalabileceğini söylüyor.

Türkiye'nin zorlanması yüksek olasılık, Aktar'a göre. "Türkiye gibi orta boy ve asimetrik biçimde dışa bağımlı bir ülke için Güvenlik Konseyi üyeliği tehlikeli bir oyuncak. Türkiye neredeyse bütün oylamalarda Batı'yla birlikte hareket etmek zorunda kalacak."

Aktar'ın kastı, Konsey'in veto hakkı bulunan beş daimi üyesinden üçü: ABD, Fransa ve Britanya. Diğerleri Rusya ve Çin.

"Örneğin, önümüzdeki dönemde İran'ın nükleer bombasıyla ilgili karar alındığında, Türkiye komşusunun hiç hoşuna gitmeyecek bir kararın altına imza atmak zorunda kalabilir."

"Kıbrıs umudu boş"

Hükümetin üyeliği Kıbrıs'la ilgili kullanma umudunun geçersizliğine de değinen Aktar şöyle diyor: "Adada uzun süredir ilk kez olumlu bir mecrada ilerleyen görüşmelerle hiç ilgilenmeyen hükümet, üyeliğini aklı sıra Kıbrıs meselesinin çözümünde kullanmak amacıyla neredeyse bayram ediyor.

"Bu iki yıllık dönemin bu tip şark kurnazlıklarının değil, Türkiye'nin saygın bir ülke olarak uluslararası yükümlülüklerini ve sorumluluklarını yerine getiren bir ülke olmasını temenni ederim."

15 ülkeden biri

"Hibe ve hediyeyle"

Aktar "Hükümet bu işi tamamen ikili zeminde, kendine oy verecek ülkelere -denildiğine göre- 50 milyon dolar hibe ve hediye dağıtarak elde etti. Güvenlik Konseyi seçimi, Eurovision yarışması gibi veya olimpiyat organizasyonu gibi düşünülmüş" diyor.

Türkiye, 17 Ekim'deki oylamada, Avusturya, Japonya, Meksika ve Uganda'ya birlikte, 1 Ocak 2009'dan itibaren iki yıllığına Güvenlik Konseyi'nin 10 geçici üyesinden biri oldu. Bu ülkeler, Belçika Endonezya, İtalya, Panama ve Güney Afrika'nın yerini alacak.

Üyelikleri 31 Aralık 2009'da bitecek diğer beş geçici üye Burkina Faso, Kosta Rika, Hırvatistan, Libya ve Vietnam.

Aday olduğu Batı Avrupa ve Diğerleri bölgesinde Türkiye 151, Avusturya 133 ve İzlanda 87 oy almıştı.

Aktar: Türkiye BM ilkelerinin uzağında

Aktar, üyeliğin daha çok "prestij" üzerinden konuşulduğuna, BM ilkelerinden söz edilmediğine dikkat çekiyor.

"Türkiye büyük başarı, prestij kazandı, diye bir algı var. Kyoto'yu imzalamamış, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yanına dahi yaklaşmamış, BM'ye bağlı ILO'nun sendikal haklar bağlamındaki sözleşmelerinin yüzüne bakmayan, çalıştırılan çocuklar konusundaki yeni yaklaşımlara yüz vermeyen, mültecilerin kabus ülkelerinden biri olmaya devam eden, İşkenceye Karşı Sözleşme'ye Ek Protokolü onaylamayan, BM'nin ikiz sözleşmelerine onay verirken envai çeşit çekince getiren, uluslararası camianın paryası Sudan Başkanı El Beşir'i kırmızı halılarla ağırlayan bir yeni Güvenlik Konseyi üyemiz var."

Aktar bu bağlamda, Cumhurbaşkanı Gül'ün Türkiye'nin insan hakları alanında, açlık, yoksulluk, eşitlik ve ayrımcılıkla mücadelede "titizlikle gayretlerini sürdüreceğine" dair sözleri için de "Yoruma dahi gerek olmayacak kadar gerçek dışı olan bu ifade, hükümetin ve AKP'nin bir anlamda şizofrenik yaklaşımını dile getiriyor" diye konuşuyor. (TK)

BİA Haber Merkezi - İstanbul

20 October 2008, Monday

Tolga KORKUT

Şiddete sıfır tolerans..

2008-10-17T17:36:00.002+03:00

CNN International “güpegündüz” gerçekleştirilen Aktütün Karakolu saldırısı sonrası Türk makamlarına göre 23 arkadaşları öldürülen PKK’lıların görüntülerini yayınladı: Sevinçten halay çekip Kürtçe şarkılar söylüyorlardı. Saldırı sonrasında ölen 17 asker için düzenlenen törenlerde babaların daha doğru bir ifade ile erkeklerin vakurluğu göze çarparken annelerin, sevgililerin yani kadınların ise haykırışları ve ağlamaları dikkate çekiyor, medyamızca bu acı gözümüzün içine içine sokuluyordu.

Konyaspor-Trabzonspor futbol maçında goller atıldıkça taraftarların sevinç nidaları yerine “Şehitler ölmez, vatan bölünmez” nidaları stadyumları inletiyordu. Balıkesir Altınova’da bir adi suç sonrası tırmanan gerilim sonucu halk galeyana geliyor ya da getiriliyor; küçük kasabanın köşesine sıkıştırılmış homojen bir Kürt nüfusu barındıran mahalleler talan ediliyor ve “Kahrolsun PKK!” sloganları ile cenaze mezarlığa götürülüyordu.

3. Kolordu Hasdal Askeri Cezaevi’nde “güpegündüz” bir yangın çıkıyor ve dumandan zehirlenen iki asker ölüyordu. Ölen askerlerden Mecit Akkaya’nın eşi Nurhayat Akkaya eşinin darp edilerek öldürüldüğünü iddia ediyordu. Mecit’in eşine söylediği son sözleri ise şöyleydi: “Ben buradan sağ çıkamayacağım sanırım, hakkını helal et.” Mecit, askerlikten firar suçundan cezaevinde yatıyordu.

Aynı cezaevine bundan dört ay önce resmi makamlarca “askerlikten firar ve emre itaatsizlik” gibi suçlamalardan ötürü Mehmet Bal da koyulmuştu. Mehmet Bal’ın askerlikten firar etmesinin ve emre itaatsizlikte bulunmasının tek nedeni Bal’ın vicdani retçi olması idi. O militarist bir düzen içerisinde yer almayı, o düzenin emirlerine uymayı, o düzenin eğitim mekanizması içerisinde yer almayı, silah tutmayı, silahı kullanmayı öğrenmeyi, üniforma giymeyi insani, hukuksal ve ideolojik nedenlerle ret etmiş bir vicdani retçi idi. Mehmet Bal, 8 Haziran 2008’de gözaltına alındı ve Beşiktaş İnzibat Bölük Komutanlığı’na götürüldü. Nezarethanede nöbetçi askerler tarafından şiddet gördü. Ertesi gün Mecit’in de o sırada orada bulunduğu 3. Kolordu Hasdal Askeri Cezaevi’ne götürülen Bal’ın zorla saçları kesildi ve tek tip elbise giydirilerek koğuşa konuldu. Burada nöbetçi astsubayın “gerekeni yapın” demesi üzerine koğuştaki diğer kişiler Bal’ı kalın bir sopayla dövdü, soğuk duşun altında tutarak tekmeledi. İşkence sonrasında bayılan Bal, Gümüşsuyu Askeri Hastanesi’ne kaldırıldı. Vicdani retçi Mehmet Bal hastaneden taburcu edildi ve şu an Adana Askeri Cezaevi’nde.

Bal kadar şanslı olamayanlar da var: Engin Ceber mesela. Ceber’in hikâyesini anlatmadan başka bir şiddet hikâyesini anlatmak elzem, çünkü Ceber’i ölüme götüren o yürüyüşün başlangıcı da şiddet dolu: Ceber’in arkadaşı Ferhat Gerçek, 7 Eylül 2007’de Yenibosna’da Yürüyüş dergisi satarken polis otosu tarafından durduruldu. “Yasa dışı satış yapıyorsunuz” denilerek gözaltına alınmak istendi. Gerçek buna direnince polisin açtığı ateş sonucu omuriliğinden yaralanıp felç oldu. Gerçek felçli olduğu halde tutuklandığı ve hakkında çeşitli suç isnatları ile hakkında dava açıldığı halde onu vuran polis hâlâ tutuklanmayınca Engin Ceber ve arkadaşları bunu protesto etmek için Yenibosna’da basın bildirisi okudular ve “Yürüyüş” dergisini satmaya başladılar. Ceber ve arkadaşları tutuklandı ve Metris cezaevine götürüldü. Ceber, 29 Eylül’de Metris T2 Hapishanesi’ndeki yoğun işkencelerden ötürü Şişli Etfal Hastanesi’ne reanimasyon bölümüne kaldırıldı. 6 Ekim’de Ceber kendisiyle görüşen avukatlarına gerek hapishane girişinde askerler tarafından, gerekse de tutuklu bulunduğu koğuşta gardiyanlar tarafından işkenceye maruz kaldığını söylüyor. 10 Ekim’de Ceber yaşamını yitirdi.

8 Ekim akşamı Diyarbakır’da polis servis aracını tarayan PKK’lılar beş polisi öldürdüğü sıralarda, TBMM’de görüşülen sınır ötesi operasyon tezkeresi rekor (!) oyla kabul ediliyordu.

İşte size bir Türkiye manzarai umumiyesi! Militarizme, asker-ulus yaratma projelerine, erkekliğin onaylanması anlamına gelen zorunlu askerliğin getirdiklerine ve buna karşı çıkanlardan götürdüklerine, kadınları da bu milliyetçi ve militarist projeksiyon içerisinde duygu kabartan bir obje olarak kullanmaya, insanları birbirinden nefret ettirmeye ve kamplaştırmaya, genişletilmiş yetkilerle donatılmış polislerin hükümranlığına, daha birkaç sene öncesinde Başbakanlıkça şiddetin her türlüsü için karşı kampanyanın yüklenicilerinden biri olarak ilan edilmiş olan askerin kendi içerisindeki vahim şiddet olaylarına ve bunun gibi her türlü ayrımcılık ve şiddet içeren bütün eylemlere ve politikalara din, dil, ırk, etnisite, inanç ve ideolojilerden tamamen arınarak kocaman bir haykırışla “Hayır” demenin vaktidir şimdi.

HIDIR TOK

not: Bu yazı 14 Ekim 2008 tarihinde Radikal gazetesinin Radikal Genç ekinde yayımlanmıştır.

Biz yeter demezsek..

2008-10-14T19:59:00.000+03:00

YILDIRIM TÜRKER

Daha geçen yıl İstanbul valisi Muammer Güler, “Türk polisinde şu an sıfır işkence var. Bu insan hakları kurumlarının raporlarıyla var. Eskisi gibi ‘hırsızı yatır falakaya ’ yok ” diyor du.
Oysa İnsan Hakları Derneği ’nin (İHD) 2006 İnsan Hakları Bilançosu’na göre, 2006 ’da saptanan 700 ’ün üzerinde işkence ve kötü muamele iddiası var dı.
Bunların 179 ’u gözaltında gerçekleşmiş ti. Üstelik 140 ’ının Emniyet Müdürlüğü görevlileri tarafından gerçekleştirildiği iddia ediliyor du. Mağdurların da 26 ’sı çocuk tu. Ancak işkence iddiaları arasında önemli bir bölümü, resmi gözaltı yerleri dışındakiler oluşturuyor du. İHD ’ye göre 261 iddiadan 212 ’sinde Emniyet Müdürlüğü görevlileri var dı ve mağdurlardan 16 ’sı çocuk tu.
Türkiye İnsan Hakları Vakfı Başkanı Yavuz Önen, resmi gözaltı yerleri dışındaki işkencenin artışına dikkat çek mişti; “Vali Güler haklı . Artık elektrik vermek, falaka, filistin askısı gibi vücutta iz bırakan ağır işkence yöntemleri kullanılmıyor. Bunların yerine psikolojik işkence, ruhsal etki yapan yöntemler tercih ediliyor. Örneğin kişiler kaçırılıp bir yere götürülüp sonra orada salınıveriyor.
Karakollarda gözaltı süreci başlatılmadan, defterlere kayıt düşülmeden, arabada, meydanda, sokakta, kaba dayaktan başlayan, hakaretin, tehdidin kullanıldığı vakalar var. Kişi özgürlüğünden alıkonulmuş statüsünde olduğu için bunu işkence kabul ederiz. Ama bunun kaydı olmuyor. Şikâyet olduğunda, olay dışarıda gerçekleşmiş oluyor ve karakol üzerinden işlem yapmak zorlaşıyor.
Bir başka durum da toplu gösterilerde, yürüyüşlerde, mitinglerde polisin aşırı kuvvet kullanmasıyla gerçekleşiyor.
Örneğin polis beş on kişilik bir grubu çember altına almış ve şiddete maruz bırakıyorsa, bu da işkencedir. Çünkü yine özgürlüğünden alıkonulma statüsüne girer. Bu başvurularda da artış var. ”
Alın size bir yığın rakam. Soğukkanlı bir muhasebeci gibi size bir yıl önce ortaya dökülen rakamları sunarak başlıyorum ben de yazıma.
Ama inkâr, memleket kayıtlarında tarihin başından bu yana otoritenin bir numaralı faaliyeti olagelmiştir. Vali de Emniyet Müdürü de yerlerinin sağlamlığına olan güvenleri tam, delikanlı adamlar.
Aslanlar gibi inkâr ediyorlar.
Yeni girdiğimiz zulüm dönencesinde artık her zulmün daha fütursuzca uygulandığını görüyoruz.
Hepimize hayırlı olsun.
Demokrasi mücahidi gözbebeğimiz, hükümetimiz, ‘işkenceye sıfır tolerans’ derken en çok inkârcı valisiyle inkârcı emniyet müdürünü koruyor. Hiçbirimizin tam olarak künhüne vakıf olamayacağı kirli pazarlıklar sonucu onların dokunulmazlığının bekçiliğini yapıyor.
Katil ve işkencecilerinin şerefine kefil olan devleti mizin hukukla ve hakikatle iliş kisi, artık en müstehcen kılığıyla aşikâr oluyor yine. On yıl önce olduğu gibi.
Trilyonluk golf sahalarında bu milletin doğal burjuvazisi olarak sopa sallarken ajans haberlerini dinleyeme-diğini iddia eden apoleti en revnaklı komutanlar, yine OHAL istiyorlar. Oraların hali hiç buhal olmuş gibi.
Onlar golf oynasın, arada nutuk atsın, paranoya ve düşmanlık teorilerine entelektüel dokunuşlarla şıklık katsın. Çocuklar ölsün, ölsün, ölsün. Kan akmasın diyenler, yine ve ebediyen vatan haini ilan edilsin.
Demokrasi adına atılmış zoraki adımlar geri alınsın, herkes her an her türlü zulüm ve işkenceye açık kılınsın diye çırpınıyorlar.
Demokratik hükümetimiz üç kuruşluk postunu kaptırmamak için, hiçbir zaman içtenlikle inanmamış olduğu kimi adımları titrek bir duruşla yeniden sorguluyor.
Evet, biz demokrasinin ancak vaat olarak bir süreliğine ruhumuza su serpmiş olan haline de layık değiliz. Değilmişiz meğer.
Dolayısıyla gelsin açık işkence. Gelsin açık seferberlik hali. Gelsin devlet vahşeti.
İsmail Saymaz’ın dün gazetemizde çıkan haberini okumuşsunuzdur. Meltem Tekin’in fotografını da görmüşsünüzdür. Hepimizin gözlerinin içine bakıyordu.
Bir arkadaşıyla birlikte Taksim’de evlerine dönerken kimliklerini soran polisle tartışınca Beyoğlu karakoluna götürülüp sıkı bir dayaktan geçmiş. Gözünün morluğu, polisin ifadesine göre sözde AKP’ye hakaret ederek arkadaşıyla birlikte kafalarını duvarlara vurarak kendilerini yaralamışlar. Hatta Tekin kendini yere atıp tokatlamaya başlamış.
Daha iyisini de birkaç gündür okuyoruz.
Metris Cezaevi’nde dövülerek komaya giren Engin Ceber, Şişli Etfal Hastanesi’nde hayatını kaybetti. Günler sonra Adalet Bakanlığı tenezzül buyurup bir açıklamada bulundu. Müfettiş görevlendirildiğini bildirdi kamuoyuna.
Burada yine insanı isyana teşvik eden ağır bir durum var.
Şöyle ki, iddiaları araştırmak için Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen Savcı Cevdet Doğan, suçlamaların muhatabı olan görevlilerden biri. Yani kendisi hakkında yapılan suçlamaların geçerliliğini kendisi tartacak.
Bununla da kalmıyor.
İşkenceyle Engin’in katili olmakla suçlanan jandarma ve infaz memurları açığa alınmadı.
Onlar açığa alınmadan Engin’le aynı koğuşta kalanların tanık olarak ifadesi alındı.
Engin Ceber’in avukatı Taylan Tanay itiraz ediyor: “Çünkü, bir idari soruşturma başlatılsa, işkence sorumlusu olan cezaevi personelinin ve müdürünün açığa alınması gerekirdi. Oysa bu kişiler görev başındayken, tanıkların korkmadan doğruyu seylemesi mümkün değildir. Çünkü kimse infazını yakmak istemeyecek, en azından ‘iyi hal’den erken tahliye şansını kaybetmek istemeyecektir.”
Tanıklardan biri, Engin’in sürekli kustuğunu, sayımda da ayağa kalkamadığını söylemiş. Zorla kaldırıldığında da yere düşmüş. Soğanla ayıltmaya çalışmışlar.
Engin Ceber, bir ardakadaşının polis tarafından vurularak sakat bırakılmasını protesto ederken yakalandı. Gözaltına alındığı İstinye Karakolu’nda dayak yedi. daha sonra götürüldüğü sağlık kontrolünde vücudunda darp izlerine rastlandı.
Tutuklanarak cezaevine kondu. Arkadaşlarıyla birlikte kabul bölümünde jandarmalar tarafından coplarla dövüldü. Daha sonra cezaevinde 15 infaz memuru kapı açmakta kullanılan demir kol, plastik sandalye ve tekme tokatla günler boyunca Engin ve arkadaşlarını dövdü.
Engin, sonunda komaya girerek taşındığı hastanede kurtarılamadı.
Cezaevleri hakkında neler neler yazdık. Bu memlekette hak ihlallerinin en sık yaşandığı yerler, cezaevleri. Millet olarak utanmadan ‘Geceyarısı Ekpresi’ filmi tarafından hakkı yenmiş numarasıyla batıya atıp tutarken cezaevlerinde işkence, dayak ve bin bir çeşit zulüm hüküm sürüyordu.
Polis şiddeti almış yürümüşken İstanbul Emniyet Müdürü Cerrah’ın yeri sarsılacak mı? Hayır. Türkiye Cumhuriyeti devletinin emniyet, dirlik düzenlik, asayiş kavramlarının cisimleşmiş hali olarak bakmak zorundayız bu pos bıyıklı beyefendiye.
Özellikle devletinin örtbas etme refleksinin uçbeyidir kendileri. Nitekim Hrant’ın katledilmesinin üstünden üç gün geçmeden “Örgütle bağlantısı yok, milliyetçi duygularla işlenmiş bir cinayettir” açıklamasıyla olayı çözmüştü bile.
Nitekim Hrant’ın katledilmesi davasının vatansever hakimleri de İstanbul emniyetinin sorgulanmasını gerekçe bile göstermeden gereksiz bulmadı mı?
Vali efendi, İçişleri Bakanı, Adalet Bakanı, Başbakan ve bilumum bakan eşhas, acaba bu yaşananlardan biraz olsun hicap duyuyor mu?
Hayır. Çünkü Engin gibi vurulan arkadaşının hesabını soranları, Meltem gibi gece gezen kızları, Esmeray gibi travestileri, daha nicelerini, daha nicelerini şöyle bir güzel dayaktan geçirmek gerektiği konusunda en ufak bir kuşkuları olduğunu sanmıyorum.
Sadece kimi nefretle eğitilmiş yoksul ve ruhu paralanmış hasta beceriksiz memurun dayağı fazla kaçırıp ölümlere neden olmasından hoşlanmıyorlardır elbet.
Vatandaşlarım, insan kardeşlerim, halkım; gücüm olsa da sizi isyana teşvik edebilsem.
Analar, babalar, kardeşler, arkadaşlar; isyan etmek zorundayız.
Pos bıyıklıların emrinde hayata kast ediyor coplu, apoletli, üniformalı vahşiler.
Ölümden başka gerçeğimiz olmayacak mı?

13 Ekim 2008
Radikal Gazatesi

Sağlıkta zengin fakir uçurumu..

2008-10-14T19:57:00.001+03:00

Dünya Sağlık Örgütü'nün hazırladığı rapor, zengin ülkelerle yoksul ülkelerin vatandaşları arasındaki ortalama yaşam süresi farkının 40 yılı bulabildiğini ortaya koydu.

Örgütün dünyadaki sağlık sistemlerine yönelik araştırması, devasa eşitsizlikler ve yetersizliklere işaret ediyor.

Ayrıca bu farklılıkların son 30 yılda daha da belirginleştiğinin altı çiziliyor.

Raporda bu tabloyla ilgili olarak çarpıcı örneklere yer veriliyor.

Buna göre bu sene doğum yapacak 136 milyon kadından yaklaşık 58 milyonu, doğum öncesi, doğum anı ve sonrasında herhangi bir sağlık yardımından mahrum.

Hükümetlerin bir yılda sağlığa harcadığı para ise, birey başına 20 dolar ile 6 bin dolar arasında değişiyor.

Düşük ve orta gelirli ülkelerdeki yaklaşık 6 milyar insanın yarısı, sağlık harcamalarını sigorda yerine cebinden ödüyor. Bu da birçok insanı yoksulluk sınırının altına itiyor.

Rapora göre bu durum sadece zengin ve yoksul ülkeler arasında değil, ülkeler arasında bölgelere göre de ortaya çıkabiliyor.

Örneğin Nairobi'nin yüksek gelir grubunda 5 yaşın altındakilerin ölüm oranı binde 15'ken, aynı oran aynı kentte binde 254.

BBC Turkish

İngiltere 42 gün gözaltı ısrarından vazgeçti

2008-10-14T19:52:00.002+03:00

İngiltere hükümeti, terör zanlılarının yargı önüne çıkmaksızın gözaltında tutulabilecekleri süreyi 42 güne çıkarma önerisinden vazgeçti.


	Karar, Lordlar Kamarası'ndaki ağır yenilgi sonrasında alındı

Lordlar Kamarası, polisin terör zanlılarını mahkeme önüne çıkarmaksızın 42 gün gözaltında tutmalarını mümkün kılacak öneriyi büyük bir çoğunlukla reddetti.

Eski istihbarat yetkilileri, polis memurları ve hukukçular da hükümetin planına karşı çıkanların safhlarına katılmış, planın İngiltere'deki özgürlükleri baltalayacağını söylemişlerdi.

Hükümet ise halen 28 gün olan gözaltı süresinin karmaşık soruşturma süreçlerinde yeterli olmadığını savunuyordu.

Ancak eski başbakan Tony Blair döneminde Lordlar Kamarası Başkanı olan Lord Falconer bile gözaltı süresinin 42 güne çıkması için yeterli neden görmediğini açıkladı.

Lord Falconer, gözaltı süresini 28 günden 42 güne çıkarmanın büyük fark yaratacağı fikrinin hayal ürünü olduğunu söyledi.

Başbakan Gordon Brown, bu yıl planıyla ilgili olarak yapılan oylamada Avam Kamarası'nda da yenilgiye uğramıştı.

Brown'ın yasanın geçmesi uğruna tekrar utanç verici bir sonuçla karşılaşma riskini almak istemeyeceği açıktı.

Dolayısıyla, dün gece, İçişleri Bakanı Jacqui Smith, Başbakan Brown'la birlikte soluğu parlamentoda aldı.

Jacqui Smith, gözaltı süresini 42 güne çıkarma tekliflerinden vazgeçtiklerini söyledi. Ancak gerekirse planı tekrar masaya getirmeye hazır olduğunu da ekledi.

İçişleri Bakanı, "Bunlar zor, çetin sorular. Muhalif milletvekilleri bunları görmezden gelmek istese de, İngiltere'nin hâlâ korunmaya ihtiyacı var. İngiltere'nin en kötü senaryolara hazır olması gerek" dedi.

Ancak hükümet Gordon Brown'un kamuoyu önünde birkaç kez bizzat savunduğu bir politikadan vazgeçmek zorunda kaldı.

Kuşkusuz, muhalefet partileri ve vatandaşların özgürlüklerinin kısıtlanmasına karşı çıkan gruplar kendilerini bir zafer kazanmış gibi hissediyordur.

Ne de olsa, Başbakan'a utanç verici bir yenilgi yaşattıklarının farkındalar.

Naomi Grimley
BBC muhabiri

Çocukların İdamına Karşı Uluslararası Kampanya..

2008-10-14T19:50:00.001+03:00

CRIN ve HRW, çocuklara ölüm cezası verilmesine karşı imza topluyor. Halen beş devlet -Sudan, Yemen, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran- çocukları infaz ediyor. İmzalar BM'ye sunulacak.

Dünyanın dört bir yanından kuruluşların oluşturduğu Çocuk Hakları Bilgi Ağı (CRIN) ve İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) çocukların ölüm cezasına çarptırılmasına son verilmesi talebiyle bir imza kampanyası başlattı.

Bugün dünyada tüm devletler çocukların işlediği suçlardan dolayı devlet eliyle öldürülmesini yasaklayan sözleşmelere taraf olsa da halen beş devlet bu uygulamaya devam ediyor: Suudi Arabistan, Yemen, İran, Sudan ve Pakistan.

Son üç buçuk yılda bu beş devlette bilindiği kadarıyla 32 kişi çocukken işledikleri suçlar nedeniyle infaz edildi. En az 100 kişi de öldürülmeyi bekliyor.

bianet'in de bir parçası olduğu CRIN'den yapılan çağrıda "Bu beş devlet de uygulamaya son verdiğinde, evrensel olarak çocukların infaz edilmesi kalkmış olacak" dedi.

Şu ana kadar 76 ülkeden bine yakın imza toplandı. Bu imzalar Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na sunulacak.

BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 37. maddesi şöyle:

"Hiçbir çocuk, işkence veya diğer zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele ve cezaya tâbi tutulmayacaktır. Onsekiz yaşından küçük olanlara, işledikleri suçlar nedeniyle idam cezası verilemiyeceği gibi salıverilme koşulu bulunmayan ömür boyu hapis cezası da verilmeyecektir."(EÜ)

* Kampanyaya katılmak için: Çocukların infazına son

BİA Haber Merkezi - New york

14 October 2008, Tuesday

Arzunun karanlık nesnesi

2008-10-13T01:50:00.002+03:00

İLÜSTRASYON: ELA AYDEMİR

İktidar çatışmalarına tanık hatta bizzat sahne olan beden, kendi olmak dışında bir eğretileme, kendisinden başka anlamların, başka özdeşliklerin veya farklılıkların ikame aracı halini de aldı zaman zaman. Toplumsal ve siyasal düzenin merkezî bir metaforu konumundaki beden, Baudrillard’ın deyimiyle vaktiyle ruhun metaforuydu, ardından cinselliğin metaforu oldu, bugün artık hiçbir şeyin metaforu değil.

Kısa süre önce on dokuz yaşındaki Dila Kurt kilo vermek için gittiği bir zayıflama kampında hayatını kaybetti. Dayatılan bir görüntü, bir sıfat, bir rol, bir kalıp adına ölen ne ilk ne de sonuncu kadın Dila. Törelerle, kurallarla, yasaklarla, emirlerle patriarkal kapitalizm kadınları öldürmeye devam ediyor, edecek de. Eril egemen kültür bu dikta üzerine kurulu çünkü; ruh ile bedenin ve doğa ile kültürün çözülmez bir şekilde birbirine yapıştığı mutlak ve koşulsuz bir tarihsel, fiziksel ve maddesel konum varsayımı üzerine bina edilen bu düzen ne tesadüf ki Levinas’ın Nazizm tanımına denk düşüyor. Kamusal alana ait olan bedenle ruh arasındaki keskin ayrımda akılla birlikte içgüdüleri de iptal ediliyor kamp sakininin, emre amade bir mekanizmaya dönüşüyor birey. Modern çağın canileri vazediyor: Zayıf güzeldir! Güzellik kodlarına uyum sağlayamayanların prototip bedene hayranlıkla, kendini ona dönüştürme zorluğu arasında yaşadıkları bölünmüş endişe, ölümcül zayıflama hastalıklarına, anoreksi ve blumiya dönüşerek yaşamı tehdit ediyor. Güzellik pratikleri üzerinden kadın sömürüsünü duygusal bir zemine kaydırmaya çalışan güç ilişkileri, zayıf olmanın kendini daha iyi hissetmek anlamına geldiğine de inandırıyor kadınları. Çünkü iktidar ten üzerinden işler, ataerkil sistem beden gerçekliğinin nihayetine dayandırır ikna kabiliyetini. Zayıf ve seksi olabilmek adına zayıflamaya iter sistem kadınları ama onları yine geleneksel rolleri içine massederek hanımefendiliğe, anneliğe, iffetli ve erdemli ya da erkeksi kadınlığa, ulusun anneleri olmaya zorlar; dişil erotik çağrışımlardan arındırarak.
Modern devletin cinsellik söylemi, bedeni abiyotik bir organizma olarak tahayyül eder. Amaç disiplin, idare, sınırları içinde iaşe ve ibateyle iğdiş etmektir. Siyah Anlar’da, kefaret için kendini kurban etmek üzere diyet yapma eğilimi olarak açıklar, anoreksiyi Baudrillard. Kadın eğer güzellik sistemine katılmayı reddederse ya da görünümünü iyi tutturamazsa değerden düşüp kendini değersiz hissedecek yok eğer başarılı olursa, değerinin görünüm yoluyla, onun kimlik-dışılığıyla meşrulaştığını kabul edecektir.
Jogging, streching, diyet besinler, rejimler, estetik ameliyatlar, kozmetik ürünleri ve benzeri tüm sektörlerin hedefi ince bedeni, yani, eril arzunun nesnesi olmaklığı biteviye koruyup besleyecek güzel kadın imgesini, sağlıklı ve diri görünümü yaratmaktır. Bedenin denetim altına alınması ve beden bilinci Foucault’nun belirttiği gibi bedenin iktidar tarafından ele geçirilmesiyle kazanılmıştır. Disiplinci iktidarı şöyle açıklar Foucault: “Bir makine olarak beden üzerine merkezileşmiştir: Bedeni disipline etmek, yeteneklerini optimize etmek, gücünü ele geçirmek, yararlılıklarının ve yumuşak başlılıklarının paralel büyümesi, etkinlik sistemleri ile bütünleşmesi ve ekonomik kontrolleri, bütün bunlar disiplin olarak karakterize edilen iktidar prosedürleriyle sağlanır: İnsan bedenin bir anatomi-politikası.”
Jimnastiği, askeri talimleri, kas geliştirmeyi, egzersiz yapmayı, üstün bir fiziksel güzellik ve sağlık formunu, biseksüel ve homoseksüel cinsel kimlikleri, bedensel özürlüleri ayıklamayı teşvik eden faşist beden formunun amacı öjenik bir toplum yaratmak değil de nedir?

Bir metastaz yeri: Beden
Evrenselliği, dönüştürme gücüyle mücessem faşizm, bedenleri arzu makineleri ve parça-nesnelere ayrıştıran bir denetim ağı içinde ideal beden imgesine süreklilik kazandırmayı amaçlar. Bedenle ilgili metaforlar, modern toplum düşü için yaratılmıştır ve beden, tüketim kültürünün temel öğesi halini almıştır. Son zamanların gündem konusu iki ‘örnek” olay, bedenlerimize ve bedensel sıvılara, tensel kokuya ne denli yabancılaştığımızı göz önüne sererek modernitenin riyasını açık etti. Kiloların, yağların, bedensel arazların, akışkanların (sıvılar, gazlar), kanın ve dışkının negatif çağrışımı iktidarla, özellikle de iktidarın modern biçimiyle yakından ilişkili. Elbette kadına şiddetin hiçbir türü kabul edilemez ama “dışkı”nın bu denli büyük kıyamet koparması, iğrenç addedilmesi biraz da bizim steril, hijyenik, kendinden olmayanı ötekileştiren hegemonik uygar toplumuzun öğretisi sonucu değil mi? Dışkı değil de bir kavanoz reçel olsaydı, şiddet olmayacak mıydı? Temiz bir fantezi öyle ya!.. Uygarlığın yeraltına tıktığı karanlık içeriği ve norm dışı bedenleri sorgulayan Yaşar Çabuklu, modern kapitalizmin bokun üzerine bir iğrenme perdesi örterek onun sembolize ettiği ölümcül, tahripkâr boyutu gizlemeye çalıştığını söyler. Ancak bu boyut kapitalizmin içinde örtük biçimde mevcuttur zaten. Para ve bok kapitalizmde varolan her değerin indirgenebileceği iki farklı ve benzer kıstastır. Her ikisi de moral düzeyde değerin yükseldiği/düştüğü aynı boyutta bulunan iki ayrı noktadır. Jest, dışkı, beden ve şiddet bağlantısı, Bourdieu’nun ‘sembolik sermaye” analizi üzerinden okunursa farklı bir perspektif oluşturulabilir belki. Beden sosyolojisinin gelişimine katkıda bulunan önemli düşünürlerden olan Bourdieu, ‘habitus’ kavramıyla sınıflar arası beden algısının nasıl değiştiğinin bir analizini sunarak, bedeni sosyal sermaye, kültürel sermaye ve ekonomik sermaye arasında farklı bir sermaye türü olarak açıklar. Beden siyasetinin bir kapital olarak görülmesi, Marksist siyasal analizleri büyük ölçüde desteklemekteyse de, Bourdieu’nun amacı, üstyapısal addedilen unsurların kendi özerk dünyaları içinde çatışmayı belirleyebilen dinamiğine dikkat çekmektir. Çatışmanın önemli bir kısmı semboliktir.
Tenin evcilleştiği, kokunun sınıfsallaştığı, cinselliğin iktidarca kurulduğu aydınlanma düşüncesi, tıpkı türediği Kartezyen düşünce gibi düalist yaklaşım içinde bedeni aklın karşısında ötekileştirerek nesneleştirmiş, insanı da bu süreçte özne olarak kurmaya çalışmıştır. Aydınlanmanın yücelttiği akıl, ‘erkek aklıdır’, aşağıladığı ‘beden’ ise kadına aittir ve teninin içine kapatılmalıdır. ‘Dolaşmayan’ düzenli sirkülasyona tabi kılınmayan akışkanların dönemi olan ortaçağda beden akışkanlarıyla, dışkılarıyla barışıktır. Ne zaman ki ulus-devletler çağına gelinir, beden akışkanlığını yitirerek kuraklaşır, katı, sabit, statik, sınırlı bir mekanizmaya dönüşerek kendine hapsedilir. Modernlikte hiyerarşik düzen rasyonel akla hizmet ederken, postmodernizm ayrım çizgilerini ‘bulanıklaştırarak’ karşıtlıkların birbirine nüfuz etmesini sağlar. Postyapısalcı feministlerin temel ‘motto’larındandır akışkanlık. Özellikle Kristeva, sıkılaştırarak içine kapatılan, tehlikeli sıvılara karşı geçirgenliği engellenen bedeni, karşıtlar mantığıyla işleyen rasyonel söyleme olan muhalefetiyle algılar. Bok bir nesne değil bir abject’tir ama nesnenin nesne, öznenin özne olarak sahneye çıktığı bu steril dünya, bu ve benzeri ‘abject’ler sayesinde içinde güvenle yaşadığımız sıradan dünya haline gelir. Eril söylem kadın bedenini denetlenemeyen, kabına sığmayan, güzergâhı önceden kestirilemeyen tehlikeli bir akışkanlar alanı olarak tanımlar ve bu ‘türbülansı’, ‘taşkınlığı’ katılara ait prensiplerle sınırlandırmaya çalışır. Yine Luce Irigaray, katılar mekaniğinin çağına karşı sınırları sabit olmayan bedeni önerir ve bunu Nietzsche’ci ‘güçler fiziğinin’ karşısına koyar. Cixous’da da akışkanlık mekanik bir iz taşımaz. Mimi Scheller’in dikkat çektiği gibi artık içine kapalı toplulukların dönemi bitmiş; her an kurulan ve bozulan, tanımlanmaya karşı direnen, yersiz-yurtsuz, parçalı, otonom, kesintili, dengesiz, buharlaşabilen, lineer olmayan, heterojen, düzensiz, merkezsiz bir döneme gelinmiştir. Bedenden ve bedeni yazmakla başlayacak olan ‘kadın yazısı’ da böyle bir akışkan yazıdır ve gelecek öngörülemeyen bedenlerce yazılacaktır.
Feodal toplumun ‘durağanlığına’ karşı modernlik, hareketin temsilcisi olarak ortaya çıkmıştı. Ama postmodern toplumun akışkanlığıyla karşılaştırıldığında, modernitenin esneme payı yetersiz kaldı. İktidarın yüce nesnesi konumundaki beden de bu büyük kopuşlar, kırılmalar sürecinde değişti, dönüşüme uğradı. İktidar çatışmalarına tanık hatta bizzat sahne olan beden, kendi olmak dışında bir eğretileme, kendisinden başka anlamların, başka özdeşliklerin veya farklılıkların ikame aracı halini de aldı zaman zaman. Toplumsal ve siyasal düzenin merkezî bir metaforu konumundaki beden, Baudrillard’ın deyimiyle vaktiyle ruhun metaforuydu, ardından cinselliğin metaforu oldu, bugün artık hiçbir şeyin metaforu değil: “Beden metastaz yeridir; simgesel düzenleme olmadan, aşkın bir hedef olmadan, iletişim ağlarının ve entegre devrelerin yan yanalığına benzer katıksız bir yan yanalık içinde, tüm bu süreçlerin sonsuza değin programlandığı ve mekanik biçimde birbirine eklendiği yerdir.”
Hiçbir şeye metafor oluşturmayan, ancak spor, estetik, cerrahi, sağlık, siyaset, moda, hukuk, din, diyet, edebiyat, görsel sanatlar ve pornografi gibi pek çok alanın aktörü haline gelen beden, ruhun taşıyıcısı veya iğrenç giysisi iken nasıl ideolojinin yüce nesnesi haline geldi? Bedenimize nasıl bu kadar uzaklaştık, ondan iğrenir, onu kabullenemez olduk? İlkin Mesih’in sonra kralın yüce bedeni akışkanların mecrasına ne zaman evrildi?
Ortaçağ Hıristiyan dünyası için beden ruhun taşıyıcısı, maddi dünyaya ait ölümlü bir nesneydi. Ruh beden ikiliği, 17. yüzyılda Descartes’in felsefesiyle daha belirgin ve önemli bir hal aldı. Leibniz her monadın beden ve ruhu birlikte taşıdığı anlayışını savundu, Kant akıl ve beden arasında köklü bir ayrım koydu yine... Weber, Protestan Ahlâkı ve Kapitalizm’de Kalvinist öğretinin nasıl varlıktan doğal zevk ve haz almaya karşı çıkarak, bütün bedensel zevklere savaş açtığı üzerinde durarak bedene çeşitli göndermelerde bulundu. Marx ise bedeni görmezden geldi adeta. “Marksizm’in gerçekte hiçbir beden kuramına sahip olmaması tuhaftır; böyle bir kuramın materyalizmin temel bir niteliğini oluşturması gerekir” diyen Turner’e göre Marksist kuramda bu sorunun yokluğunu keşfeden Foucault oldu. Beden başlı başına maddi varlığıyla söz konusu idi çünkü. Fenomenoloji bedeni dünyada bir nesne olarak değil, “dünyanın sayesinde var olduğu” şey olarak algıladı. Merleau-Ponty’e göre insan aynı anda hem düşünen bedensel ben, hem de düşünen öznedir. Deleuze anarşik bedeni; yoğunlukların gelip geçtiği, ‘biçimsiz maddeden’ oluşan akışkan bedeni savunurken Antonin Artaud organları tümden ortadan kaldırmayı öngördü. Çünkü Artaud’ya göre, organlarımız bize verilmiş imkânları değil, aksine bize tarihsel ve sosyal olarak yapışmış sınırları temsil ederler. Organsız beden metaforu, postmodernizmin cinselliğe de uyarlanan özgürlük idealinin en somut telaffuzu oldu ki bu metafor, cinsellik rollerinin dinler, siyasal düzenler tarafından kurulduğunu söylemenin de en aşırı temsilidir.
Ortaçağdan bugüne değişen, dönüşen beden üzerine tüm bu kelam, Rönesans’tan Aydınlanma’ya, Bedenin Tarihi adlı kitabın vesilesi bir bakıma. Üç ciltlik kolektif bir çalışmanın ilk halkası olan kitap, Ortaçağ boyunca kilise baskısı altında şekillenen bedenin Rönesans ile aydınlanma arasındaki zaman diliminde uğradığı dönüşümleri konu ediyor. Kitap, Bedenin Sıradan Kullanımı, Eski Rejim Döneminde Avrupa’da Beden ve Cinsellik, Egzersiz Yapmak, Oyun Oynamak, Ruhun Aynası, Teşrih ve Anatomi, Beden, Sağlık ve Hastalıklar, Gayri İnsani Beden, Kralın Bedeni ve Et, Zarafet, Yücelik gibi ilginç başlıkları dönemin ünlü ressamlarının yapıtları ışığında inceliyor. Böylelikle beden bir kez daha göz/etim altına alınıyor.

Beden kitaplığı

Rönesans’tan Aydınlanma’ya, Bedenin Tarihi 1, Alain Corbin, Jean Jacques Courtine, Georges Vigarello, Çeviren: Saadet Özen, YKY, 2008.
Açık Beden: Resimde Çapkınlık Şiddet Doğa ve Saplantı, Durmuş Akbulut, İstiklal Kitabevi, 2008.
99 Sayfada Kadında Duyguların Bedenselleşmesi, Füsun Saka, İş Bankası Yayınları, 2007.
Lubunya: Transseksüel Kimlik ve Beden, Selin Berghan, Metis Kitap, 2007.
Bedenin Farklı Halleri, Yaşar Çabuklu, Kanat Yayınları, 2006.
Beden Dili Sözlüğü, François Caradec, Çeviren: Ceyda Akaş, Kitap Yayınevi, 2006.
Özgürleşin Bu Bir Emirdir: Kadın ve Erkek Dergilerinde Beden, Sylvette Giet, Çeviren: İdil Engindeniz, Dharma Yayınları, 2006.
Şaman’ın Bedenindeki Kadın, Barbara Tedlock, Çeviren: Pınar Savaş, Owo Yayınevi, 2006.
Oyuncu Olarak Beden, Ovidie, Çeviren: Yaprak Yaltı, Dharma Yayınevi, 2006.
Bedenler Dinler ve Toplumsal Cinsiyet, Sylvia Marcos, Çeviren: Balkı Şafak, İlker Çayla, Sibel Özbudun, Ütopya Yayınları, 2006.
Toplumsalın Sınırında Beden, Yaşar Çabuklu, Kanat Yayınevi, 2004.
Gürbüz ve Yavuz Evlatlar: Erken Cumhuriyet’te Beden Terbiyesi ve Spor, Yiğit Akın, İletişim Yayınları, 2004.
Beden Emek Tarih: Diyalektik Bir Feminizm İçin, Gülnur Acar Savran, Kanat Yayınları, 2004.
Kütüphanedeki Beden, Iain Bamforth, Çeviren: Begüm Kovulmaz, Agora Kitaplığı, 2004.
Ten ve Taş: Batı Uygarlığında Beden ve Şehir, Richard Sennett, Çeviren: Tuncay Birkan, Metis Kitap, 2002.
Beden ve Toplum Kuramı, Emre Işık, Bağlam Yayınları, 1998.
Temiz ve Kirli/Ortaçağ’dan Günümüze Vücut Bakımının Tarihi, Georges Vigarello, Çeviren: Zühre İlkgelen, Kabalcı Yayınevi, 1996.

HANDE ÖĞÜT, Radikal Kitap,10-10-2008

"Terörle Mücadele" Kadınlara Fiziksel ve Ruhsal Şiddet Olarak Dönüyor

2008-10-13T01:46:00.000+03:00

Yükselen şiddetin ardından yeniden OHAL düzenlemelerinin yürürlüğe girmesi gündeme gelirken, Diyarbakırlı kadınlar aranmaktan, askeri uçakların gölgesinden, çocuklarının okuldan dönmesini beklemekten, baskınlarda hakarete maruz kalmaktan muzdaripler.

Güneydoğu'da şiddet yeniden yükselirken bölgede yaşayan kadınlar geçmiş deneyimlerini ve bugün yaşadıklarını bianet'e anlattı; alınan "tedbirlerin" hayatlarını zorlaştırdığını, onlara fiziksel ve ruhsal şiddet olarak döndüğünü söyledi.

Aktütün ve Diyarbakır saldırılarından sonra askerler arama, gözaltı, dinleme, adli kolluk yetkilerinin artırılmasını talep etti ve hükümet de bunu olumlu karşıladı.

Kardelen Kadın Evi'nden Çağlar Demirel Diyarbakır'da daha önce de olağanüstü hal (OHAL) yaşandığını ve böyle durumlarda en çok kadınların tedirgin olduğunu söyledi.

"Şimdi de OHAL'den farksız. Biz aile içi şiddet konusunda kadınlara psikolojik destek veriyoruz. Ancak tezkere, operasyon dönemlerinde kadınlar savaşın yarattığı psikolojik bozukluk şikayetiyle başvuruyorlar."

Demirel'in verdiği bilgiye göre bu şikayetlerden en belirgin olanı Diyarbakır'dan havalanan askeri uçakların yarattığı gerginlik. Demirel ev baskınlarında da kadınların daha çok etkilendiği görüşünde:

"Evi basılan ailede en çok kadına hakaret edildiği duyumunu alıyoruz. Bütün aile fertlerinin, özellikle erkek aile bireylerinin önünde kadına küfretmek, onu aşağılamak ayrıca bir psikolojik şiddet aracı olarak kullanılıyor."

"Eve nasıl gideceğim!"

Diyarbakır'da yaşayan bir başka kadın anlatıyor, ismi Ayşe:

"Dokuz yaşında bir yeğenim var. Diyarbakır'da saldırının yaşandığı yere yakın oturuyordu. O gün sürekli 'ben eve nasıl gideceğim' diye panikledi. Çok korktu. Bizse alışmadık ama kanıksadık."

Diyarbakır Kadın Sorunlarını Araştırma Merkezi'nden (DİKASUM) Özlem Özen çamaşırhanelerinden birinin son saldırının gerçekleştiği noktaya yakın olduğu söyleyerek "Kadınlar çamaşırhaneye gelirken durduruluyorlar. Onlara ne taşıdıkları, nereye taşıdıkları soruluyor; çamaşırları göstermeleri isteniyor. Haliyle tedirginler" dedi.

"Kadınların tandır evleri oluyor. Ekmek pişiriyorlar. Ancak bu şartlarda tandır evlerine gidemiyorlar. Buralar hep gecekondu mahalleleri. Çocuklar sokak aralarında oyun oynarlar. Şimdi sokağa çıkmıyorlar. Merkezimizdeki oyun odalarına gelebilen çocuklardaysa oyun oynamanın verdiği rahatlığı açıkça gözlemliyoruz."

Özer, zaten saldırının yaşandığı yerde göç etmiş ailelerin yaşadığını ve tek korkularının onları göçe zorlayan şartları tekrar yaşamak olduğunu vurguluyor.

"Kadınlar tekrar çocuklarının kötü haberini almak istemiyorlar"

Lice Kadın Danışma Merkezi'nden Emanet Çeşme, alınan önlemlerin, polis yetkisinin genişletilmesinin ve diğer uygulamaların hak ihlallerine kapı araladığını, psikolojik etkilerininse en çok kadınları tahrip ettiğini aktardı.

"Benim annem 12 Eylül sonrasında bir ev baskınında Kürtçe konuştuğu için polisten şiddet gördü. Polis 'Kürtçe'nin anneler aracılığıyla çocuklara öğretildiğini' düşünüyordu. Yıllar sonra annemin yaşadıklarını ben yaşadım."

Kadın Merkezi Derneği (KAMER) Başkanı Nebahat Akkoç Türkiye'de şiddet ve şiddetsizlik var artık. Arada bir yer olmadığını düşünüyorum. Şiddetsizlik için pek çok iş yapılıyor ama şiddetin sesi hep daha yüksek çıkıyor ne yazık ki” diyor.

“Kadınlar bu süreçten çok kötü etkilenecekler elbette. Hem aile içindeki şiddet artacağı için, hem bizzat aramalar, ev basmalar sırasında mağdur olacakları için, hem güvenlik nedeniyle çalışamayan, uzaklaşan erkeklerin yerine hiç hesapta olmayan işleri omuzlamak zorunda kalacakları için olumsuz etkilenecekler. Hem de bildiğimiz pek çok hikayede olduğu gibi kocaları, babaları, oğulları yerine onların bedenlerine dokunulacağı için belki de..”

"Ne Türklük ne Kürtlük önce annelik geliyor"

Barış Annelerinden Emine Özbek'in mesajıysa net "Ne Türklük ne Kürtlük, önce annelik. Yeter artık. Ne çekiyorsa analar ve çocukları çekiyor. Dağda da şehirde de bu böyle."

Özbek "Çocuklarımızı okula gönderemez olduk. Okul uzak. Gittiklerinde 'acaba dönecekler mi?' diye korkuyla yaşıyoruz" diyor, Diyarbakır'da kadın olmaya dair.(EZÖ/EÜ)

BİA Haber Merkezi - İstanbul

10 October 2008, Friday

Emine ÖZCAN

İngiltere'deki okullara terör klavuzu

2008-10-13T01:41:00.002+03:00

Radikal

Okullarda öğrencilerin terörizmin ve radikalizmin pençesine düşmemesi için ne yapmalarını anlatan kılavuz gönderildi

LONDRA - İngiltere’de okullara, öğrencilerin terörizm ve radikalizmin pençesine düşmemesi için neler yapmaları gerektiğini anlatan kılavuz gönderildi. Ülkedeki bütün ilk ve orta dereceli okullara gönderilen kılavuzda, okul yönetimleri ve öğretmenlerin radikal fikirlere hangi yöntemle karşı çıkması ve konuyu nasıl ele alması gerektiği anlatılıyor. İngiltere’nin okullardan sorumlu Bakanı Ed Balls, gençlerin radikalizmi reddetmesi ve terörizmin içinde yer almaması açısından okulların anahtar önem taşıdığını kaydetti. Balls, El Kaide’den kaynağını bulan şiddet içeren radikalizmin halihazırda en büyük güvenlik tehditlerinden birini oluşturduğuna, ancak ırklararası nefretten kaynaklanan şiddetin de toplumu etkileyip gençler arasında bir ayrışmaya yol açabildiğine dikkat çekti. Kılavuzda, terör ve radikalizmin her türüne karşı okullarda nasıl mücadele yürütülmesi gerektiğinin anlatıldığını belirten Balls, böylece daha güçlü ve güvenli bir toplumun oluşturulabilmesinin mümkün olacağını söyledi. Terörizme sadece güvenlik yoluyla yanıt vermenin yetmeyeceğini, terörizme yol açan nedenlerin de mutlaka irdelenmesi gerektiğini belirten Ed Balls, görevlerinin, gençlerin hep birlikte her türlü aşırılıkları reddetme noktasına getirilmesi olduğunu ifade etti. Hazırlanan kılavuzda okullara, terör ve radikalizmle mücadelenin başına sorumlu bir öğretmen getirilmesini ve öğrencilerin bu konudaki her türlü bilgi ve endişelerini bu öğretmenle paylaşabilmelerine olanak tanınmasını salık veriyor. Ulusal Öğretmenler Sendikası da böyle bir kılavuz hazırlanmasının memnuniyetle karşılandığını açıklarken, şiddet yöntemini benimseyen siyasi grupların topluma en büyük tehdidi oluşturduğunu bildirdi.(aa)

Sosyal Yardım ve STK'lar

2008-10-09T19:50:00.003+03:00

HANDE PAKER

Sivil kadrolaşma diyebileceğimiz STK’ların siyasi gücün kontrolü altına girdiği ve kamusal sorumluluğunu boşladığı ilişkileri, bu iktidara mahsus değil

Almanya Deniz Feneri Derneği’nin yoksullara yardım amaçlı topladığı kaynağı, amacı dışında kullanarak yaptığı yolsuzluk ve bunun Türkiye’ye uzanan bağlantıları, Türkiye’de sosyal yardımın hangi kanallarla yapılması gerektiği ve bunun siyasi ve sosyal sonuçlarına ilişkin oldukça önemli bir tartışma başlattı. Bu tartışma önemli çünkü tartışmanın son kertede Türkiye’deki gibi ciddi boyutta yoksulluk, eşitsizlik ve dışlanma sorunlarıyla karşı karşıya olan insanların ulaşabileceği hizmetler, haklar ve demokratikleşme açısından sonuçları var. Konuya sosyal yardım ve sivil toplum kuruluşları (STK) açısından bakıldığında, ilk etapta STK’ların yardım alanında çalışmaları ve ihtiyacı olanlara sosyal hizmet götürmeleri iyi bir çözüm olarak görülebilir. Yani gönüllü bireylerin (bu örnek özelinde, hayırsever bireylerin) biraraya gelerek, kamu yararına sosyal yardım yapmaları mümkündür. Hatta 1980’lerden itibaren hakimiyetini ilan etmiş neoliberal düzen tam da bunu destekler. Sosyal yardım ve hizmetlerin STK’lar aracılığıyla yapılması, devlet üzerine düşen işleri başka aktörlere aktardığı için, devletin rolünün mümkün olduğu kadar azaltılmasını savunan neoliberal öğreti için ideal bir durum arz eder. Sosyal yardım ve hizmetlerin sadece STK’lar tarafından yapılmasının bazılarınca iyi bir çözüm olarak sunulması, Türkiye’de devlete karşı var olan güven bunalımını da gözönüne aldığımızda, daha iyi anlaşılabilir. (Türkiye’de en az güvenilen kurumlar arasında merkezi hükümet, parlamento ve belediyeler var 1).

Sakıncalar
Fakat böyle bir yaklaşımın doğurduğu iki sakıncayı gözardı etmemek gerekiyor. Birincisi, Türkiye’deki devlet geleneği, otoriterlik ve diğer sosyal aktörleri kontrol edebilmek için nüfuz alanına katma eğilimi üzerine kuruludur. Devletin diğer sosyal aktörlerle kurduğu birebir yakın ilişkiler, devletin sağladığı iltimaslar karşılığında bu sosyal aktörleri kendi nüfuzuna katmasına yol açar (kooptasyon). Bu patronaj ilişkilerinden Türkiye’de çok yaygın olan yolsuzluk ve kayırmacılık doğar. Yolsuzluk daha çok rüşvet ya da ihale dağıtmak gibi konularda bize tanıdık gelse de, devletin nüfuza katma eğilimi STK’ları da kapsar. STK’lar toplumsal dinamiklerden kopuk değildir, diğer sosyal aktörlerle her zaman etkileşim içindedir. Sivil kadrolaşma diyebileceğimiz STK’ların siyasi gücün kontrolü altına girdiği ve kamusal sorumluluğunu boşladığı ilişkileri sırf bu iktidara mahsus saymak hata olur. Türkiye’nin en büyük derneklerinden biri olan ve yardım alanında çalışan Kızılay, yıllar boyu devlet güdümünde yaşadığı ‘sivil kadrolaşma’ sonucu 1999 depreminde çöktü. Devletin Kızılay’ı nüfuzu altına alma süreci sonunda Kızılay devletten ayrı düşünülemez hale geldi. Kızılay’da görev alanlar belli bir siyasi partiye yakınlıkları sonucu siyasi kanallarla göreve gelmişlerdi. Kızılay’ın 1999 depreminde yardım götürme işlevini yerine getiremeyişinin altından şeffaflıktan, hesap verebilirlikten ve toplumdan uzak bir dernek ve yolsuzluk ile kayırmacılık ilişkileri çıktı. (2) Kızılay deprem sonrası ciddi bir reform sürecine girdi.
Sosyal yardım ve hizmetlerin sadece STK’lara yüklenmesinin bir sakıncası daha var. STK’lar çalışmalarını kendi seçtikleri belirli bir gruba yönelik yapabilir. Yani devlet/kamu kuruluşları gibi tüm sosyal aktörlere eşit mesafede durmak zorunda değildir. Devlet/kamu kuruluşları ise vatandaşlıktan doğan hakları herkese eşit olarak garantilemek sorumluluğunu taşır. Gönüllülük esasına dayanan STK’ların ise böyle bir mecburiyeti yoktur. Dolayısıyla, sosyal yardım ve hizmet, devletin sosyal politikaları çerçevesinde ele alındığı zaman vatandaşlık hakkı olarak uygulanmış olur. Hakların garantiye alındığı bir çerçevede, STK’lar da denetlendikleri sürece sosyal yardım ve hizmet üretebilir.
O zaman akla hemen şu soru gelebilir. Türkiye’deki devlet iltimas/kollama/nüfuz/rant ilişkilerinden mustaripse, böyle bir devletten herkesle eşit mesafeyi koruyarak hizmet götürmesini nasıl bekleyebiliriz? V. Yılmaz’ın (Taraf, 17 Eylül 2008) altını çizdiği gibi, sosyal yardım politikaları ancak demokratikleşme çerçevesinde tartışılabilir. Devlet, demokratikleşmiş, şeffaf, hesap verebilir olduğu ölçüde vatandaşlarının evrensel haklarını garantileyebilir. Bu demokratikleşme ve şeffaflaşma sürecinde ise STK’lara da önemli rol düştüğüne şüphe yok.
1. Adaman, F. ve A. Çarkoğlu. 2000. Türkiye’de Yerel ve Merkezi Yönetimlerde Hizmetlerden Tatmin, Patronaj İlişkileri ve Reform. TESEV.
2. Yazarın yaptığı görüşmeler

05.10.2008

Radikal Gazetesi Radikal İki eki'nde yayımlanmıştır.

Avusturya'da aşırı sağ korkutuyor

2008-10-09T19:29:00.000+03:00

Avusturya'da hafta sonu yapılan seçimlerde aşırı sağın güçlenerek çıkması ve gençlerin de aşırı sağa oy vermesi endişeye neden oluyor. DW'den Andrea Mühlenberger'in Viyana'dan izlenimleri...

Avusturya'nın ünlü aşırı sağcı politikacısı Jörg Haider, siyaset sahnesine dönüyor. Hafta sonu yapılan seçimlerde Haider'in partisi Avusturya'nın Geleceği İttifakı yüzde 11 oy alarak gücünü arttırdı. Haider'in eski partisi Christian Strache liderliğindeki Özgürlükçü Parti ise yüzde 18'e ulaşmayı başardı. Ve Avusturya'da yüzde 30'a yükselen aşırı sağ eğilim, kemikleşmiş seçmenlerinin yanı sıra yeni taraftarlar edindiğine işaret ediyor.

Haider'in mesajı

Avrupa'da endişe yaratan figür Jörg Haider de aldığı seçim zaferinin ardından diğer partilere gönderdiği mesajda artık gençlerin de yanında olduğunu iddia etti. Haider “Gençler, daha güçlü bir milli kimliğe sahip. Siz genç insanları partilerinizden uzaklaştırdınız. Ben size seçik tavsiyelerinde bulunacak biri değilim. Ancak bu, gençlerin kırmızı, yeşil ve siyah partileri artık istemediğinin bir göstergesi” diye konuştu..

Merkez sağ ve sol kan kaybetti

Haider'in bahsettiği kırmızı, yeşil ve siyah partilerle ise seçimlerde oy kaybına uğrayan Sosyal Demokratlar,Yeşiller ve merkez sağdaki Halk Partisi. Merkez sağın ve merkez solun gücünü kaybettiği Avusturya'da analistler de Haider'in açıklamalarını onaylıyor. Gençlerin ve hatta ilk kez oy kullananların her iki aşırı sağ partiye oy vermiş olabileceğini söyleyen uzmanlar, ülkede ırkçı eğilimin tehlikeli bir yöne doğru gittiği uyarısında bulunuyor.

Gençler de aşırı sağa oy verdi

Yabancı karşıtı seçim kampanyası yürüten aşırı sağa oy veren gençlere, Viyana sokaklarında rastlamak mümkün. Hafta sonu yapılan erken seçimlerde ilk kez oy kullanan 17 yaşındaki genç de bunlardan biri. 17 yaşındaki genç, “Seçim sonuçlarını iyi buluyorum, bir sorun yok. Yabancılar konusu beni özellikle ilgilendiriyordu. Ama sanırım, birçok Avusturyalı bununla ilgileniyor. Yani sadece gençler değil, yetişkinler de. Avusturya'da neler olacağını hep birlikte göreceğiz" şeklinde görüşünü dile getiriyor.

17 yaşındaki genç, yabancı düşmanlığı ve korku salan bu iki sağ partiye gençlerin neden oy verdiği sorusunu yanıtlamadan hızla uzaklaşıyor. Gençler, geleceğiyle ilgili kaygılar yerine neden korku ve düşmanlığı merkezine alan siyasi bir eğilime yöneliyor? Siyasi gözlemcilere göre bunun ilk akla gelen yanıtı, Sosyal Demokrat ve Halk Partisi'nin başarısız politikaları.

Peki sokaktaki Avusturyalılar ne diyor? Biri, “Bu aslında, benim arzu ettiğimden daha bir sağ" diye konuşurken, bir başka Avusturyalı'nın görüşü de şöyle: "Ben, insanların sağa yöneldiğini düşünmüyorum, insanların tepki oyu verdiklerine inanıyorum. Zaten başka alternatif var mıydı?"

Avrupa'da endişe yaratıyor

Ama gerçek olan şu ki; Avusturya sağı, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki dönemde parlamentoda ilk kez bu kadar güçlü bir konuma yükseldi. Avrupa da gelişmeden endişeli, zira bu eğilimin kendi ülkelerine de sıçramasından korkuyor. Birçok siyaset uzmanı ise bunu durumu gerçekten bir “sağa kayış” olarak değerlendirmiyor ve kimi Avusturyalı seçmenler gibi, tepki oylarının varlığına işaret ediyor.

Birinci konumdaki Sosyal Demokrat Parti (SPÖ), bu iki partiyle hükümet kurmayı kesinlikle reddediyor. İki büyük partinin aşırı sağcı partilere uzak durmalarının başlıca nedeni, Avrupa Birliği. Avrupa Birliği, 2001 yılında yapılan genel seçimin ardından dönemin Başbakanı Wolfgang Schüssel'in, o dönemde Jörg Haider'in lideri olduğu partiyle koalisyon hükümeti kurmasına sert tepki göstermiş ve Avusturya'yı yaklaşık bir yıl süreyle "diplomatik ve siyasi karantinaya"almıştı. Ancak oyların nedeni ne olursa olsun, parlamentodaki varlıklarını sağlamlaştıran aşırı sağ, şimdi yine yeni kurulacak hükümette “anahtar” durumunda.

Andrea Mühlberger

DW-WORLD.DE

MEDİZ'in "Medyada Cinsiyetçiliğe Son!" Kitabı Çıktı

2008-10-08T15:02:00.002+03:00

Medyada cinsiyetçiliğin ortadan kalkması için kadın sayısının artması önemli ama yetersiz. Cinsiyetçiliğe karşı yapılacak çok şey var. En önemlisi örgütlü mücadenin sürmesi. MEDİZ’in kitabı bu nedenle çok önemli.

“Kadınların ayrımcılığa uğramadığı bir medya için” kurulan Kadınların Medya İzleme Grubu (MEDİZ), Nisan 2008’ten bu yana sürdürdüğü “Medyada Cinsiyetçiliğe Son!” kampanyası kapsamında bir de kitap çıkarttı.

Kitapta kampanya sürecinde yayınlanan görsel ve bültenlerin yanı sıra 3-4 Mayıs 2008’te İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde gerçekleştirilen “Cinsiyetçi Olmayan Medya İçin” konferansının sunumları ve “Medyada Kadınların Temsil Biçimleri Araştırması”nın bulguları da bulunuyor.

Kuruluşundan itibaren MEDİZ’in faaliyetleri dört temel konuya odaklandı:

Kadının haber, program, reklam ya da dizilerde temsil biçimleri; çalışan ya da yönetici olarak medyada temsili; okur, izleyici, dinleyici olarak hakları ve kadın medyasının sorunları.

Bu kitap da işte bu konulara odaklanıyor.

Erkeklerin medyası

MEDİZ’in “Kadının Medyada Temsil Biçimleri” araştırması da gösteriyor ki medya erkeklerin egemenliğinde.

Haber, manşet ve içerikler yapılırken kadınlar, bireysel varlığı olmayan eş-anne, magazin malzemesi, konu mankeni, cinsel nesne olarak kurgulanıyor ya da tamamen yok sayılıyor.

Doç. Dr. Hülya Uğur Tanrıöver ve ekibinin Türkiye’de on gazete, beş radyo, beş internet sitesi ve beş televizyonu iki hafta boyunca izleyerek yürüttüğü araştırmanın sonuçlarına göre, gazetelerin başsayfalarındaki haberlerin sadece yüzde 21’inde kadınlar var.

Kadınlara ilişkin haberlerin yüzde 52’si “yaşam-magazin” alanında.
Haber kaynaklarının sadece yüzde 18’i, kadın köşe yazarlarınınsa ancak yüzde 12’si kadın.
Televizyon kanallarında siyasi tartışma programı yapanlar arasında hiç kadın yok, ana haber bültenleri yönetim kadrolarının sadece yüzde 16’sı kadın.
Televizyon ana haber bültenleri yorumcuları arasında kadın yok, dış seslerin sadece yüzde 25’i kadın.

Tanrıöver, medyanın temsil biçimleri ile kadına yönelik ayrımcılığı hem yeniden ürettiğini hem de bizzat hak ihlallerine neden olduğunu vurguluyor.

Tanrıöver, “Farklı temsiller birbirlerine eklemlenerek bizim dünyaya bakışımızı biçimlendirirler” diyor, temsillerin stereotipleri oluşturarak önyargıların süregitmesinde belirleyici olduğuna değiniyor.

Kadınların medyada temsil edilme biçimleri de hem medyanın kadınlara bakışını meşru kılıyor hem de toplumun kadınlara yönelik algısını biçimlendiriyor.

Kadınlar çerçevenin dışında

Medya içerikleri üzerine yapılan araştırmalar gösteriyor ki, medyada kadınlar öncelikle “ev kadını” olarak temsil ediliyor.

Ev dışında çalışan kadınlarsa genellikle “kadın meslekleri” olarak adlandırılan mesleklere sahip kadınlar oluyor.

Araştırmalar, kadınların medyada anne/eş gibi geleneksel roller içinde cinsiyetsizleştirilerek; aldatılan, terk edilen, tecavüze uğrayan, namus adına öldürülen veya intihar eden kurban rolüyle şiddet eylemlerinin hedefi olarak ya da bedenleri, cinsellikleri ile bir arzu nesnesine dönüştürülerek sunulduğunu gösteriyor.

Medya eğlence programları da kadınların konumlarına ve sahip oldukları seçeneklere ilişkin olumsuz yargıları güçlendiriyor.

Bu tür programlar hemen her zaman kadınları başarısız, amaçsız, iradesiz varlıklar olarak betimliyor.

Kadınlara kurtuluş yolu olarak “evlilik” gösteriliyor; “iyi” kadın “güzel, mutlu ev kadını” ve “iyi anne” olarak resmediyor.

Geleneksel habercilik anlayışında kadınlar haberin odağına yerleşemiyor.

Siyaset, ekonomi, spor, uluslararası politika gibi “erkeklere ait” sayılan alanlarda kadınlar yok sayılırken kadın haberleri bir “yan alan” olarak görülüyor; özellikle kadınları ilgilendireceği varsayılan haber konuları dışında meydan hep erkeklerin.

Medyada kadınların temsil edilme biçimleri konusunda önemli bir başka sorun daha var: Kadınların “hiç temsil edilmemesi”.

Tanrıöver, kadınların simgesel olarak yok edildikleri en önemli alanı “kendi özgün mücadele alanları” olarak tanımlıyor.

Yani kadın örgütleri ve kadınların bu örgütler aracılığıyla yürüttüğü mücadeleler medyada görünmüyor. MEDİZ araştırmasına göre, tüm medyada kadınların hak mücadeleleri ve eylemlerinin yer alma oranı sadece yüzde 3.

Medyadaki kadın temsillerinin etkileri

Doç. Dr. Hale Bolak Boratav da kitapta medyadaki kadın temsillerinin etkilerini ele alıyor. Boratav, medyada sıklıkla yer alan kadın ve erkeklik imgelerinin hem toplumsal cinsiyeti nasıl kurguladığımızı hem de bireyler olarak kendimizi nasıl algıladığımız etkilediğine dikkat çekiyor.

Boratav’a göre, kadın ve erkeklerin “kalıp yargılar” ile temsil edilmelerinin etkilerinden birisi, bu temsil biçiminin cinsiyetlerarası farklılıkların çok olduğu yanılsamasını pekiştirmesi. Boratav’ın değindiği bir başka konu da, “reklamlardaki cinsiyetçi imgeler”.

Boratav öncelikle görsel medyanın önyargıların pekişmesindeki etkisine vurgu yapıyor. Kadınların photoshop'lanmış ve gerçek hayatta doğal olarak erişilmesi mümkün olmayan yüz ve bedenleri ile sergilenmeleri, hem erkeğin kadına bakışını çarpıtıyor hem de bunlara uymayan kadınların kendilerini nasıl algıladığını etkiliyor.

Medya çalışanı kadınların uğradığı hak ihlalleri

Gündelik hayatın cinsiyetçi dili medya eliyle yeniden üretilirken medyada çalışan kadınlar da çok çeşitli hak ihlallerine maruz kalıyorlar.

Yöneticilik pozisyonları çoğunlukla kadınlara kapalı, “Medyada Cinsiyetçiliğe Son” kitabı hazırlanırken Türkiye’nin 12 ulusal gazetesindeki genel yayın yönetmenleri arasında tek bir kadın bile bulunmuyordu.

Radyo Televizyon Üst Kurulu’nda (RTÜK) kadın üye yoktu.

Araştırmalar, iletişim fakültelerinden mezun olanların çoğunluğunu oluşturan kadınların daha çok muhabirlik kadrolarında yer aldığını, sözleşmesiz çalıştığını gösteriyor.

Esnek üretim modeli eğitimli ve uzmanlaşmış kadınlara iş güvencesinden yoksun bir çalışma ortamı sunuyor, işsizliği ikame ediyor.

Araştırmalara göre, çalışan kadınların çoğunluğu 25 yaşın altında, yüksek öğrenim kurumlarından mezun ve kentlerde yaşıyor.

Medyada çalışan bekar kadınların oranı bekar erkeklerden daha yüksek. Erkeklerden daha çok az kazanıyor, mesleki kariyerlerine daha sık ara veriyorlar.

Diğer yandan, siyaset, ekonomi, diplomasi ve spor yazarlığı, program yapımcılığı gibi uzmanlık alanlarının kapıları da çoğunlukla kadınlara kapalı.

Kadınlar daha çok kadın sayfalarında, sağlık, kültür, turizm ve eğitim konularında; haftalık ya da aylık dergilerde; yerel ve bölgesel yayın kuruluşlarında çalışıyor.

Kadınların yayın kuruluşlarında en çok istihdam edildiği alan reklam ve ilan servisleri.

Kadınların çoğunluğu ele geçirebildiği tek alan, televizyon ekranları.

Haber programı sunanların çoğunluğu kadın ama özellikle ulusal televizyonlarda ana haber bültenlerini sunanların hepsi erkek.

Televizyonların yönetim kadrolarının sadece yüzde 16’sı kadın, yönetim kadrolarındaki kadınların sayısı neredeyse bir elin parmaklarını geçmiyor.

Kadınlar en fazla “yayın danışmanı” ya da “haber koordinatörü” gibi pozisyonlara yükselebiliyor.

Ekranlarda reklam ve belgesel seslendirenler de çoğunlukla erkekler.

Kadınların medyası

Medyayı “kültür politikasının kurucu öğesi” olarak tanımlayan pek çok kadın medyanın cinsiyetçi tutumuyla mücadele edebilmek için cinsiyetçi olmayan iletişim araçları yaratmayı tercih ettiler.

Kadınları görüşlerini, düşünce ve deneyimlerini ifade etmeye çağırıp okur – yazar ayrımını kırmaya çalışırken hem özgün modeller yaratmayı hem de diğer medya araçlarını etkilemeyi hedeflediler.

Bağımsız, kâr amacı gütmeyen, sadece içeriğiyle değil dili ve üslubuyla da ezber bozmaya çalışan bu yayınlar, bugün ekonomik ve yapısal pek çok sorunla boğuşuyor.

En önemli sorunlar, hem haber kaynağı hem de ekonomik anlamda ana-akım medyaya bağımlılık ve “okurla buluşamamak”.

Rekabet Kurumu kararları gereği, ana-akım medya dışında kalan medya temsilcileri, ürünlerinin dağıtımını yapamıyorlar.

Dağıtım için ana-akım medyadan ayrı bir güç kazanmak zorunda kalıyorlar.

Medyada cinsiyetçiliğin ortadan kalkması için medyada çalışan kadınların sayısının artmasının önemli ama yetersiz olduğunu artık biliyoruz.

Fakat cinsiyetçi dili ve geleneksel yayıncılık anlayışını değiştirmek için yapabileceğimiz başka pek çok şey var.

Değişimi sağlayacak en önemli etkense kadınların örgütlü ve eleştirel mücadelelerini sürdürmeleri. İşte MEDİZ’in bu kitabı ve bu ilk adımı bu nedenle çok önemli. (BB/EZÖ)

* Burçin Belge, Medyada Cinsiyetçiliğe Son kitabının yayına hazırladı.

** “Medyada Cinsiyetçiliğe Son!” kitabı MEDİZ’den 0212 251 64 57 numaralı telefondan ücretsiz temin edebilirler.

BİA Haber Merkezi - İstanbul

16 September 2008, Tuesday

Burçin BELGE

Afrika'da 14 Milyon İnsan Yiyecek Yardımı Bekliyor

2008-10-08T15:02:00.001+03:00

Oxfam ve BM Dünya Gıda Programı, Etiyopya, Somali, Uganda, Cibuti ve Kenya'da milyonlarca insanın acil gıda yardımına ihtiyacı olduğunu söyledi. Artan petrol, dolayısıyla da yiyecek fiyatları bu yıl kuraklığa eklenince krizin boyutu büyüdü.

Uluslararası insani yardım kuruluşu Oxfam, artan petrol ve hububat fiyatları ve kuraklık nedeniyle doğu Afrika'da 14 milyondan fazla insanın acilen yiyecek yardımına ihtiyacı olduğunu söyledi.

Örgüt, bugün yaptığı acil yardım çağrısında Etiyopya, Somali, Uganda, Cibuti ve Kenya'da milyonlarca insanın "hızla aşırı açlık ve yokluğa sürüklendiğini" belirtti. Hafta başında da Birleşmiş Milletler 500 milyon YTL'lik bir yardım çağrısında bulunmuştu.

Uzmanlar bugünkü krizin, artan petrol fiyatları nedeniyle son olarak 2006'da kuraklık nedeniyle 11 milyon insanı yiyecek yardımına muhtaç bırakan krizden daha büyük olduğunu belirtiyor. Yoksul aileler, fiyatları bir yıl içinde ikiye katlanan mısır ve buğday gibi temel besin maddelerini almakta zorlanıyor.

BM Dünya Gıda Programı'ndan (WFP) Peter Smerdon "Önceki krizlerde sınırda kalan insanlar bir şekilde kendilerini kurtarmanın yollarını bulmuştu. Şimdiyse krizin boyutu çok daha büyük ve insanlar gıdadan keserek, çocuklarını okuldan alarak idare etmeye çalışıyor" dedi.

Art arda gelen iki kurak mevsimden sonra Etiyopya'da 10 milyon insan gıda yardımına ihtiyaç duyar halde. Kasımdaki hasada kadar 4,6 milyon insanın acil gıda yardımına gereksinimi var. En az 75 bin çocuğun yetersiz beslenmeden muzdarip olduğu tahmin ediliyor.

Somali'de Mayıs 2007'den bu yana pirincin fiyatı üç kattan fazla arttı. Kuraklı ve iç savaşın yol açtığı göçler nedeniyle 2,6 milyon insan gıda yardımıyla yaşıyor. Militanların baskısı nedeniyle yardım çalışmaları güçlükle yürütülüyor.

Normalde WFP bölge ülkelerinden satın alarak gıda yardımı yapıyor fakat şimdi Hindistan ve Güney Afrika'da ithalat yapmak zorunda kalıyor.

BM'nin daha önce yaptığı mali kaynak çağrıları ancak üçte bir oranında gerçekleşti. Oxfam yöneticisi Barbara Stocking "İnsanların neden her yıl yardım çağrısı yapıldığını sorgulama hakkı var" dedi.

"Çünkü bu krizlerin altında yatan nedenleri bulmak ve sorunu çözmek için kimse adım atmıyor. Bu döngüsel krizlerin nedeni kronik hale gelen yoksulluk ve küresel eşitsizlikler." (EÜ/EZÖ)

* Bu haberi Guardian'dan derledik.

BİA Haber Merkezi - Londra

24 July 2008, Thursday

Britanya Çocuklara Haklarını Verecek, Türkiye de Çekincelerini Kaldırsın

2008-10-07T02:01:00.001+03:00

Britanya, çocuk hakları sözleşmesinde göçmen çocuklarla ilgili çekincelerini kaldıracağını açıkladı. Türkiye de sözleşmeyi kültürel haklarla ilgili kısmına çekince koyarak imzalamıştı. Devlet, anadilinde eğitim, çok kültürlü bir eğitim yükümlülüklerini yok sayıyor.

Britanya'da hükümet, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne koyduğu (ÇHS) çekinceleri kaldırma kararı aldı.

Sözleşmeye konulan çekince sayesinde, göçmen ve sığınmacı çocuklar, haklarındaki işlemler yapılırken tutuklu tutulabiliyor.

Sözleşme, her koşulda "çocuğun yüksek yararı"nın gözetilmesini öngörüyor. Hükümet, çekincenin kaldırılmasının göçü teşvik edeceğini ve göçmenler üzerindeki kontrolü azaltacağını öne sürüyordu. Hak savunucuları ise yıllardır çekincenin kaldırılmasını talep ediyordu.

Şimdi, göçmen çocukların da ülkedeki diğer çocuklar gibi eğitim, sosyal hizmetler ve sağlık hizmetlerinden yararlanmasının önü açılmış olacak.

Britanya hükümeti, çocukların satılması, çocuk fahişeliği ve pornografisine karşı ÇHS'ye ek protokolü imzalayacaklarını da açıkladı.

BM Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), bu adımları mutlulukla karşıladıklarını söyledi.

Türkiye "kültürel haklara" çekinceli yaklaşıyor

1989'da oluşturulan ÇHS, dünyadaki en kapsamlı ve yaygın kabul gören çocuk hakları metni. Türkiye, sözleşmeyi 1990'da imzaladı ve 1995'te yürürlüğe koydu.

Fakat, Türkiye sözleşmenin kültürel haklarla ilgili maddelerine çekince koydu. Böylece çocukların anadilinde eğitim hakkı, eğitimin kültürel çeşitliliği içerecek şekilde düzenlenmesi gibi sorumluluklarını üstlenmemiş oldu.

Türkiye'de de aktivistler ve uzmanlar hükümetten bu çekinceleri kaldırmasını talep ediyor.

Türkiye'nin çekince koyduğu maddeler şöyle:

Sözleşmenin kitle iletişim araçlarının çocukların gelişimi için kullanılmasını öngören 17. maddesinin (d) bendi üye devletlerin "kitle iletişim araçlarını azınlık grubu veya bir yerli ahaliye mensup çocukların dil gereksinimlerine özel önem göstermeleri konusunda" teşvik edeceklerini söylüyor.

Eğitimle ilgili 29. maddenin (c) bendinde taraf devletlerin, eğitimin, "çocuğun ana-babasına, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşadığı veya geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farklı uygarlıklara saygısının geliştirilmesi"ne yönelik olduğunu kabul ettiği belirtiliyor.

30. maddede de "Soya, dine ya da dile dayalı azınlıkların ya da yerli halkların varolduğu Devletlerde, böyle bir azınlığa mensup olan ya da yerli halktan olan çocuk, ait olduğu azınlık topluluğunun diğer üyeleri ile birlikte kendi kültüründen yararlanma, kendi dinine inanma ve uygulama ve kendi dilini kullanma hakkından yoksun bırakılamaz" deniliyor. (EÜ)

BİA Haber Merkezi - Londra

24 September 2008, Wednesday

Nükleer Santral Şirketlere de Pahalı, Tavsiye Etmem..

2008-10-07T01:43:00.000+03:00

Doç. Dr. Uyar: Nükleer Santral Şirketlere de Pahalı, Tavsiye Etmem

Uyar nükleer santral ihalesine şirketlerin katılmaması için "Nükleer santral maliyetleri gerçekte çok yüksek. Ürettiğinin 3 katı enerji tüketiyor. Hükümet vazgeçip yenilenebilir enerji ve enerjinin etkin kullanımı yasalarını düzeltmeli" dedi.

Doç. Dr. Tanay Sıdkı Uyar, hükümetin Akkuyu'da nükleer santral yapılması için açtığı ihalede yalnızca tek bir ortaklığın teklif vermesini nükleer santrallerin gerçek maliyetlerinin ve risklerinin hesaplanandan çok daha yüksek olmasına bağlıyor.

"Hükümetin bütün kolaylaştırmalarına karşın şirketler daha çok garanti, kamunun daha çok maliyet üstlenmesini istiyor. Hükümetin daha fazla kolaylık sağlamasını önermem, şirketlere de nükleer santrali tavsiye etmem."

Hükümet, nükleer santralde üretilecek enerjiye 15 yıl alım garantisi ve ömrü dolduğunda santralin bertaraf maliyetinin kamu tarafından yüklenilmesi garantisini vermişti.

Uyar "50 yıl da garanti verilse, iş çevrelerinin kendilerini riske atmayacağını düşünüyorum" dedi.

Önceki gün düzenlenen ihalede tek teklif Rusya merkezli Atostroyexport'la Türkiye'de medya sermayesi de bulunan Ciner grubu ortaklığından geldi.

"En yeni teknoloji iki yıldır zarar ediyor"

Uyar en yeni teknoloji olan basınçlı reaktör neslinin bile Avrupa'da müşteri bulamadan eskidiğini, Finlandiya'da süren ve uluslararası destek alan projenin bile iki yıldır yaklaşık 2 milyar dolar zarar ettiğini söyledi.

"Britanya kapatma için 170 milyar dolar ayırdı"

Santrallerin en büyük maliyetlerinden biri de bertaraf ve kapatma maliyetleri. Uyar, Britanya'nın ömrü dolan 19 santralini kapatmak için 91 milyar sterlin (yaklaşık 170 milyar dolar) ayırdığını belirtti.

"Küresel ısınmada payı var"

Nükleer enerji yanlısı savlardan biri, küresel ısınmaya karşı kullanılabileceği. Ancak Avrupa Yenilenebilir Enerjiler Birliği ve Dünya Rüzgar Enerjisi Birliği Başkan Yardımcısı olan Uyar "Bir santralin yaşamı boyunca toplam tükettiği enerji, ürettiği enerjinin 3 katı. Kullandığı enerji termik santrallerden sağlanıyor. Aksine küresel ısınmaya olumsuz anlamda katkıda bulunuyor" dedi.

"Enerji ihtiyacımızın yüzde 10'unu bu teknolojiyle karşılamaya çalışsak bin santral gerek. Oysa dünyadaki uranyum 3 yılda bitecek. Santrallerin inşaat süreleri çok uzun. Yıllar geçtikçe gerçek maliyetlerin çok yüksek olduğu ortaya çıkıyor. ABD'deki 2006 tarihli Nükleer Enerji Politikaları raporu pahalı olması, yurttaşların güvenlik nedeniyle istememesi ve şirketler riskler sakladığı için kamu tarafından denetiminin pahalı hale gelmesi yüzünden, nükleer enerjinin geleceğinin belirsiz olduğunu söylüyor."

"Enerji yasaları bir an önce değişmeli"

Uyar hükümetin bir an önce nükleer enerji planlarından vazgeçmesini ve yenilenebilir enerjiye yönelmesini öneriyor.

"Enerjiyi etkin kullanım yasasına yaptırımlar eklenirse, çöp teknolojileri almazsak enerji talebini 10 kat azaltmak mümkün.

"Enerji Bakanlığı ve kamu kuruluşları yenilenebilir enerji önündeki engelleri temizlemeli. Şu an Türkiye'nin toplam ihtiyacının iki mislini üretecek rüzgar lisans müracaatı var: Güneş pilleriyle de ihtiyacın iki katı enerji saplanabilir. Jeotermalle 5 milyon konut hemen ısıtılabilir."

Uyar başından beri nükleer santrallerin ana işlevinin nükleer silah için malzeme üretmek olduğunu da ekledi. (TK/EÜ)

BİA Haber Merkezi - İstanbul

26 September 2008, Friday

Tolga KORKUT

Irak'ta seçim yasasına onay..

2008-10-07T01:41:00.000+03:00

Irak meclisinde geçen hafta kabul edilen yeni eyalet seçimleri yasasını, cumhurbaşkanı da onayladı.

Böylece ülkede Ocak ayı sonunda eyalet seçimleri yapılmasının yolu açılmış oldu.

Ancak bu seçimlere Kerkük ve Kuzey Irak'taki üç eyalet dahil olmayacak; bunlar için ayrı bir yasa hazırlanması bekleniyor.

Bir insan hakları örgütü, Irak'taki azınlıkların yerel yönetimlerde seslerini duyurmakta zorlandığını bildirerek, azınlıklar için belirlenmiş kontenjanlar olmamasını eleştirdi.

Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani'nin onayıyla yürürlüğe giren yasa, petrol zengini Kerkük'ün statüsü konusundaki anlaşmazlıklar yüzünden aylardır meclisten geçirilemiyordu.

Yasaya göre, 18 eyaletin 14'ünde seçimler 31 Ocak 2009 tarihine kadar yapılacak.

Kuzey Irak'taki özerk yönetime bağlı Dohuk, Erbil ve Süleymaniye eyaletleri ile Kerkük'te seçim konusu ise yasanın dışında tutuldu.

Kerkük'ün statüsü Iraklı Araplar, Kürtler ve Türkmenler arasındaki başlıca uzlaşmazlık konusu.

Bu seferki yerel seçimlerin, ülke içinde birbirine rakip etnik gruplar arasında bir uzlaşı sağlaması umuluyor.

Zira, 2005 yılında yapılan bir önceki yerel seçimleri Sünni partiler boykot etmişti.

Kerkük'e ayrı yasa

Irak meclisi tarafından 22 Temmuz'da kabul edilen bir önceki seçim yasası, Kürtlerin ve Şiilerin tepkisini çekmiş, bu iki grubun boykotu nedeniyle sınırlı katılımla kabul edilen yasa, Cumhurbaşkanı Talabani tarafından veto edilmişti.

Yasa Kerkük'te yerel seçimi, bu kentin statüsü belli olana kadar erteliyor, ayrıca Kerkük belediye meclisindeki sandalyeleri, Kürt, Arap ve Türkmenler arasında eşit paylaştırıyordu.

Yeni yasa ise Kerkük yerel seçimlerini kapsam dışında tutuyor.

Kerkük seçimleriyle ilgili olarak ayrı bir yasanın hazırlanacağı belirtiliyor.

Kaynak: BBC Turkish

İngiliz komutan: Zafer imkansız

2008-10-07T01:39:00.000+03:00

Afganistan'daki İngiliz birliklerinin komutanı Tuğgeneral Mark Carleton-Smith, bu ülkede kesin bir askeri zafer kazanmanın mümkün olmadığını söyledi.

İngiliz generale göre, Taleban uzun vadede çözümün bir parçası olabilir.

İngiltere'de pazar günü yayımlanan gazetelerden Sunday Times'a verdiği mülakatta Smith, ''Bu savaşı kazanamayacağız'' dedi.

İngiliz komutan uluslararası gücün Afganistan'dan ayrılmasından sonra da kırsal kesimde de olsa direnişçi faaliyetlerinin devam edebileceğine dikkat çekti.

Smith, uluslararası güçten Taleban'ın ülkedeki silahlı varlığını silmesini beklemenin gerçekçi olmadığını söyledi.

Smith, buna karşın Taleban direnişinin ''başedilebilir bir düzeye düşürüldüğünü'' söyledi ve bu düzeyde bir tehditle Afgan ordusunun başedebileceğini kaydetti.

Amaçlarının Afgan ordusunun ülkenin güvenliğini tek başına sağlayabilmesi olduğunu vurgulayan İngiliz komutan, bu noktada Taleban ile bir anlaşma yapılmasının da seçenekler arasında olabileceğini ifade etti.

Smith, ''Eğer Taleban masaya oturur ve siyasi bir çözümden söz ederse, işte bu, tam da böylesi bir ayaklanmaya son verecek türden bir gelişme olur'' diye konuştu.

BBC'nin Kâbil'deki muhabiri Martin Patience Carleton-Smith'in açıklamalarının Afganistan'daki İngiliz askeri ve diplomatik çevrelerinde hakim hissiyatı yansıttığını aktarıyor.

Evening Standard gazetesinin savunma uzmanı Robert Cox da, İngiltere'nin, çok uluslu güce katkıda bulunan ülkeler arasında bu görüşlerinde yalnız olmadığını savundu.

Cox; "Kanada, Hollanda, Danimarka, Avustralya da çatışmaların yükünü omuzlayan ülkeler arasında. Son dönemde, Amerikan ve İngiliz komuta kademesi arasında giderek derinleşen bir görüş ayrılığı var" diye konuştu.

kaynak: BBC Turkish

Belediye dediğin ne işe yarar?

2008-10-02T01:46:00.000+03:00

Türkiye bir sosyal politikasızlıklar ülkesi ve belediyeler de bunların en büyük üreticileri haline gelmiş durumda. “Politikasızlığın üretimi” diye ucubelikler de ancak bu coğrafyanın insanlarına layık görülebilir. Belediyeler, Türkiye’de ilginç yönetim biçimleriyle karşımızda ve biz hangisi doğru diye düşünmekten kendimizi alıkoyamıyoruz.

Örnekler bol, onların üzerinden anlatalım: Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Melih Gökçek gerekli gereksiz kavşaklar, şehrin kültür ve tarih hafızasını simgeleyen belediye logosunu değiştirip postmodern bir kofluğu ifade eden başka bir logoyu kullanmak konusunda gösterdiği inat, sanata ve sanatçıların eserlerine “içine tükürme” bayalığını kadar tepki vermeler ve en son olarak kendi politikasızlığını başkaların politikasızlığın üzerinden nötralize etme çabaları gibi yönetim biçimleriyle Ankara’yı yönetiyor.

Peki Gökçek neden seçilir? Çünkü Gökçek oy verme tercihlerini ideolojik ve kültürel referanslara göre yönlendiren bir kitleden değil de, seçimleri çok basit bir şekilde maniple edilebilecek kitlelerden (ki bunlar çoğunluğu oluştururlar) oy alabileceğini, şehrin çevresinde yaşayan bu insanların eğitimsizlik ve yoksunluk içinde geçen hayatlarını küçük hamlelerle nasıl iyileştirebileceğini ve bunun da geri dönüşümünü nasıl oya tahvil edebileceğini bilir. İnsanlara yapılan kömür yardımı onları kışın soğuktan korur, maddi olanaksızlığını da unutturur; düzenli bir şekilde yapılan erzak yardımı aza kanaat etmesini bilen, kıt kanaat yaşamakla geçip gitmiş ömürler için büyük bir lütuftur çünkü. Oradaki insanların merkezdeki insanlar için önemli ve vazgeçilmez detaylar olan yeşil alanların çokluğu, temizlik, ulaşımda rahatlık gibi hayata dair pratikleri talep edecek ne bir yaşamsal zorunluluğu ne de varsıllığı vardır.

Ankara’da Çinçin mahallesi, İstanbul’da ise Sulukule ve Ayazma sakinlerinin, kentsel dönüşüm adı altında evlerini yıkmakla tehdit eden bir yönetimin kendilerine verdiği kömürleri ve erzakları geri çevirecek güçleri ve takatları yok çünkü. Kışın üşümeyip karnı tok yatağa girebilmek bu topraklarda şükürle karşılanır. Şükür de yoksulların umuttan sonraki en büyük can yongasıdır.

Devam edelim: İzmir Büyükşehir Belediyesi de yeri ve zamanı geldiğinde yoksul mahallelerin yoksun kapılarını çalıp erzak yardımı yapıyor. Çünkü bunun siyaset zemininde geçerli bir yöntem olduğu gerçeğinin farkına vardılar. İstanbul Şişli’de ise Mustafa Sarıgül işsizliğin büyük bir sorun olduğunu belirttikten sonra kendilerinin de erzak gibi yardımlar yaptıklarını söyleyiverdi geçenlerde. Zengin Şişli’nin nice il bütçesinden daha büyük olan bütçesini Sarıgül iş alanları yaratmak yerine politika olarak bunu uygulayabiliyor. Ya da çoğu belediye meclis toplantılarında “nasıl daha doğru ve uzun vadeli sosyal politikalar uygulayalım”ı tartışmak yerine rant ekonomisini besleyen imar değişikliklerini, nasıl kültürel altyapıyı geliştirebiliriz yerine yaz şenlikleri düzenleyip popüler müzisyenlerden hangisini getirelim’i vb. tartışıyorlar. Ya da en korkuncu ahlak polisi uygulamalarını teşkilatlandırıp zorla ve baskıyla Keçiören örneğinde olduğu gibi bir ideolojik ve dini bir alan yaratmakla meşguller.

Peki belediye yönetmek bu mu demek? Belediyeler yoksulluğu ve toplumsal adaletsizliği giderebilecek kalıcı ve uzun vadeli projeksiyonlar ortaya koyabilmelidir. İstanbul Kadıköy Belediyesi’nin (ki Vakit gazetesi Kadıköy’de iftar çadırı açmadığı için belediye başkanına hakaretler yağdırdı) yoksul mahallelere sağlık poliklinikleri açmasını ve bunları ücretsiz hale getirmesini ya da en görkemli ve saygı uyandıran örnek olarak addedilebilecek olan İzmir Dikili Belediyesi’nin toplu ulaşımda ve vatandaşların temel ihtiyaçlarında uyguladığı kâr amacı gütmeyen tüm sosyal bileşenleri de içeren politikalarını gururla iyi ve adaletli bir yönetimin tezahürleri olarak ortaya koyabiliriz. ,

Osman Özgüven (Dikili) ve Selami Öztürk (Kadıköy) bu ‘politik üretimlilik’lerinden dolayı yargılanacaklar; iftar çadırı kuranlar, erzak ve kömür dağıtıp bir popçuya konser verdirenler, birilerine rant yaratıp dayak mangaları kuranlar ise ‘politik doğruculuk’ sayesinde koltuklarına yayılıp bir diğer Ramazan’ı bekleyecekler.

Hıdır TOK

not: Bu yazı 30 Eylül 2008 tarihinde Radikal gazetesinin Radikal Genç ekinde yayımlanmıştır.

Münazara Nedir, Ne Değildir?

2008-08-31T14:27:00.001+03:00

Münazara münakaşa değildir. Yani herkesin bağıra çağıra konuştuğu, kimsenin hiçbir şey anlamadığı, sloganlara dayalı gürültülü konuşma değildir.

Münazara düşüncelerin temellendirilip belli bir zemin üstünde ortaya konduğu, herhangi bir düşüncenin veya savın zıt kutuplarınca aklı selim bir şekilde tartışıldığı, tabulardan ve önyargılardan bağımsız bir tartışma biçimidir.

Münazara laf ebeliği değildir. Ağzı olan konuşuyor tadında değildir. Çok konuşmak değildir. Birbiriyle çelişen cümleleri kullanmak değildir.

Münazara sözün derinlemesine düşünülüp biçimlendirildiği özlü konuşmadır. Konuşmalar ölçülüp tartılıp oluşturulmuş cümlelerden meydana getirilir.

Münazara inanmadığın bir şeyi savunmak değildir. Aşağılamak, hakaret etmek, küçümsemek değildir. Omurgasızlık değildir.

Münazara inandığımız şeylere neden inandığımızı temellendirmek için bir fırsat, inandığımız şeylerin farklı ve aykırı taraflarını görmemiz ve dillendirmemiz için de bir tecrübe ortamıdır.

Münazara hoşgörülüdür. Eşitlikçidir. Olayların ve olguların farklı görüşe sahip kişilerce seslendirilmesine yardımcı olur. Her farklı görüş aynı sürede ve koşullarda dillendirilir.

Münazara empatidir. Farklı şeylere ve görüşleri dillendirenlerin ruh ve düşünce halini anlamamıza yardımcı olur. Münazara bendeki seni sendeki beni günyüzüne çıkartılır.

Münazara düşünce emekçiliğidir, çevremizde ülkemizde ve dünyada yaşanan olaylara duyarsız kalmamaktır, araştırmak, incelemek, okumak, paylaşmak ve tartışmak demektir.

Münazara yüzeysel olmamaktır. Apolitikliğe karşı durmaktadır.

Münazara düşüncelerin ve kanıtlamaların en derin ve en iyi şekilde savunanın tartışmanın galibi ilan edildiği bir düşünce yarışmasıdır. Bilgi yarışması değildir.

Bilginin hoyratça pazarlanması da değildir. Bilginin ve birikimin neden ve sonuç ilişkilerine dayalı olarak teorik ve pratik örnekler vasıtasıyla açıklandığı bir düşünce paylaşım platformudur.

Münazara paylaşım demektir. Diğer üniversiteler tarafından sıklıkla düzenlenen münazara turnuvalarına gidip hem üniversitemizi temsil etmek hem de farklı üniversitelerden öğrencilerle tanışabilmektir. Farklı şehirleri görüp, gezmek dostluklar kurabilmek, anıları biriktirmektir.

Münazara kendini daha doğru, daha rahat ifade edebilmek demektir. Yüzlerce, binlerce insan karşısında konuşabilmektir. Münazara kendine güven demektir, münazara ikna yeteneği demektir.

Güneydoğu'da Yoksunluk, Yoksulluk ve Suça İtilen Çocuklar

2008-08-30T17:18:00.000+03:00

Sosyolog Bedirhanoğlu, Güneydoğu Anadolu bölgesinde “suç ve çocuk” ilişkisini inceledi. Suça itilen çocukların çoğunluğunu aile korumasından uzakta; ekonomik yetersizlikler içinde büyümüş.

İnsan neden suç işler veya insanı suça sürükleyen şartlar nasıl oluşur? Acaba bunun arka planında aile içi şiddetten göçe, kentleşmeden modernleşmeye, medyadan ceza yasalarına, bireysel silahlanmadan işsizliğe kadar pek çok gerekçe mi var? "Töre" diye işlenen cinayetlerden kap-kaça, linç girişimlerinden okuldaki akran şiddetine kadar yayılan şiddet aynı gerekçelere mi dayanıyor?

Türkiye'de büyük sayıda genç ve çocuk suça itiliyor. İnsan sosyal bir çevrede doğar ve çevrenin şartlarıyla şekillenir. Genel olarak insanların mal ve can güvenliklerinin teminat altına alınması, özel olarak da çocukların suça sürüklenmelerini önlemek, aileleri bu konuda bilinçlendirmek, eğer suça sürüklenmişse çocuğun topluma tekrar kazandırılmasını sağlamak için gerekli psiko-sosyal, eğitsel ve diğer tedbirlerin alınmasını sağlamak için neler yapılmalı?

Sosyolog Mehmet Bedirhanoğlu’nun, Güneydoğu Anadolu bölgesinde “suç ve çocuk” ilişkisini ve diğer bağlantılarını irdelediği araştırması konunun arka planına ışık tutuyor. Yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak yapılan çalışmaya 11–18 yaş aralığında suça itilmiş 58 oğlan ve üç kız çocuğu katıldı.

Çocuğu suça iten etkenler

Çocuklar; ailelerinden kaynaklanan yetersiz sosyalleşme, arkadaş çevresindeki kötü modeller ve yetersiz eğitim gibi birçok nedenden dolayı suça yönelebiliyor. Araştırmada ebeveynler tarafından verilen yanlış veya eksik bilgiler, ailedeki çocuk sayısının fazla oluşu, yoksulluk, eğitime erişimin yetersizliği, yakın sosyal çevreden kopukluk ya da ters etkileşim nedenler arasında sayılıyor.

Suça itilen çocukların çoğunluğunu aile korumasından uzakta; ekonomik yetersizlikler içinde büyümüş.

Kanunla muhalefete düşmüş oğlan çocukların sayısı kızlara göre bir hayli yüksek. Bunun ana sebeplerinden biri kız çocukların geleneksel önyargılar ve ayrımcılık nedeniyle kontrol altında, evde tutulması.

Değişen sosyal ve ekonomik parametrelerin yarattığı şartlar; üretim, tüketim, giyim, kuşam alışkanlıklarını olduğu kadar çocukların eğlenme, oynama, beslenme alışkanlıklarında da önemli değişimler yarattı.

Çocukların eğlenmek için bile imitasyon yoluyla yapılmış kesici alet, silah gibi materyallerle donatılması (ebeveynlerinin de oluruyla) düşündürücü. Oyuncak silahlar, bıçaklar ve diğer gerçek hayatta suç aleti olan materyaller çocukların suçla simülasyon düzeyinde de olsa erken yaşta tanışmalarına neden oluyor.

Sonuçlar

Araştırmada çocukların en çok sürüklendikleri suç türü yüzde 38 ile hırsızlık. Bu oran Türkiye ortalamasıyla uyumlu. Hırsızlıktan sonra en çok işlenen suçsa cana karşı işlenen suçlardır. Orman kanununa muhalefet de en sık görülen suç türlerinden. Bunun nedeni çocukların, yoksul ailelerinin geçimlerine kestikleri odunları satarak katkıda bulunmaya zorlanmaları. Uyuşturucu kökenli suçlarınsa önümüzdeki dönemde daha da artması beklenebilir.

Dikkat çeken diğer bir sonuç ise cana karşı işlenmiş suç oranının Güneydoğu’da Türkiye ortalamasının üzerinde olması. Görüşme sırasında bile çocukların bir bölümünün kesici alet taşıdıkları görüldü, “Neden bunu taşıma gereksinimi duyuyorsunuz?” sorusuna çocukların tamamına yakını “belki lazım olur” diye yanıt verdi.

Çocuklar eylemlerinin sonuçlarını bilemiyor

Bireyin çocuk olarak kabul edilmesinin en temel kriteri çocukların işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını kavrayamamaları. Çocukların sadece yüzde 33’ü işlediği iddia edilen suçu işlediğini kabul ederken ancak büyük oranda da işlediği iddia edilen suçu teşkil eden fiilin hukuki ve diğer sonuçlarını anlamadan uzak oldukları görüşme sonuçlarından anlaşıldı.

Suça sürüklenen çocukların üçte biri karşılaştığı sorunu tanımlayabilecek düzeyde değil.

Çocukların sağlık durumları

Araştırmaya katılan çocukların yüzde 14’ünde fiziksel veya psikolojik bir rahatsızlık vardı. Bunların içinde uyuşturucu kullanımı nedenli olanlar yoğundu. Ailelerin yoksul olması, yüzde 41'inin herhangi bir sosyal güvenliğe sahip olmaması bu açıdan anlamlı. Çocukların devam eden sağlık sorunları hem eğitimlerine devam etmelerine, hem bir işte çalışmalarına engel oluyor.

Çocukların da yüzde 41 sosyal güvenceden yoksunken, yüzde 26'sı Yeşil Kartlıydı.

Çocukların sosyal çevresi

Araştırmada sosyal çevreyle çocuk suçluluğu arasında ilişki olduğu belirlendi. Özellikle ailelerin çocuk sayılarının fazla olması çocukların sosyalleşmesini getirerek dış etkenlere karşı direnç göstermesini engellemekte.

Suça sürüklenen çocuk sayısının kentli yerleşimlere yaklaştıkça arttığı, kırsal yerleşim alanlarına yaklaştıkça bu sayının nispeten azaldığı görüldü. Bu gösterdi ki sosyal çevre büyüdükçe, karmaşıklaştıkça çocuğun maruz kaldığı riskler de artıyor.

Toplum güvenliğine inanan ve çocuklarını sosyal alanlara bırakırken daha çok bu güvenle hareket eden ailelerin gündelik yaşamdaki tehlikeleri gözlemede yetersiz kaldıkları görülüyor.

Boş zaman

Çocukların üçte ikisi boş zamanlarını arkadaşlarıyla sohbet ederek, gezerek ve oyun oynayarak geçiriyor. Çocukların yüzde 5’i boş zamanlarını İnternet’te -özellikle internet kafelerde-, yüzde 5’i ders çalışarak geçirmekte. Dikkat çekense çocukların yüzde 14’ünün herhangi bir hobisinin olmaması ve yüzde 10’unun da arkadaşının olmaması.

Araştırmaya katılan çocukların hiçbirinin evlerinin yakınlarında çocuk oyun alanlarının bulunmaması da dikkat çeken bir ayrıntı. Yapılan görüşmeler esnasında katılımcı ailelerin çoğunun evinde herhangi bir oyuncak görülmediğinin de altını çizmek gerekiyor.

Çocukların okula bakışı

Çocukların sadece yüzde 60’ı "okulu sevdiğini ve okula devam etmek istediğini" söyledi. Buradaki ciddi veri, okulu sevmeyen ve her tür durumda okula devam etmek istemeyen çocukların oranının beşte bir gibi olağandışı şekilde yüksek çıkması.

Çocukların okulu sevmemelerinin nedenlerinden önde geleni öğretmenle ilişki. Ayrıca arkadaşlarından ayrılmak istemeyen çocuklarda okula karşı bir antipati gelişmekte.

Görüşülen çocukların sadece yüzde 36'sı eğitime devam ederken yüzde 38'i beden işçisi olarak çalışıyor. Bunda ailelerin yoksul olması önemli bir etken. Çalıştırılan çocuklar oyun oynamaya neredeyse hiç zaman bulamıyor.

Aile içi ilişkiler ve çocuk sayısı

Araştırmaya katılan çocuklar için aile içindeki olumsuz ilişkilerle suça itilme arasında anlamlı bir bağlantı olduğu anlaşıldı. Aile içi ilişkilerin niteliğiyle babanın iş durumu arasında ciddi bir bağ bulundu. Görüşülen çocukların ailelerinde erkeğin işsizlik oranı Türkiye ortalamasının iki katıydı. Annelerin yüzde 69'u okur-yazar değilken yüzde 78'i herhangi bir eğitim kurumuna gitmemişti. Babaların da yüzde 23'ü okur-yazar değilken yüzde 5'i de üniversite mezunuydu.

Suça sürüklenen, görüşülen çocukların ortalama 8-9 kardeşi vardı. Çocuk sayısının artmasıyla çocukların suça sürüklenmesi arasında doğrudan ilişki var çünkü çocuk sayısı artıkça ailenin yoksulluğu da artıyor ve çocukların psikolojik, eğitsel ve ekonomik ihtiyaçları artan oranda karşılanamıyor.

Genel değerlendirme ve öneriler

Çalışmanın genel bir değerlendirmesi ve alınması gereken bazı önemli tedbirler şöyle:

Araştırmada yoksulluğun suç işleme, özellikle de çocukların suça itilmesine yol açtığı ortaya çıktı. İlk olarak yapılması gereken yoksullukla mücadele. Yoksul ailelerin çocuklarının eğitimlerine devam edebilmesi için gerekli sosyal ve ekonomik destek sağlanmalı.
Çocukların etkili ve verimli iletişim kurabilmeleri için etkili eğitim programları hazırlanmalı.
Ailelerin bilinçli davranarak çocuklarını riskli sosyal alanlardan uzak tutması önem taşımakta. Okulların risklerden arındırılması önem taşımakta. Ayrıca okullardaki rehberlik servislerinin daha etkin hizmet vermesi sağlanmalı.
Bilinçli bir aile planlaması yapılarak ailelere gerekli eğitim verilmeli.
Uyuşturucu suçlarında ortaya çıkan artış endişe verici. Bu suçun önüne geçmek için bir an önce gerekli önlemler alınmalı.
Parçalanmış ailelerde çocukların diğer çocuklara oranla kanunla daha fazla muhalefet halibe girdikleri görüldü.
Kitle iletişim araçlarının çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri açık. Özellikle televizyonlardaki ve bilgisayar ortamındaki şiddet içerikli oyunlara karşı çocuklar bilinçlendirilerek korunmalı.(MHİ/EÜ)

BİA Haber Merkezi - Mardin

30 Ağustos 2008, Cumartesi

Mehmet Halis İŞ

Sedir Ülkesi : Lübnan

2008-05-29T16:47:00.000+03:00

Lübnan, Arap Birliği üyeleri arasında olmasına karşın, karmaşık dinsel ve siyasal yapısıyla birliğin diğer üyelerinden biraz farklı bir ülke


	Lübnan, Refik Hariri'nin öldürülmesinden sonra yine zor bir döneme girmişti

İsrail'in kurulduğu 1948 yılından bu yana Orta Doğu sorunuyla ilgili tüm gelişmelerden etkilenen hatta bazen bu sorunların merkezinde olan bir ülke Lübnan.

Ülke 2006 yılı Temmuz ayında İsrail'in, iki askerinin kaçırılması sonrası, Lübnan'daki silahlı Şii Müslüman gruplardan Hizbullah'a karşı askeri bir operasyon başlamasıyla yine kanlı çatışmalara sahne oldu.

Bir aydan uzun süren çatışmalar ülkede bir kez daha yıkıma yol açtı, İsrail askerleri ise hala Hizbullah'ın elinde.

LÜBNAN’IN KÜNYESİ

Tam adı: Lübnan Cumhuriyeti

Nüfus: 4 milyon 100 bin (BM, 2007)

Yüzölçümü: 10.452 km2

Başkent: Beyrut

Başlıca diller: Arapça

Başlıca dinler: İslam, Hıristiyanlık

Ortalama ömür: Erkeklerde 70 yıl, Kadınlarda 74 yıl (BM)

Para birimi: 1 Lübnan Sterlini (ya da lirası): 100 kuruş

Başlıca ihraç ürünleri: Çeşitli gıda maddeleri ve tütün

Ortalama yıllık gelir: 6 bin 180 dolar(Dünya Bankası, 2006)

İnternet uzantısı: .lb

Uluslararası telefon kodu: +964

GENEL BİLGİLER

400 yıldan uzun süre Osmanlı İmparatorluğu'nun parçası olan Lübnan, Birinci Dünya Savaşı sonrası Fransa'nın manda yönetimi altına girdi. Lübnan, İkinci Dünya Savaşı sırasında 1943'te bağımsızlığını ilan etti.

Küçük ve dağlık bir ülke olan Lübnan'ın nüfusu çeşitli Hıristiyan gruplar, Sünni Müslümanlar, Şii Müslümanlar, Dürziler ve başka farklı gruplardan oluşuyordu.
Ülke bu özelliğiyle Orta Doğu'nun baskı altındaki azınlık grupları için hep zor zamanlarında yaşayabilecekleri bir sığınak işlevi gördü.

Çeşitli dönemlerde Lübnan'a kaçan çok sayıda Filistinli mültecinin ülkedeki yasal statüleri ise hep sınırlı oldu.

Lübnan'da nüfus çeşitliliğinin yönetimin üst kademelerine de yansıması, anayasal düzeyde güvence altına alındı. Lübnan Anayasası gereği ülkenin cumhurbaşkanı Maruni Hıristiyan, başbakanı Sünni Müslüman, meclis başkanı da Şii Müslüman olmak zorunda. Ancak bu düzenleme ülkeye her zaman barış getirmedi.

Lübnan 1975-1990 arasında çok kanlı bir iç savaşa sahne oldu. 150 bin kişinin öldüğü sanılan çatışmalar sırasında bölgesel güçler -özellikle de İsrail, Suriye ve Filistin Kurtuluş Örgütü- ülkeyi aralarındaki mücadeleler için bir savaş alanı olarak kullandı.

İç savaşın başlamasından kısa bir süre sonra Suriye birlikleri ülkeye girdi. İsrail de 1978 ve 1982'de Lübnan'ı iki kez işgal etti, Güney Lübnan'da oluşturduğu "güvenlik bölgesi"nden 2000 yılı Mayıs ayında geri çekildi.

Suriye'nin Lübnan'daki 29 yıllık askeri varlığı da 2005'te son buldu ancak Şam Yönetimi'nin Lübnan'da hala belli düzeyde bir siyasi etkisinin olduğu da bir gerçek.

LÜBNAN’DAKİ SİYASİ PARTİLER

14 Mart Hareketi: Gruba adını da veren tarihte, eski başbakanlardan Refik Hariri 2005'te bir suikast sonucu öldürülmüştü. Hareketin lideri Refik Hariri'nin oğlu Saad Hariri. Hareket mecliste az farkla çoğunluğa sahip. Batı yanlısı 14 Mart Hareketi, Suriye birliklerinin Lübnan'dan çekilmelerinde ısrarcı olmuştu.

Hizbullah: Şii bir İslami parti olan grubun askeri kanadı da çok güçlü. Hizbullah, 2006 yılı Temmuz ayında İsrail ordusuna direnmişti.

Emel: Suriye yanlısı Şii grup, Hizbullah'ın müttefiki konumunda. Lideri, meclis başkanı Nebih Berri

Özgür Yurtsever Hareket: Hizbullah'la da bağları olan hareketin üyeleri büyük oranda Hıristiyan. Haraketin lideri ise eski genelkurmay başkanı Mişel Aun

Lübnan'daki Suriye askerlerinin çekilmesine yol açan süreç ise eski başbakanlardan Refik Hariri'nin başkent Beyrut'ta bir suikast sonucu öldürülmesiyle başladı.

Lübnan'da muhalefeti, Suriye'nin suikastte parmağı olduğunu savundu. Şam Yönetimi iddiayı reddetti. Başkent Beyrut'da karşılıklı olarak Suriye yanlısı ve karşıtı dev gösteriler düzenlendi. Bu gelişmeler ise hem hükümetin sonunu getirdi hem de Suriye'nin Lübnan'daki askeri varlığı son buldu.

Birleşmiş Milletler Lübnan'da Filistinli milis güçleri ve Hizbullah'ın askeri kanadı dahil tüm grupların silahsızlanmaları çağrısında bulundu. Çağrı yapılan Şii Müslüman gruplardan Hizbullah ise Güney Lübnan'ın önemli bir bölümünü kontrol ediyor.

Suriye ve İran'ın da desteklediği Hizbullah'ın 2006 yılı Temmuz ayında bir baskın sonucu iki askerini rehin almasına İsrail kapsamlı bir askeri operasyonla yanıt verdi.

34 gün süren operasyon ve abluka sırasında çoğu sivil 1000 kadar Lübnanlı öldü, ülkenin altyapısı da büyük zarar gördü. Hizbullah Birleşmiş Milletler'in silahsızlanma çağrısını reddediyor. İsrail'le Hizbullah arasındaki ateşkesi, çok uluslu bir güç denetliyor. Bu amaçla, ülkedeki Birleşmiş Milletler barışgücü genişletildi.

LİDERLER

Lübnan Cumhurbaşkanı: Mişel Süleyman

Lübnan Parlamentosu altı ay süren siyasi krizin ardından 25 Mayıs 2008'de Mişel Süleyman'ı cumhurbaşkanı seçti. Eski cumhurbaşkanı Emil Lahud'un 2007 yılı Kasım ayında görevden ayrılmasının ardından meclisteki siyasi partiler bir türlü
ortak bir cumhurbaşkanı adayı üzerinde anlaşamamışlardı.


	Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Süleyman yemin ediyor

Mişel Süleyman ise Batı yanlısı hükümet ve Hizbullah liderliğindeki muhalefetin
cumhurbaşkanlığı için sonunda üzerinde uzlaştıkları isim oldu.

Lübnan'ın yeni cumhurbaşkanı göreve seçilmesinin ardından yaptığı konuşmada,
birlik çağrısında da bulundu ve belli bir mezhebin ya da grubun değil tüm ülkenin cumhurbaşkanı olacağını belirtti.

Mişel Süleyman, ülkesi ve Suriye arasında, "iki ülkenin yararına olacak diplomatik ilişkiler, her ülkenin sınırlarına ve egemenliğine karşılıklı saygı çerçevesinde kardeşçe ilişkiler" istediklerini söyledi. Suriye'nin halen Lübnan'la diplomatik ilişkisi bulunmuyor.

60 yaşındaki Mişel Süleyman 1970 yılında Askeri Akademi'yi bitirdi. Daha sonra Lübnan Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde, Siyasi ve Yönetim Bilimleri Bölümü'nden de diploma aldı. Mişel Süleyman, 1998'de cumhurbaşkanı olan Emil Lahud'un yerine Genelkurmay Başkanı seçildi.

Maruni bir Hıristiyan olan Mişel Süleyman, İngilizce ve Fransızca biliyor. Lübnan Cumhurbaşkanı, evli ve 3 çocuk babası.

Başbakan: Fuat Sinyora

Fuat Sinyora, öldürülen eski başbakanlardan Refik Hariri'nin yakın müttefiki bir siyasetçi.


	Fuat Sinyora 14 Mart Haraketi'ne mensup

Sinyora, 2005 yılında yapılan genel seçimlerde Refik Hariri'nin oğlu Saad Hariri liderliğindeki 14 Mart Hareketi'nin mecliste çoğunluğu elde etmesi sonrası başbakan seçildi.

Lübnan'da siyasi partiler arasında varılan son anlaşma ise aynı zamanda ülkede yeni bir ulusal birlik hükümeti kurulmasını öngörüyor.

30 üyeli bu hükümette mecliste çoğunluğu olan Batı yanlısı grubun, 16 bakanı olacak, başbakan da bu gruptan seçilecek. Suriye'nin desteklediği muhalefete ise 11 bakanlık verilecek, bu grubun hükümet kararlarını veto gücü olacak. Üç bakanı ise cumhurbaşkanı seçecek.

14 Mart Hareketi, Fuat Sinyora'nın yeniden başbakanlığa aday gösterilmesini kararlaştırdı.

MEDYA

Lübnan, gelişmiş ve ülkedeki çoğulculuğu da yansıtan, canlı ve zengin bir medyaya sahip. Lübnan aynı zamanda özel radyo ve televizyonların yayınlarına izin veren ilk Arap ülkesi. Ancak hükümetin yayın kuruluşlarını kimlerin işleteceği ve bu kuruluşların haber bültenleri olup olmayacağına karar verme yetkisi bulunuyor.


	El Manar Televizyonu, Hizbullah'a ait

Merkezi Paris'te bulunan Sınır Tanımayan Muhabirler örgütü Lübnan'da medyanın başka herhangi bir Arap ülkesine kıyasla çok daha özgür olduğunu belirtiyor.
Sınır Tanımayan Muhabirler örgütü bununla birlikte Lübnan'da medyanın "siyasi ve adli entrialarla" karşıya kaldığını da vurguluyor.

Lübnan'da halen yayın yapan kuruluşların önemli bir bölümü, iç savaş sonrası çeşitli Müslüman ve Hıristiyan gruplarca kurulmuştu. Ülkenin devlet televizyonu Tele-Liban, yerli yapımlara ağırlık veriyor.

Ülkede en çok tartışma yaratan yayın kuruluşu ise Hizbullah'ın desteklediği El Manar Televizyonu. Fransa'da bir mahkeme 2004 yılında Yahudi düşmanlığını körüklediği suçlamasıyla, bu kanalın uydu üzerinden izlenmesini yasaklamıştı. El Manar, İsrail'in 2006 yılı Temmuz ayında Hizbullah'a yönelik bazı saldırılarında hedef alındı.

İç savaş sırasında Lübnan'da radyo yayınlarını düzenleyen herhangi bir yasa yoktu, ülkede 100'den fazla radyo yayın yapıyordu. Lübnan hükümeti 1996'da çıkardığı bir yasayla lisans verdiği radyoların sayısını sınırlandırdı.

Lübnan'da, ülkedeki farklı siyasi görüşleri yansıtan onlarca gazete ve yüzlerce dergi bulunuyor.

1 Mayıs, Egemenlik ve Olağanüstü Hal

2008-05-29T16:36:00.000+03:00

1 Mayıs dolayısıyla yapılması planlanan kutlama ve anma törenlerine iki yıldır damgasını vuran İstanbul valisi Muammer Güler’in, bu seneki olayların ardından yöneltilen eleştiriler karşısında kendisini “kanunun [kendisine] verdiği yetkileri kullandığı” gerekçesiyle savunması pek çoğumuza inandırıcı gelmemiş olabilir. Oysa bu, eleştirileri savuşturmak için başvurulmuş basit bir gerekçe değil. Vali, gerçekten de kendisine tanınan yetkileri kullanmıştır. Ancak burada önemli olan, bu yetkilerin nasıl yetkiler olduklarını, hangi yasal çerçeve içerisinde oluşturulduklarını ve nelere olanak tanıdıklarını anlayabilmektir. Kamuoyunun dikkate değer bir kısmının Güler’i orantısız güç kullanımına ve insan haklarını ihlal eden müdahalelere izin vermesi nedeniyle eleştirdiği bu durumda, ne tür yetkilerden söz edilmektedir?

Bu sorunun yanıtını Carl Schmitt’in Siyasi İlahiyat kitabındaki ilk metinde bulabiliriz. “Egemenliğin Tanımı” başlıklı bu metnin, konuyla az çok ilişkili kişilerce iyi bilinen ilk cümlesi, “[e]gemen[in] olağanüstü hale karar veren” olduğunu bildirir (2005: 13). Schmitt, burada söz edilenin herhangi bir olağanüstü hal kararnamesi veya bir sıkıyönetim hali değil, devlet kuramının genel bir kavramı olduğunun altını özenle çizer. Bu genel kavram, kuraldışı, yani “mevzu hukukta öngörülmeyen” (age: 14) bir durumun tespitiyle oluşur. Norm/yasa homojen bir ortaya ihtiyaç duyar ama bunu garantileyemez. Çünkü ne kadar detaylandırılırsa detaylandırılsın, ortaya çıkabilecek durumların hepsini tanımlayamaz ve dolayısıyla bu durumlarda alınması gereken tedbirleri de belirleyemez: “ne acil bir durumun söz konusu olduğu kesin olarak belirlenebilir, ne de böyle bir durumda nelerin meydana gelebileceği içeriksel olarak tek tek sayılabilir” (age). Yasanın bu anlamda gerçek hayat karşısında bir zaafı vardır: “gerçek hayatın gücü, tekrarlanmaktan katılaşmış mekanizmanın kabuğunu kırar” (age: 22). Bu gücün alabileceği biçimler (veya “öngörülemeyen” durumlar), tam da öngörülemediklerinden yasa için bir tehdit oluştururlar. Bu durumda yapılabilecek tek şey, böyle bir durumda kimin karar/müdahale yetkisine sahip olduğunu tanımlamaktır. Metnin ilk cümlesine dönecek olursak, işte bu yetkiye sahip kişi egemendir.

Neden?

Çünkü “olağanüstü halde hukuk devleti anlayışına uygun bir yetkiye yer yoktur” (age: 14). Burada söz konusu olan, yasal düzeni -ne pahasına olursa olsun- korumaktır. Göze alınacak bedeller arasında insan hakları ihlalleri olabilir. Zaten Schmitt’in de özenle üzerinde durduğu gibi, “olağanüstü halden bahsedebilmek için prensip olarak sınırsız yetkinin söz konusu olması, yani mevcut düzenin bütünüyle askıya alınması gereklidir. Böyle bir durumda hukuk geri adım atarken devletin baki kalacağı aşikârdır” (age: 19, vurgu bana ait). Burada yasanın ihlali söz konusu olmadığı gibi, ortaya çıkan durum, anarşi ve kaostan da farklıdır. Devlet, hukuku, kendisini koruma hakkını öne sürerek askıya aldığında, yasa ihlal edilmiş olmaz, yalnızca bir süreliğine uygulanmamış olur. Öte yandan, hukuki anlamda bir düzen hala mevcuttur; çünkü uygulanmama hali, hala geçerli olan, ama uygulanmayan yasal düzende temellenmiştir ve bu düzen sayesinde meşruiyet bulur. Bu anlamda yasa, öngöremediği/içeremediği durumları, kendisini askıya alarak içerir – dikkat edelim, burada yasayla ilişki korunmuş olur.

İşte egemenin iktidarı da buradan kaynaklanır, çünkü olağanüstü hal ilan edebilen kişi, yasal düzenin içinde var olduğu halde, kendisini onun sınırlama ve sorumluluklarından muaf tutabilir. Olağanüstü hal, karar veren kişinin eylemleri üzerindeki yasal sınırların kaldırılması anlamına gelir ki, bu, onu ilan edebiler kişi için bu, bir “öldürme izni” gibidir (Agamben, tarihsiz).

Şimdi bir siyasi partinin ilçe örgütünün, bir sendika binasının veya bir hastanenin acil servisine gaz bombası atılmasını mümkün kılan yetkilerin nasıl bir çerçeveye oturduğunu daha iyi anlayabiliriz: Muammer Güler’in söz ettiği yetki, (siyasi) düzeni korumak adına hukuku askıya alma yetkisidir. Tam da bu nedenle vali, hukuk geçerli olsaydı sorumlu tutulacağı eylemlerinden dolayı hesap vermek zorunda kalmamaktadır (en azından geçen yıl kalmamıştır; bu yıl da bu yöndeki girişimler -şu ana kadar- valinin istifasını talep edenlerin imzalarının toplandığı bir web sayfası açılmasından ibarettir). Bu anlamda Muammer Güler tam olarak bir egemen konumundadır ve bu örnekte de açıkça görüldüğü gibi, egemenlik hukuk ve siyaset arasında bir “sınır kavram” (Schmitt, 2005: 14) olarak karşımıza çıkar.

Schmitt’in egemenlik kuramı ile Foucault’nun biyopolitika üzerine yaptığı çalışmalardan yola çıkarak modern iktidarı anlamaya çalışan Agamben’e göre egemen ve homo sacer (kutsal insan) ikiz konumları işgal ederler (2001:114). Roma Hukuku’na göre homo sacer, kurban edilmesine izin verilmeyen, ama öldürülmesi de cinayet sayılmayan kişidir (Bu açılardan hem beşeri hem de ilahi hukukun istisnasıdır). Hayatı o kadar kıymetsizdir ki, öldürülmesi cinayet olarak kabul edilmez; aynı nedenden dolayı, kurban edilmeye de değer bulunmaz. Agamben’in tanımlamasıyla, “çıplak hayata” indirgenmiştir. Çıplak hayat (zoe) Antik Yunan’da hayat kelimesini karşılayan iki terimden biridir ve (insanların bitki ve hayvanlarla da paylaştıkları) salt canlılık olgusunu ifade eder. Diğer terim, bir bireyin veya grubun özelliği olan yaşama tarzına işaret eden bios’tur ve toplumsallıktan kaynaklanan haklar ve ödevler bu ikinci terimle ilişkilidir. Toplumsal/siyasal niteliklerinden sıyrılmış ve çıplak hayatına indirgenmiş olan homo sacer için söz konusu haklardan (yaşama hakkı da dâhil olmak üzere) söz edilemez – herhangi biri, bu eyleminden sorumlu tutulmadan onu öldürebilir. Başka bir deyişle, homo sacer karşısında herkes egemendir. Aynı şekilde, egemen karşısında herkes potansiyel olarak homo sacer’dir, çünkü egemen -yukarıda anlatıldığı üzere- eylemlerinden sorumlu tutulmadan hakları askıya alabilir: “Egemenlik alanı, cinayet işlemeksizin ve kurban etmeksizin adam öldürmenin meşru olduğu alandır” (2001: 113).

Muammer Güler’in konumunu ve açıklamalarını ‘egemen’ kavramıyla nasıl kolayca anlayabiliyorsak, 1 Mayıs’ta polisin müdahalesine maruz kalmış kişileri de ‘homo sacer’ teriminden yola çıkarak hemen egemenlik kavramının karşı kutbuna yerleştirebiliriz. Egemen konumdaki İstanbul valisinin, haklarını askıya alma hakkına sahip olduğu kişilerin hepsi, onun konumu karşısında çıplak hayatlarına indirgenirler. Siyasal kimlikleri silinir. Tam da bu nedenden ötürü, DİSK binasını ziyaret eden milletvekilleri ile Şişli Etfal Hastanesi’nin bahçesinde, hasta bir bebeği “Kanserli bunlar, kanserli!” diye bağırarak polislere gösteren kişi (muhtemelen bebeğin babası) arasında bir fark kalmaz. İki taraf da, karar yetkisini kendisinde toplamış merci karşısında homo sacer’e dönüşür.

Agamben’e göre, modern iktidarın özelliği, olağanüstü halin hukukun sınırlı bir zaman-mekânda askıya alınması olmaktan çıkıp sürekli bir yönetim paradigması haline gelmesidir (Agamben, tarihsiz). Bu gerçekleştiğinde, askıya alma yasanın kendisine, istisna kurala dönüşür. 1 Mayıs’ta maruz kaldığımız ‘önlemlerin’ (veya aynı kuramsal çerçeveye oturtulabilecek benzerlerinin) çoğalması, bu tür uygulamaların neredeyse bir (kent) yönetim(i) paradigması haline geldiğini açıkça göstermektedir ki, bunun açık sonucu da istisna ile kural arasındaki ayrımın silikleşmesidir: hem ‘istisnai’ oldukları varsayılan müdahalelerin süreklileşmesi anlamında; hem de tüm kentlilerin/vatandaşların (hukukun istisnası olan) homo sacer’e dönüşmeleri anlamında. Diken ve Laustsen’in, toplumsallığın yeni paradigması olarak ‘kent’ (polis) yerine ‘kamp’ metaforunu önermeleri boşuna değil (2005). Kamp, Agamben’e göre (2001), istisnanın kural haline geldiği/kalıcılaştığı mekân ama olağanüstü hal süreklileştiği oranda, bugünün kenti de kampa dönüşüyor.

İstisnanın kural haline gelmesi durumuna Benjamin de 2. Dünya Savaşı’nın şafağında dikkat çekmişti. 1940 tarihli “Tarih Kavramı Üzerine” metnindeki “Sekizinci Tez” şöyledir: “Ezilenlerin geleneği gösteriyor ki, içinde yaşadığımız olağanüstü hal, istisna değil kuraldır.”(2001: 43). Burada Almanya’nın o günkü politik koşullarına açık bir gönderme vardır. Ülke, uzun süredir yenilenen olağanüstü haller aracılığıyla yönetilmektedir ve (Alman Anayasası’ndaki 48. Madde aracılığıyla tanınan) acil durum yetkilerine, istikrarsızlık ve savaş bahane edilerek sürekli başvurulmaktadır (Aslında bugünün Türkiyesi ile 1920’ler ve 1930’lar Almanyası arasındaki benzerlikler üzerine yakın tarihli çeşitli yazılar yayınlandı. Bunlar arasında özellikle Kadıoğlu’nun (2007) bu benzerlikleri “milliyetçiliğin etnik temelde ele alınması” ve “paramiliter örgütlenmelerin çoğalması” başlıkları altında ele aldığı yazıya bakılabilir).

Almanya’ya geri dönecek olursak, Benjamin’in Sekizinci Tez’de söze döktüğü dileği, bu istisnai durumdan çıkıp normal düzeni tesis etmek değil, bu düzeni tamamen yıkmaktır. Schmitt nasıl yasayla olan ilişkisini korumaya çalışıyorsa, Benjamin de, bu ilişkiyi tamamen koparmak ister. Çünkü yasayla istisna arasındaki ilişki, ancak bu ikisi birbirinden ayrı kalabildiği sürece işler. 1940’a gelindiğinde bu ayrım silikleşmiş, siyasi sistem bir ölüm aygıtına dönüşmüştür. Bu durumda Benjamin’e göre yapılabilecek tek şey, bu olağanüstü hali tamamen yıkacak “gerçek” bir olağanüstü hal yaratmaktır. Belki de “gerçek olağanüstü hali yaratmak bize düşen bir görevdir” (age: 43).

(Kaynaklar

Agamben, Giorgio (tarihsiz) “The State of Emergency”, http://www.generation-online.org/p/fpagambenschmitt.htm.

Agamben, Giorgio (2001) Kutsal İnsan. Egemen İktidar ve Çıplak Hayat, İstanbul: Ayrıntı.

Arendt, Hannah (1998) Totalitarizmin Kaynakları. Emperyalizm, İstanbul: İletişim.

Benjamin, Walter (2001) “Tarih Kavramı Üzerine”, Nurdan Gürbilek (der) Son Bakışta Aşk içinde, İstanbul: Metis.

Diken, Bülent ve Laustsen, Carsten B. (2005) The Culture of Exception. Sociology Facing the Camp. Londra: Routledge.

Kadıoğlu, Ayşe (2007) “Faşizm”, Radikal 2, 18 Şubat.

Schmitt, Carl (2005) “Egemenliğin Tanımı”, Siyasi İlahiyat, Ankara: Dost. )

( Sibel Yardımcı, 24.05.2008 )

Hayvanlar İçin Ne Kadar Hukuk ?

2008-05-29T16:29:00.000+03:00

13 Mart 2008 tarihli Radikal gazetesinde çok çimen yedikleri için ölecekler başlıklı bir haber yayımlanmıştı; haberde Avustralya'da hükümetin çok fazla çimen yedikleri gerekçesiyle başkent Canberra yakınlarında 400 kanguruyu öldürme kararı aldığı, çevreci kuruluşların da bunu önlemek için nöbete başladıkları yazılıydı. Aslında bu tür haberlerden çok var; geçenlerde de Afrika'da fil nüfusunun artması nedeni ile fillerin verdiği zararları azaltmak için avlanma kararı çıktığı bir başka gazetede yer alıyordu. Dünyanın her yerinde hayvanların yaşama hakkını hiçe sayan birçok şey yapılıyor.

Türkiye'de ise sokak hayvanları yaşam hakkı ihlallerinde başı çekiyor. Geçenlerde bir yavru köpeğin diri diri yakıldığı yazılıyordu. Bunu yapan da on iki-on üç yaşlarında bir yeniyetme. Sokak hayvanlarına dönük bu zulümde başı köpekler çekiyor. İlginçti kedilere yönelik şiddet hemen hemen yok denecek kadar az. Köpeklere dönük bu zulmün ardında ise yaratılan Kuduz paniği mevcut. Köpekler potansiyel kuduz sayıldığından ve belediyelerin de bu 'sorun'u halletmek konusunda üzerine düşeni yapmadığını düşünen bir kısım vatandaş, hukuksuz toplumlara özgü 'kendi işini kendin gör' mantığıyla 'sorun'u 'çözmüş' oluyor.

Türkiye gibi 'İnsan Hakları' gibi birinci nesil haklar konusunda bile hâlâ sicili bozuk olan, gündelik yaşamda şiddetin olağan hale geldiği yerler de hayvanlar için hak talep etmenin lüks olduğu iddia edilebilir. Ya gelişmiş batılı, medeni ülkeler? Üstelik hayvanlar için en azından bize oranla daha ciddi hukuki düzenlemeler yapılan batıda da durum pek iç açıcı değil.

Dünya ölçeğinde geçerliliği olmasa da15 Ekim 1978'de UNESCO tarafından ilan edilip 1990 yılında da halka açılmış bir Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi mevcut. Birçok gelişmiş ülkede de kabul edilmiş bir beyanname. Ama bu beyannameye rağmen hayvanlar bin bir çeşit eziyete maruz kalmaya devam ediyor. Bir aralar internete düşen ve Çin'de pazarlarda çekilmiş canlı canlı köpek derisi yüzme görüntüleri en 'kanlı' olanlarından akılda kalanı. Kürk, deney, yiyecek endüstrisi, sirkler, listeyi uzatmak mümkün.

İletişim Yayınları Hayvanların Hakları dizisinin yeni kitabı Hayvan Haklarına Giriş, Çocuğunuz mu Köpeğiniz mi? işte bu meseleler üzerinde duruyor. Ancak alışılagelmiş hayvan hakları kitaplarından farklı biçimde; Gary L. Francione, Hayvan Hakları ekseninde yapılacak hukuki düzenlemeleri son günlerin moda hukuki deyimi ile 'yok hükmünde' sayıyor. Çünkü ona göre hayvanlar insanların mülkiyet/hizmeti altında oldukça, insanlara bağımlı kaldıkları müddetçe hayvanlar için en mükemmel haklar tanınsa da insanların keyfi muamelesi sürecektir. Mal sahibinin çıkarlarının, maldan elde edilen faydanın, maldan daha öncelikli olacağından, bir mal statüsündeki hayvanların payına yine eziyet ve sömürü düşecek ve nasıl köleler ile ilgili hukuki statü kölelerin yazgısında bir değişikliğe neden olmayıp, sadece daha merhametlice sömürülmesi demekse, hayvanların da yazgısı ancak onların mal statüsünden çıkmaları ile gerçekleşecektir.

MALIN ÇIKARI OLMAZ

Yazar, insanca iyilikseverlik söylemlerinin aslında hayvanların köleliğini gizlediğini, böylelikle hayvanların çıkarlarını ciddiye alıyormuşuz gibi yaparak kendi vicdanlarımız rahatlattığını söylüyor. Eğer insanoğlu hayvanların çıkarlarını ciddiye almış olsa, "sırf etlerinin tadı hoşuna gidiyor diye her yıl milyonlarca hayvanı öldürmüş" olmaz, kendi yaşam koşulları iyileşsin diye onları acı verici deneylere tabi tutup, korkunç acılar içinde ölmelerine göz yummazdı. Zevk yahut statü için onların derilerini soyup bundan büyük kazançlar elde etmez, hayvan derisi giymeyi bir övünç saymazdı. Onları rodeo, sirk gibi eğlencelerde gösteri unsuru olarak kullanmazdı.

Sorgulama zincirinden Bentham gibi faydacılar ve onların hissetme yetisi argümanı da nasibini alıyor. Bentham hayvanlara acı çektirilmesini ve kötü muameleye etik yönden karşı çıkıyordu ama onların mal olmasını sorguya çekmiyordu. Bu nedenle de insanların çıkarlarıyla hayvanlarınkinin uyuşmazlığını göremeyerek, bu iki çıkar arasında bir denge noktası olan İnsanca muamele önermesini kullanıyordu. Bu ise sorunun asıl kaynağını yani hayvanların insanların çıkarları için kullanılan bir mal olduğu olgusunu gizlediğinden hiçbir işe yaramıyordu.

"Hayvanlar hakkında söylediklerimiz ile gerçekte onlara uyguladığımız muamele arasındaki derin tutarsızlığın nedeni hayvanların bizim için mal statüsünde olmalarıdır. Hayvanlar sahibi olduğumuz ve mal sahipleri olarak onlara vermeyi uygun gördüğümüz değerden başka değere sahip olmayan metalardır. Hayvanların mal statüsü, insanca muamele ilkesinin ya da hayvan refahı yasalarının gerektirdiği varsayılan her tür tartıya vurma işlemini anlamsız kılar, çünkü bizim gerçekten tartıya vurduğumuz, malları olan hayvanların çıkarları karşısında mal sahiplerinin çıkarlarıdır. Böyle bir tartının ibresinin hiçbir zaman değilse bile nadiren hayvanlardan tarafı göstereceğini kabul etmek için de öyle aman aman bir mülkiyet hukuku ya da iktisat bilgisi gerekmez. Biri size otomobilinizin ya da kol saatinizin çıkarlarını kendi çıkarlarınızla tartıya vurmanızı önerse, gayet yerinde bir tepkiyle bu öneriye saçma gözüyle bakarsınız. Otomobiliniz ve kol saatiniz sizin malınızdır. İkisinin de ahlaken önemli çıkarları yoktur; mal sahibi olarak onlara biçtiğiniz değerden başka bir değeri olmayan birer eşyadan ibarettirler. Hayvanlar, sadece mal olduklarından, genellikle çıkarlarını yok saymamıza ve ekonomik bakımdan kârlı olduğunda onlara en korkunç acı ve ıstırapları çektirmemize veya öldürmemize izin verilir."

Tüm bu çarpıklıklara karşı verilecek tek cevap, haklar değil özgürlüktür. Hayvanlar ancak özgür olduklarında gerçekten kurtulurlar ve acıları son bulur. Bu noktada Francione, diğer etik felsefecilerden kalın bir çizgiyle ayrılıp, bir yerde derin ekolojistlerle buluşur. Çünkü Francione için özgürlük bir içsel değerdir. Malum, derin ekoloji de bizden doğanın haklarını tanımamızı, ya da doğayı sevmemizi, doğaya karşı insanca bir muamelede bulunmamızı falan talep etmez. Doğanın insanın çıkar ya da istemlerinden bağımsız, başka bir şeylerle kıyaslanamayacak kendinde bir değer taşıdığını, bu nedenle doğayı kendi yolunda ilerlemek için serbest bıraktığımız da doğanın kendi yolunu bulacağını söylerler. Hatta insanın doğanın yolundan çekilmesinin yeterli olacağını, doğanın kendini onarabileceğini söylerler. Bunun içinde 'öteki'lerin yani doğadaki canlıların nüfusunun artabileceğini, ama insanın kendi nüfusunda fedakârlık yapmasını savunurlar.

Francione de özgürlüğün bir içsel değer olduğunu belirtir. "Tam da bu şekil de, bir özgürlük hakkı, başkalarının bu çıkara yükledikleri değerden bağımsız olarak özgür olmaktaki çıkarımızı korur." Bu bağlam da hayvanların da özgür olmasının kıyaslanacak bir yönü yoktur. Özgür olmak hayvanların çıkarınadır o kadar.

Bu bağlamda Hayvan Haklarına Giriş alışageldiğimiz hayvan hakları kitaplarından farklı bir düşünceyi merkeze alıyor. Bu düşünce 'özgürlük' olgusunu merkeze koyarak etik tartışmalarında bambaşka bir kulvar açıyor. Francione'yi farklı kılan ise onun solcu bir hayvan özgürleşmecisi olması. Sosyalizmin eşitlik ufkunu insan dışında doğru genişleterek, bir anlamda çağdaş solun başka alanları da düşünsel yönden zenginleştirmesinin önünü açıyor. Ortaya sürdüğü argümanlar insan hakları, toplumsal özgürlük gibi konulara da genişlemeye elverişli.

Son olarak, Türkiye yazılı kültürle barışık olmayan bir toplum bu da onu medyatik gösteri tarafından mıknatıslanmaya çok açık bırakıyor. Şöyle ya da böyle hayvan hakları söylemini dilinden düşürmeyen birçok 'hayvansever' var. Ama genel olarak okumadığımız için hayvan hakları konusunda da okunması çok önemli olan bu kitaplara gösterilen ilgi yayıncıların cesaretini kıracak kadar az. Herhalde hayvanseverlerimiz bu konu üzerine düşünmek yerine TV'lerdeki köpek yarışmalarını izlemeyi tercih ediyorlar.

(Hayvan Haklarına Giriş - Çocuğunuz mu Köpeğiniz mi?
Gary L. Francione, Çeviren: Renan Akman, Elçin Gen, İletişim Yayınları, 2008, 328 sayfa )

Küresel Sorunların Metalaşması ve Devlet - Sermaye İlişkisi

2008-05-29T16:25:00.000+03:00

Son bir kaç yılda insan faaliyetleri sonucunda yerkürenin bir ısınma sürecinde olduğu konusunda geniş tabanlı küresel bir mutabakat oluştuğu gözlemlenmekte. Artık akademik camia, sivil toplum örgütleri, devlet bürokrasileri, uluslararası örgütler küresel ısınma konusunda bir şüphe duymuyorlar. Hatta, son yıllarda, sermaye grupları da bu uzlaşmaya katılmaya başladılar. Öyle ki, karbon emisyonundan birinci derecede sorumlu ağır sanayi, havacılık sektörü, otomotiv sanayi gibi sektörler ve hatta bu emisyonu mümkün kılan karbon-fosil bazlı enerji üreticileri bile “küresel ısınmanın bir gerçeklik olduğu” argümanını tartışmasız kabul ediyorlar.

Sermayenin aynı argümanı ilk küresel ısınma uyarılarının yapıldığı 90’lı yıllarda külliyen reddettiği göz önüne alınınca, hemen şu soru akla geliyor: Sermayenin pozisyonu neden değişti? Bu keskin değişimin temel dinamiği şu: çevre kaygısı, “sosyal sorumluluk” başlığı altında –Al Gorvari- ucuz bir PR (halkla ilişkiler) malzemesi olarak kullanılmasının ötesinde, hızla “metalaşıyor”. Çevre kaygıları, büyük sermaye tarafından devlet desteği ile yeni üretim-tüketim ilişkilerinin malzemesi yapılıyor. Sadece çevre kaygıları değil, sağlık, temel gıda fiyatları, yerkürenin hızla azalan doğal kaynakları gibi küresel kaygılar da metalaşıyor. Peki sermaye –çoğu zaman kendi yarattığı- küresel krizleri nasıl metalaştırabiliyor? Ve bu süreçte devletin rolü ne?

Küresel sorunların metalaşma sürecini ve bu süreci mümkün kılan devlet-sermaye ayrışmazlığını Çin örneğinden yola çıkarak göstermek mümkün. Çin, ABD’den sonra, atmosfere en çok sera gazı ve karbon emisyonu salan ülke. Ancak bu durum tahminlere göre 2015 yılında değişecek ve Çin bu konuda dünya lideri konumuna gelecek. Bu dev ülke, tarımsal üretimden kaynaklan metan gazı emisyonu hesaba katılmadığında, bugün bile atmosfere saldığı karbondioksit açısından dünya sıralamasında birinci. Bu korkunç karbondioksit emisyonunun arkasında temel olarak “kalkınan” Çin’in tükettiği enerjinin nerdeyse 3/4’ünü kömürden karşılaması yatıyor. Dünya kömür rezervlerinin %12’sine sahip olan Çin, son on yıllık ekonomik büyümesini temel olarak kömür (ve tabii ki ucuz emek) üzerinden gerçekleştiriyor.

Bugün sorunun merkezinde kömüre dayalı (ve ihracata yönelik) sanayileşme süreci var ama sorun sadece bundan ibaret değil. Petrol tüketimi de hızla artıyor, hem de sadece sanayide değil özel tüketim alanlarında da. Çin, yıllık 7 milyon yeni araba satışı ile, ABD’den sonra dünyanın ikinci büyük otomotiv pazarı. Ayrıca geleceğin en büyük pazarı olacağı da kesin: Çin’de şu an ortalama 100 kişiye üç, ABD’de ise 100 kişiye seksen dört motorlu araç düşüyor. Otomotiv sektörü de, tıpkı diğer başat sektörler gibi, Batı’nın doygunluğa ulaşmış pazarlarını ve durgunluğa girmiş ekonomilerini göz önüne alarak bu büyük pazara doğru yöneliyorlar. Dünyanın en büyük otomobil fuarının Pekin’de gerçekleştiği şu günlerde iki yüzyıl öncesinin iştah kabartan “her Çinliye bir tişört” hayali, “her Çinliye bir araba” olarak değişmiş gözüküyor.

Bırakınız dünyanın diğer ülkelerini, sadece Çin’in fosil-yakıt kullanımındaki artış eğiliminin böyle devam etmesi durumunda çevre açısından gerçek anlamda bir kıyamet yaşanabileceğini düşünmek abartılı olmaz. Zaten bu tür uyarılar da sıkça yapılıyor. Örneğin, Uluslararası Enerji Ajansı 2007 Kasım’ında yayınlanan raporunda, böyle giderse, Çin’in sera gazı salımının 2030 yılında % 57 oranında artış göstereceğini ve bunun da yeryüzünde sıcaklığı en üz üç derece yükselteceğini iddia ediyor.

Bu çevresel felaket olasılığı gün gibi açık olduğu halde, bu sürece kimse dur diyemiyor ya da demiyor. Ama ne oluyor bu arada, soruna yönelik bioyakıt gibi başka çözüm yolları bulunuyor. Buğday, mısır, şeker kamışı, şeker pancarı gibi tarım ürünlerinden bioetanol; soya, palm, ayçiçeği gibi yağlı tohumlardan da biodizel üretiliyor. Ancak, çevreciler tarafından da savunulan bioyakıt, küçük üreticinin altından kalkabileceği bir üretim süreci değil. Bu yüzden de bioyakıt büyük endüstriyel tarım/enerji bileşimi şirketler tarafından üretiliyor. Örneğin Almanya’daki en büyük şeker üreticisi agro-endüstriyel dev Südzucker AB sınırları içindeki en büyük etanol üreticisi konumunda.

Brezilya ve ABD en büyük etanol, Almanya, Fransa ve ABD de en büyük biodizel üreticilerine ev sahipliği yapıyor ve bu ülkelerde devlet üretici şirketlere büyük sübvansiyonlar sağlıyor. Bu ülkeler genelinde, ama özellikle de ABD’de, büyük agro-endüstriyel şirketler özellikle iştah kabartan sübvansiyonlar sayesinde gıda üretimi yerine bio-yakıt üretimine kayıyorlar. ABD’de geçen sene bioyakıta verilen –sadece federal- sübvansiyon miktarı 7 milyar dolar. AB’de ise bioyakıtta litre başına verilen devlet desteği ABD’den bile fazla. Devlet sermayeyi sadece üretim aşamasında desteklemiyor aynı zamanda, çevrecilik adına, geleceğe yönelik asgari bioyakıt kullanma kotaları getirerek satış garantisi de sağlıyor: Örneğin AB 2020 yılına kadar trafikte kullanılan yakıtın en az %10’nun bioyakıt olacağı kararını almış durumda. Aynı şekilde ABD senatosu da 2012 yılı itibariyle satılan bütün araç yakıtlarının belli oranlarda etanol içermesi kararını aldı.

Ancak biraz incelendiğinde bu sürecin çevre kaygılarıyla gerçek anlamda bir ilişkisinin olmağı da anlaşılıyor. ABD’de Başkan G. Bush etanol programlarıyla hedeflenenin açıkça ülkenin petrole olan ağır bağımlılıktan kurtarılması olduğunu söylüyor; AB yapısı gereği mono-kültürel olan (yani tek tür ürün üreten) bioyakıt tarımı uğruna bio-çeşitliliğin feda edildiğini görmezden geliyor, Brezilya’da federal hükümet biodizel üretimine yönelik şeker kamışı ekimi için yağmur ormanlarının yakılmasına göz yumuyor. Ayrıca, verilen bütün devlet sübvansiyonlarıyla söz konusu ülkelerde ağaçlandırma yapılsa daha çok karbon emisyonunun ofset edileceği de biliniyor.

Böylece küresel ısınmaya çare diye önerilen “çevreci çözüm” sadece devlet desteğiyle büyük sermayenin elinde çok karlı bir metaya dönüşmekle kalmıyor, aynı zamanda çevreci olma vasfını da kaybediyor. Daha da kötüsü var: bioyakıttaki sübvansiyon desteğiyle gelen karlılık oranları agro-endüstrinin besin üretimi yerine bioyakıt üretimine kaymasına sebep oluyor. Örneğin dünyanın en büyük mısır üreticisi ve ihracatçısı ABD üretiminin %18’ini etanole aktardığı için artık eskisi gibi mısır ihraç etmiyor. Dünya arz piyasasını direkt olarak etkileyen bu gelişme, artan petrol fiyatları, yaşanan kötü iklim koşulları, artan endüstriyel et üretimi için gereken tahıl-yem ihtiyacı ve –tabiî ki- “piyasa spekülatörleri” gibi faktörlerle birleşince mısır fiyatlarını son bir yılda %35 arttırmış durumda. Artan mısır fiyatları beyaz et, kırmızı et, süt, yumurta gibi gıda maddelerinin de fiyatını etkiliyor. Son bir yılda dünya besin fiyatlarının tümünün ortalama 1/3 oranında arttığı göz önüne alınınca, bioyakıt üretiminde kullanılan ve dünyanın çeşitli bölgelerinde insanların temel besin kaynağı olan buğday, soya, pirinç gibi ürünler için de benzer bir sürecin geçerli olduğu anlaşılıyor.

Peki bu durum kimi en çok etkiliyor? Tabii ki yoksulu, özellikle gıda konusunda dışarıya bağımlı olan ülkelerin yoksul halklarını. Dünya genelinde Kamerun, Haiti, Burkino Faso, Endonezya, Mozambik, Senegal, Özbekistan, Filipinler gibi 33 ülkede artan gıda fiyatlarına karşı ciddi toplumsal gösteriler var. Örneğin Mısır’da ekmeğe yapılan zamlar yüzünden 1977’den bu yana ilk defa genel grev çağrıları yapıldığı düşünüldüğünde, yoksulluk ve gıdada dışa bağımlıktan mustarip toplumlarda ciddi toplumsal gelişmelerin oluşması şaşırtıcı olmaz. Buna dünya nüfusunun %22’sine sahip olmasına rağmen dünyadaki ekilebilir toprakların sadece %7’sine sahip olan, yani gıdada dışa bağımlı olan; ve günlük besin ihtiyacını tam karşılayamayan yoksulluk sınırındaki 700 milyon kişinin bulunduğu “dünya ekonomisinin yeni devi” Çin de dahil.

Ancak sermaye bu gıda krizini de “yeni çözüm” önerileri üzerinden metalaştırıyor. Daha geçen hafta yıllardır tarım sektörünün verimsiz olduğunu söyleyen ve bu çerçevede tarım karşıtı politikalar üreten Dünya Bankası ülkelerin tarım politikalarını “yeniden gözden geçirmeleri gerektiği” uyarılarını yaptı. Bu uyarılar üstü kapalı bir şekilde yüksek verimlilik içeren “yeni tarım tekniklerine” referans veriyor. Nelerdir bunlar? Genetik yapısı değiştirilmiş tohumlar! Aslında dünyada herkese bol bol yetecek kadar besin üretildiğinin ve sorunun verimlilik sorunundan çok yapısal paylaşım sorunu olduğunun bilinmesine rağmen “gıda krizi” bağlamında sermayeye yeni bir alan daha açılıyor. Bu süreçte devletin desteği temel bir koşul tabii ki: devletin zirvesi gıda güvenliği söylemiyle “genetik yapısı değiştirilmiş” tarıma izin verip onun yasal zeminini oluşturacak, devlet-sanayi destekli bilim camiası bu ürünlere uygundur belgesi verecek, devletin kurumları bu alanda faaliyet gösteren agro-sanayiciye mali destek verecek. Kimileri hala naif bir şekilde devlet-sermaye ilişkisini sorgularken, yeni bir küresel krizin çözümü gözümüz önünde metalaşacak.

( Burak Ülman, Birikim Dergisi, 24.05.2008 )

Nükleer Enerji : Fırsat mı ? Tehdit mi ?

2008-05-29T16:16:00.000+03:00

"Nükleer enerjinin genel olarak zararları hakkında hepimiz az veya çok bilgiye sahibiz. Ancak nükleer enerji bu kadar çok tartışılan bir konu ise mutlaka ki hükümetinde bazı temel argümanları olmalı. Bunları bu makale içinde kısa kısa bulabilirsiniz. Ayrıca makalenin yazarı nükleer enerjiyi çift taraflı olarak irdelemeye çalışmış. Eksik kaldığı veya atladığı önemli noktalar olsa da okunmaya değer bir makale olduğu görüşündeyim."

Nükleer Enerji Meselesinin Griliği

9 Kasım 2007`de yasalaşan 5710 sayılı “Nükleer Güç Santrallerinin Kurulması ve İşletilmesi ve Enerji Satış” adlı kanun uyarınca Eylül ayına kadar tekliflerin değerlendirilmeye alınacağı, 24 Mart 2008 tarihinde Enerji Bakanı Hilmi Güler tarafından kamuoyuna açıklandı ve Türkiye’nin nükleer enerji yolculuğunda yeni bir sürece geçildi. Gerek finansal boyutu gerek teknolojik potansiyelinden ötürü, nükleer enerji üretim projesi 85 yıllık cumhuriyet tarihimizin en stratejik ekonomik yatırımlarından biri olarak değerlendirilebilir. Gündemimizin, demokrasi ve laiklik ekseninde sıkışmış siyasi tartışmalar yüzünden epey yoğun olduğu şu günlerde, ülkemiz insanının ve ekonomisinin geleceğini çok yakından ilgilendiren bu önemli meseleye kamuoyu tarafından gereken ehemmiyet maalesef verilmiyor.

Nükleer enerji tartışması Türkiye için yeni bir konu değil. 1958 yılındaki Atom Enerjisi Komisyonu toplantılarından itibaren ciddi mânâda tartışılan nükleer enerjinin yararları ve riskleri değişik çevreler tarafından çeşitli argümanlar ile gündeme getirildi. 1976, 1983 ve 1999 yılındaki nükleer enerji üretim tesisi kurma teşebbüsleri ise sonuç vermedi. Şimdi ise yeni bir teşebbüs AKP hükümeti tarafından başlatıldı. Fakat siyasal alanın griliği belki de kendini en çok nükleer enerji meselesinde su yüzüne çıkarıyor. Nükleer enerji üretimine popülist tavırlar ile en baştan karşı çıkmak çok kolaycı, topyekün savunmak da çok riskli bir yaklaşım. Bu konuyu iyice irdelememiz gerekiyor. Maalesef bugün nükleer reaktör inşasının Türkiye için faydaları ve zararları objektif olarak ele alınmıyor; meseleye birçok kişinin yaptığı şekilde takım tutar gibi bakmak da kamuoyuna yapıcı bir perspektif sunamıyor.

Nükleer enerji müzakerelerinde nükleer yanlısı çevreler, nükleer enerjinin beraberinde getireceği riskleri göz ardı ederek reaktör inşasını gözü kapalı savunurken, karşıt çevreler ise ütopik bir idealistlikle gerçekçilikten uzaklaşarak nükleer enerjiye topyekün karşı çıkıyorlar. Bu süreçte iki tarafın da kalıplaşmış, belirli önyargıları aşamadığını, tarafların kimi zaman kulaktan dolma, kimi zaman ise kasıtlı olarak yapılan yanlış somut bilgilendirmeler ile meseleyi kendi çıkarları doğrultusunda manipüle etmeye çalıştıklarına tanık oluyoruz.
Türkiye’nin geleceği açısından çok stratejik olan bu meseleyi analiz ederken, konuya iki ana belirleyici unsur çerçevesinden yaklaşmalıyız. İlk belirtilmesi gereken, Türkiye’nin ve Türk ekonomisinin önümüzdeki on yıl içerisinde gerekli enerji yatırımlarını yapmadığı takdirde 2010 yılı itibariyle çok ciddi bir enerji sıkıntısı yaşayabileceği ve ortaya çıkacak bu riskin toplumun her kesimini ciddi şekilde sıkıntıya sokabileceği gerçeğidir. Bu olumsuz senaryonun gerçekleşmesini engellemek için ulusal enerji üretiminin arttırılması, üretilen enerjinin verimli dağıtılması ve kullanılması, aynı zamanda da enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi gerekiyor. Nükleer enerji, enerjide tehlike çanları çalmaya başlayan Türkiye’nin bu problemine çözüm getirebilecek potansiyele sahip.

İkinci belirleyici ana unsur ise nükleer enerjinin sıfır riskli bir enerji üretim metodu olmadığı, beraberinde önemli riskler de getirdiği gerçeğidir. Konunun salt siyah yahut beyaz olmadığını kavradıktan sonra ise bir müzakere ve diyalog yöntemiyle kararın bir oldu bittiye getirilmeden, toplumun ve bürokrasinin bütün kesimleri tarafından ciddi bir şekilde tartışılması, fayda-risk analizinin yapılması gerekiyor

Nükleer Enerjinin Faydaları

Türkiye’nin ulusal güvenliğini tehdit eden petrol ve doğalgazdaki (hidrokarbonlar) dış bağımlılık, gelecek nesillerin yaşamını ciddi şekilde tehdit eden küresel ısınma ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi gerekliliği gibi etkenler, bize nükleer opsiyonunu ciddi şekilde ele almamızın şart olduğunu gösteriyor. Büyüyen ekonomisi, hızlı sanayileşmesi ve yükselen nüfusunun etkisiyle, Türkiye’nin toplam enerji ihtiyacı her sene ortalama yüzde 8 civarında artıyor. Bu artışı karşılayacak üretim kapasitesinin su anda çok uzağındayız. Türkiye`nin hidrokarbon kaynakları yok denecek kadar az. Her ne kadar son dönemde TPAO’nun Karadeniz bölgesindeki petrol arama çalışmaları umut verse de, henüz bu çalışmalardan somut bir kazanım elde etmek için çok erken. Rüzgar, güneş, hidro ve jeotermal başta olmak üzere yenilenebilir enerji alanında da coğrafi şartlarımız sayesinde ciddi avantajlarımız mevcut olsa da , bu metotlar topyekün enerji sorunumuzu çözmekten ziyade, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinde önemli bir katkı unsuru sağlayacaktır.

Söz konusu zorluklar karşısında nükleer sürdürülebilir bir enerji üretim metodu olarak karşımızda beliriyor. En son teknolojiyle donatılmış bir nükleer reaktör ve dikkatli tesis yönetimi ile uzun vadede istikrarlı elektrik üretimi gerçekleştirebilir ve küresel hidrokarbon fiyat şoklarından etkilenmeden ülkenin artmakta olan elektrik tüketiminin önemli bölümü karşılanabilir. Petrol ve doğal gaza bağımlılık ekonomimizi ciddi bir finansal risk altına sokuyor. Özellikle son dönemlerde yükselen petrol fiyatları neticesinde cari açık ve enflasyon başta olmak üzere ekonomik dengelerimizin ne kadar etkilendiği ortada. Nükleer enerji sağladığı bu fayda yüzünden, toplumdaki yaygın kanının aksine hala dünyanın vazgeç(e)mediği bir enerji üretim metodu. 2008 yılı itibariyle dünya genelinde tam 30 ülkede 441 tane işleyen nükleer reaktör mevcut ve bu reaktörler dünya toplam enerji talebinin yüzde 17`sini karşılıyor. Son birkaç ay içerisinde İngiltere ve Fransa’da da yeni nükleer reaktör inşaaları gündeme gelmeye başladı ve ilgili yasal düzenlemeler hazırlandı.

Nükleer enerji üretimi sadece enerji alanında değil, ulusal ekonominin diğer sektörlerinde de teknolojik gelişim açısından olumlu tetiklemeler yapabilecek potansiyele sahip. Türkiye’de nükleer sanayinin gelişmesi, tıp, bilişim, havacılık-uzay sanayii ve savunma sanayii gibi kritik alanlarda önemli katkılar sağlayacak, ülkenin yüksek katma değerli sektörlerinin gelişimi açısından olumlu sonuçlar doğuracaktır. Bir diğer olumlu faktör ise ilerleyen teknoloji ve risk unsuru arasında ters orantının mevcut olması. Üçüncü nesil ve yakın gelecekte üretimine başlanacak olan dördüncü nesil nükleer teknolojiler öncekilerden çok daha güvenli. Daha önceki teşebbüslerin aksine, hükümetin çıkardığı 5710 sayılı kanun bağlamında, sadece en son ve “kanıtlanmış” teknolojilerin nükleer yarışmada değerlendirilecek olması, riski azaltmada önemli bir katkı sunuyor. Bugünkü teknolojilerde Çernobil felaketi gibi, insan kaynaklı bir felaketin yaşanması gelişen otomasyon sistemi sayesinde çok daha küçük bir ihtimal.

Dünyada çevreci hareket de nükleer enerji konusunda tam ortadan ikiye bölünmüş durumda. Geçtiğimiz birkaç yılda dünyanın gündemine oturan küresel ısınma riskine karşı nükleer enerji etkili bir çözüm olarak görülüyor. Nükleer reaktörlerin düzgün kurulduğu, toksit atıkların düzgün bir şekilde yok edildiği ve ihtiyatlı işletildiği takdirde nükleer enerjinin çevreye hemen hemen hiç bir zararı yok. Bunları başarmak içinde hassasiyet ve disiplin gerekiyor. Bugün dünyadaki en önemli çevreci örgüt Greenpeace açık bir şekilde nükleer teknolojiye karşı çıkarken, Patrick Moore, James Lovelock ve Bruna Comby gibi yeşil hareketin önemli liderleri nükleer enerjiyi dünyayı küresel ısınmadan ve kirlenmeden kurtarabilecek bir enerji üretim metodu olarak değerlendiriyorlar. Bu süreçte dünyadaki nükleer karşıtı hareketin, istemeyerek de olsa bazen petrol lobisinin ekmeğine yağ sürdüğünün farkında olmalıyız. Nükleer enerjinin gelişmesi, petrol üreticisi ülkeler ve büyük petrol şirketleri için büyük bir tehlike olarak görülüyor.

Nükleer Enerjinin Riskleri

Yukarıda belirttiğimiz gibi sağlıklı bir sonuca varabilmek için meselenin olumsuz yanlarını da iyice irdelememiz gerekiyor. Nükleer reaktör kurmanın Türkiye için dört önemli risk faktörü var. Bunları teknik risk, terörist risk, doğal afet riski ve finansal risk olarak sıralayabiliriz. Teknik açıdan baktığımızda nükleer enerji üretiminin her aşaması kendine özgü riskler barındıran bir süreçtir. İnşasının, işletilmesinin ve atık depolamalarının herhangi bir kazaya mahal vermemesi amacıyla itinalı bir şekilde yapılması gerekiyor. Türkiye`nin bu alanda yetiştirdiği çok önemli bilim adamları olmasına rağmen, ilk etapta reaktör tecrübesi olan Türk yahut yabancı uzmanların inşa ve yönetim süreçlerinde yer alması gerekir.

Türkiye`nin yakından şahit olduğu Çernobil felaketi dünya üzerindeki en büyük nükleer felaket olarak tarihe geçti. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DTO) araştırmasına göre Çernobil felaketi akabinde dünyaya ABD`nin Hiroşima ve Nagasaki atom bombalamalarından tam 200 kat daha fazla radyasyon yayıldı. Teknik risk yeni teknolojiler kullanılırsa eskisi kadar çok değil. Fakat bu küçük ihtimalin gerçekleşmesi durumunda yaşanabilecek felaket çok büyük. Fakat şu anda bile halihazırda Türkiye`nin komşu ülkelerdeki üretim tesisleri nedeniyle önemli risk altında olduğunu göz ardı etmemeliyiz. Örneğin, 1976 yılında üretime başlayan Ermenistan’daki ilk nesil eski Sovyet tipi Medzamor nükleer tesisi, Türkiye’yi ciddi ölçüde risk altına alıyor. Türkiye ve Azerbaycan’ın uluslararası teşkilatlara yaptığı itirazlara rağmen bugün Medzamor, Ermenistan`ın elektriğinin yüzde 40`ını üretmeye devam ediyor. Diğer bir komşumuz Bulgaristan’da da çalışmaya devam eden nükleer santraller mevcut. Yani 2008 yılı itibariyle Türkiye halihazırda nükleerin bütün risklerine sahipken, potansiyel faydalarından kazanım sağlayamıyor.

Bir diğer ciddi risk faktörü ise tesislere yönelik terörist eylem olasılığı. Uzun yıllardır hem iç hem de dış kaynaklı terörizmin hemen her çeşidinden muzdarip olan Türkiye’de, nükleer reaktörler ulusal ve küresel terör örgütlerinin başlıca hedefleri arasına girebilir. Bu senaryo ise Türkiye için tek kelimeyle kabus demektir. Türkiye’nin böyle bir riske hazır olup olmadığını çok iyi değerlendirmek gerekir. Eğer nükleer reaktör inşası Akkuyu ve daha sonra Sinop’da gerçekleşirse, güvenlik kuvvetlerinin tesis yakınlarında ciddi bir tampon bölge oluşturma ihtiyacı ortaya çıkabilir. Üçüncü tehdit unsuru ise doğal afet riski. Türkiye doğal kaynaklı güvenlik tehditlerinden de nasibini almış, üzerinde yaşadığı coğrafya nedeniyle sürekli deprem tehdidi altında bir ülke. Son teknoloji nükleer santrallerinin yaklaşık dokuz şiddetindeki depremlere dayanabileceği söylense de, herhangi bir deprem anında küçük bir radyasyon kaçağının yaratabileceği felaket ciddi boyutlarda olabilir. Son olarak, meselenin finansal boyutu ise bir başka negatif etken. Nükleer santral kurulumunun ciddi bir sabit gideri olsa da, işletim masrafları hem üretici firmayla yapılan hazine taahhütlü satın alım anlaşmasına hem de yakıtın temin yöntemine bağlı olarak değişiyor. Reaktörün ömrünü doldurduktan sonra ortaya çıkacak söküm masrafları da bir başka negatif maddi unsur.

KARAR SÜRECİNDE TOPLUMSAL UZLAŞI GEREKİYOR

Sonuç olarak; çetrefilli karakteri yüzünden nükleer meselesinin, artıları ve eksileriyle Türkiye gündeminde tartışılması ve uzlaşılarak bir karar verilmesi gerekiyor. Ülke içerisindeki nükleer taraftarlarının ve nükleer karşıtlarının ezberlerini bozması, ülke geleceği için en sağlıklı kararın verilebilmesi için bir müzakere sürecinin başlatılması şart. Bugün üzerinde herkesin anlaşabileceği bir gerçek varki o da Türkiye’nin enerji sorununa bir çözüm bulması gerekliliği. Bunu gerçekleştirmek için ise yenilenebilir enerji başta olmak üzere devletin özel sektörü yatırım için teşvik etmesi, petrol ve doğal gaza bağımlılığını azaltırken, diğer metotların da payının arttırılması gerekiyor. Hükümet dört sene önce bu eksende aldığı karar ile Türkiye’yi nükleer teknoloji ile tanıştırmayı amaçlıyor. Fakat, daha önceki teşebbüslerde olduğu gibi başarısızlıkla karşılaşılması da ihtimaller dahilinde. Bu sürecin başarıyla devam etmesi durumunda ise nükleer yarışma sürecinin liyakata dayalı olarak gerçekleşmesi, inşa ve elektrik üretim sürecinde toplumsal ve çevresel faktörlerin öncelikli olarak göz önune alınması ülke güvenliği açısından olmazsa olmaz bir unsurdur.

( Cenk Sidar, Ameraikan Türk Konseyi ( ATC ) Washington DC, Enerji Programları Direktörü )

Terörizmi Tanımlamak

2008-05-29T16:11:00.000+03:00

ANLAM KAOSU

Bu kelimeyi herkes kullanıyor, peki ne anlama geldiğini bilen var mı? Terörizm nedir tam olarak? Nedenleri nedir? Failleri kimlerdir? İnsanı terörist yapan, niyeti mi, ideolojisi mi, taktiği mi yoksa hedef aldığı şey midir?

Şiddet, hangi koşullar altında, terörizm diye tanımlanmasına engel olacak bir meşruiyet taşır? Terörizmi saldırıdan, cinayetten ya da şiddete dayanan ve “suç” teşkil eden diğer eylemlerden ayıran nedir? Ahlaken kınanması gereken teröristleri, eylemleri meşru olduğu düşünülen gerillalardan, direnişçilerden, karşı-teröristlerden ya da özgürlük savaşçılarından nasıl ayırabiliriz? Terörizmin “masum” kurbanı olmak ne demektir? “Masum” kim, “suçlu” kim? Askerî hedeflere yönelik bir terörizm olabilir mi, yoksa terörizm yalnızca “sivilleri” ve “savaş halinde olmayanları” mı hedef alır?

Terörizm, bombalı saldırı gibi beklenmedik, tek hamlelik ve doğrudan bir eylem midir, yoksa etkileri yavaş yavaş ve dolaylı olarak açığa çıkan, yine de yıkıcı sonuçlar doğuran iktisadi ya da siyasi politikaları da kapsar mı? (Örneğin bir hükümetin, milyonlarca yurttaşını yoksulluğa, açlığa, evsizliğe sürükleyen kararları, ya da Dünya Bankası’nın, azgelişmiş ülkelerde adalet mücadelelerini bastırıp kemer sıkma politikalarını dayatmaya yönelik eylemleri terörizm sayılabilir mi?)

Hayvanların dünyasını hedef alan bir “insan terörizminden” söz edilebilir mi?

DİLİN KÖTÜYE KULLANILMASI

11 Eylül’den beri ABD’de terörizm kelimesi gerek devlet gerekse de sanayi çevrelerince öyle keyfî bir biçimde kullanılıyor ki, kâr hırsıyla belirlenen gündemlerine karşı çıkan herkes “terörist” (ya da hayvanları veya doğal kaynakları sömürenlerin çıkarları söz konusuysa “eko-terörist”). Bush yönetimi altında, protestocular, göstericiler, hükümeti eleştirenler anayasal haklarından mahrum bırakılıyor, gözaltına alınıyor, taciz ediliyor, dövülüyor, hapse atılıyor, hain ve terörist damgasını yiyorlar.

Terimin siyasî açıdan taşıdığı görelilik, şu basit deyişte özetleniyor: “Kimine göre terörist, kimine göre özgürlük savaşçısı.” İsrail ile ABD’nin gözünde terörist olan Filistinli örgütler, Filistinlilerin gözünde ülkelerinin işgaline direnen özgürlük savaşçılarıdır. Keşmir’in bağımsızlığı için çalışan gruplar Hint devletinin gözünde teröristtir, ama Pakistanlıların çoğunluğunun gözünde bağımsızlık savaşçılarıdır. Reagan yönetiminin özgürlük savaşçıları olarak göklere çıkardığı kontra-gerillalara, onların şiddetine maruz kalan Nikaragua halkı -daha isabetli bir şekilde- terörist gözüyle bakıyordu. ABD 1980’lerde Bin Ladin’i özgürlük savaşçısı diye göklere çıkarırken, aynı dönemde pek çok hükümet yetkilisi Nelson Mandela’dan terörist diye söz ediyordu. ABD’nin şirket-devlet kompleksi, ALF (Hayvan Kurtuluş Cephesi) üyelerini terörist diye damgalarken, pek çok hayvan hakları aktivisti onları özgürlük savaşçısı olarak savunuyor.

Şurası açık ki terörizm sadece bir kelime değil, bir silah. Terörist kelimesinin kullanımındaki saiklere işaret eden Tomis Kapitan şöyle diyor: “Terörist kelimesi, atfedildiği kişileri ya da grupları gayri insanîleştirir, iletişim kurulması imkânsız insanlar olarak gösterir. Onları bu eyleme sürüklemiş olabilecek politikaların göz ardı edilmesine neden olur. Bu kişi ya da gruplara karşı şiddet kullanılmasının önünü açar ve insanların korkularını istismar ettiği için, devlete tam bir hareket serbestisiyle davranma ve yöntemlerine yönelik itirazları geçiştirme olanağı sağlar.”

TERÖRİZM TANIMINDAN DIŞLANANLAR

1. Devlet Terörizmi

Terörizm konusundaki yaygın tanımlar, iki temel şiddet biçimini dışarıda bırakır: devlet terörizmi ve tür terörizmi.

Resmî tanımlara göre terörizm bir devleti hedef alabilir, ama bir devlet tarafından yürütülemez. ABD’nin terör tanımları toplumsal adalet hareketlerini kapsar, ama ABD’nin kuklası olan devlet yetkililerin saçtığı dehşetten söz etmez: Nikaragua’da Somoza’nın, Şili’de Pinochet’nin, bütün o diktatörlerin ya da sağcı ölüm tugaylarının… ABD’nin Vietnam halkına karşı yürüttüğü kimyasal savaşta verilen kayıplar, Saddam Hüseyin’in (ABD’den aldığı kimyasallara ve silahlara dayanan) terör sicilini kat kat aşar. ABD, sadece Vietnam’da yürüttüğü emperyalist savaşta 4 milyon insanın canını almıştır.

ABD’nin resmî terörizm tanımı her zaman Maniheizm’in İyi-Kötü ikiliğine dayanır. Bu strateji, çifte standart uygulamayı sağlar: İyilik güçleri kendi uyguladıkları şiddeti ve hukuk ihlallerini göz ardı edip hafife alırken, Kötü’lerin benzer ya da çok daha düşük seviyedeki ihlallerini gözü dönmüş bir şekilde lanetleyebilirler. Fakat Noam Chomsky’nin de gözlemlediği gibi, ABD, terörizme dair her türlü makul tanımın en önde gelen örneğidir. ABD anayasasında ve ordu kitapçıklarında terörizm şöyle tanımlanır: “Sivilleri hedef alarak ve siyasî, dinî ya da başka amaçlara hizmet etmek üzere, insanları sindirmek, korkutmak, sıklıkla da öldürmek için şiddeti hesaplı bir şekilde kullanmak.” Ne var ki, bu resmî tanımda şöyle bir sorun var: “ABD’nin resmî politikasının tanımıyla hemen hemen örtüşüyor”, her ne kadar bu resmî politika “düşük yoğunluklu çatışma” olarak adlandırılsa da. Chomsky’ye göre resmî terörizm tanımı çerçevesinde ABD “önde gelen bir terörist devlet, çünkü söz konusu uygulamalara sürekli başvuruyor.” Aynı şekilde, FBI’ın şiddet tanımına bağlı kalacak olursak, görürüz ki ABD, “bir devleti, sivil bir halkı ya da halkın bir kesimini sindirmek ya da baskı uygulamak amacıyla” pek çok ülkede sistemli ve hesaplı bir politika olarak planlı “güce ya da şiddete”, “yasadışı” bir şekilde başvurmuştur. Philip Cryan’a göre ABD “terörizm eylemlerinden ve teröristlere yataklık etmekten doğrudan sorumludur, ABD’nin yol açtığı insanî kayıplar ve yarattığı korku duygusu tahayyül sınırlarını aşmaktadır.”

ABD’nin, seçimle başa gelen Salvador Allende’yi devirme operasyonunda binlerce sivil hayatını yitirdi, binlercesi işkence gördü. Darbenin mimarlarından, terörist Henry Kissinger’a 1973’te Nobel Barış Ödülü verildi; medya onu hâlâ sözüne güvenilir bir siyaset uzmanı ve barış elçisi olarak göstermeye devam ediyor. ABD’nin Nikaragua’da kotragerillara verdiği destek, 1980’lerin başında katliamlara yol açtı; El Salvador’un faşist hükümetine verdiği destekse 70 bin sivilin ölümüyle sonuçlandı. ABD dünya çapında teröristlere yardım ve yataklık ediyor ve haydut devletleri destekliyor.

2. Tür Terörizmi

Bütün terörizm tanımları, en “ilerici” insan hakları savunucularının yaptığı tanımlar bile, yeryüzündeki en kapsamlı şiddet biçimlerinden birini dışarıda bırakır: İnsan türünün insan olmayan türler üzerinde uyguladığı şiddeti. Türcülük, insan zihnine öyle derinden nüfuz etmiştir ki, insanların hayvanlara uyguladığı vahşet görülmez. İnsandışı hayvanları şiddetin kurbanları, insan hayvanları da gezegenin teröristleri olarak düşünmeyi önerenlere istihzayla yaklaşılır.

Terörizm, ideolojik, siyasî ya da ekonomik saiklerle masum kişilere kasıtlı biçimde şiddet uygulamak demekse, insanların, bir hayatın öznesi olan insandışı hayvanlara karşı yürüttüğü savaş da terörizmdir. Kürk çiftlikleri, sınaî çiftikler, hayvan deneyleri vs. terörist endüstrilerdir; bu endüstrileri destekleyen devletler de terörist devletlerdir. Gerçek kitle imha silahları, hayvanların bedenleri üzerinde deney yapmak, onları öldürmek, yaralamak ya da tüketmek için kullanılan gazlar, tüfekler, bayıltıcı silahlar, çatallar ve bıçaklardır.

İnsanlar tarafından öldürülen hayvanların sayısı dehşet vericidir. Her yıl, yalnızca ABD’de 10 milyardan fazla çiftlik hayvanı gıda için, 17–70 milyon hayvan deneyler ve ürün testleri için, 100 milyondan fazla hayvan avcılıkta, 7–8 milyon hayvan kürkü için öldürülmektedir. Bu sayılara, çiftlik hayvanlarını korumak adına, “eğlence” endüstrisi adına ya da başka adlar altında öldürülen hayvanlar dahil değildir. Hayvanlar için her saniye bir 11 Eylül saldırısıdır.

FBI’ın tanımına göre mala verilen zarar terörizm, ama insandışı canlılara yönelik şiddet terörizm değil. Yani ALF, FBI’ın gözünde terörist bir grup, ama her yıl milyarlarca hayvanı katleden endüstriler terörist değil. Şirket-devlet ittifakı, ALF ve ELF gibi grupların mala yönelik sabotajlarını “eko-terörizm” olarak tanımlıyor, böylece sabotajla terörizmi aynı kefeye koyarak bu tür gruplara verilecek cezaların artırılmasını sağlıyor.

TERÖRİZM NEDİR?

Biz, terörizm tanımımıza, insanlarda “korku” duygusu yaratma gibi psikolojik boyut içeren eylemleri dahil etmiyoruz, zira bu “korku yaratma” boyutu aktivist grupların baskı görmesine neden olan geniş yorumlara götürüyor. Biz bütün canlı türlerine yönelik fiziksel şiddet üzerine odaklanıyoruz. Kelimenin kökü “terör” olduğuna göre, teröristlerin de şüphesiz korku uyandırmak gibi bir niyetleri vardır, ama asıl niyetleri hedeflerine fiziksel zarar vermek ya da onları öldürmektir. Ayrıca, çeşitli endüstrileri hedef alarak mala verilen zararları terörist eylem olarak kabul etmiyoruz, çünkü: (1) bu eylemler ilke olarak savunulabilir, (2) bu tür yasadışı eylemlerin halihazırda sabotaj, vandalizm, kundaklama gibi adları vardır ve bunlara denk düşen cezalar mevcuttur, bunların terörizm sınıfına sokulması için hiçbir neden yoktur, (3) asıl terörizm, şirketlerin ve devletlerin insanlara, hayvanlara ve yeryüzüne karşı işlediği suçlardır.

Biz terörizmi şöyle tanımlıyoruz: “Terörizm, bir bireyin, örgütün, şirketin ya da devletin, insan olsun insandışı hayvan olsun masum kişiler üzerinde kasıtlı olarak fiziksel şiddet uygulayarak dinî, ideolojik, siyasî ya da iktisadî amaçlarına ulaşmaya çalışmasıdır.”

Terörizm kelimesinin tanımı üzerinde mücadele etmeliyiz, çünkü şiddetin olanca çıplaklığıyla yaşandığı bu dünyada, eylemlerini tanımlamamız, lanetlememiz ve mahkûm etmemiz gereken gerçek teröristler var. Terörizme ilişkin muğlak tanımlar, muhalif hareketleri ağır biçimde cezalandırmaları için devletlere büyük bir serbestlik sağlıyor. Aktivistler ve muhalifler, “teröristlikle” yaftalanmanın terörizminin hedefi olmak yerine, sağlam tanımlar sunmalı ve asıl teröristlerin kimler olduğunu göstermeliler. Bugüne kadar yapılan terörizm tanımları içinde, bir insanın, endüstrinin, devletin ya da insan türünün hayvanlara uyguladığı şiddete yer verilmemiştir. Terörizmi tanımlamak, çağımızın en önemli felsefî ve siyasî işlerinden biridir.
( Birikim Dergisi, 11.04.2006, Anthony J. Nocella, Steven Best )

Çağdaş Yurttaşlık Kavramı ve Liberal Paradigmanın Sonu

2008-05-29T16:07:00.000+03:00

Farklı konuların gündemde baş sıralara yerleşmesi nedeniyle ülke gündeminin gerisine düşen yeni anayasa taslağı çalışmalarında üzerinde yeterince tartışmadığımız ama yaşamsal önemi olan bir sorun da yurttaşlık kavramı ve bunun içeriğinin nasıl doldurulacağıdır. Günümüze kadar yapılan anayasa tartışmaları genelde çağdaş liberal teorinin temel ayrımlarından birisi olan devlet/birey ayrımı üzerine oturtulmuş ve bireyin devlet karşısındaki temel hak ve özgürlüklerinin belirlenmesi tartışmaların odağını oluşturmuştur. Bu bağlamda, devletin bu ilişkide hükmeden, yönlendiren, ceza veren, kısıtlayan, tehdit eden ve biçimlendiren bir paternal yapıdan sadece hizmet eden ve bireysel özgürlüklerin alanını genişleten bir hizmet veren konumuna indirgenmesi yada daha doğrusu bu liberal felsefeyle yeniden yapılandırılması öngörülmüştür. Siyaset teorisindeki liberal yaklaşımlar genelde birey hak ve özgürlükleri temelinde çözüm önerileri sunmakla birlikte, yurttaşlık kavramı ve bu kavramın modern demokratik toplumlardaki görünümü üzerine yeterince kafa yormamışlardır görüşündeyim. Oysa ki yurttaşlık kavramının içeriğinin tartışılması demokratik toplumların siyaset sosyolojinde önemli bir yer tutmaktadır.1 Bu bağlamda, nasıl bir yurttaşlık anlayışı istiyoruz sorusu bir anayasanın hazırlanması aşamasındaki en temel sorulardan birisidir.

T.H Marshall “Yurttaşlık ve Sosyal Sınıf” adlı etkili makalesinde hakları normatif bir sınıflandırmayla üç kategoriye ayırmıştır: sivil haklar, politik haklar ve sosyal haklar. Marshall kişisel hak ve özgürlüklerin onsekizinci, siyasi hakların ondokuzuncu yüzyılda tanınmaya ve yerleşmeye başladığını, sosyal hakların yurttaşlık kavramı içerisinde yer bulmasının ise yirminci yüzyılda gerçekleştiğini belirtmektedir. Bu tanımlamaya göre, sivil toplumla bağlantılı sivil haklar temel kişisel hakları, konuşma özgürlüğünü, düşünce ve inanç özgürlüğünü, mülkiyet edinme ve sözleşme özgürlüğü ile adalet arama özgürlüğünü içermektedir. Sivil haklar bireylerin sahip oldukları haklar olup, yasama- yürütme- yargı üçgeni içerisinde ilkesel olarak yargı ile ilişkili haklardandır ve bireylerin hak arama süreçleri içerisinde yargı tarafından güvence altına alınmışlardır. Politik haklar ise demokratik katılım hakkını, seçme ve seçilme özgürlüğü gibi özgürlükleri içermekte olup, temsili demokrasilerdeki parlamento kurumu bu hakların tanınmasını ve sürdürülmesini sağlayan temel kurum olarak öne çıkmaktadır. Sosyal haklar ile Marshall ekonomik ve sosyal hakları, bu haklarla bağlantılı minimum gelir ve refah düzeyini ve modern demokratik toplumların sağladığı olanaklardan her bireyin yararlanabilmesini sağlayacak bir sosyoekonomik yapılanmayı kastetmektedir.[2] Refah devleti politikaları ve kurumları-ücretsiz eğitim sistemi ve sosyal servisler-bu hakların somutlaşma alanlarını oluşturmaktadırlar. Belirtilen bu hakların ardındaki felsefi anlayışlar şöyle açıklanabilir: sivil haklar ile modern devletin legal olarak zor ve şiddet kullanabilme hakkı-ki Max Weber’e göre modern devletin ayrıcalığıdır- yumuşatılmakta, politik haklar ile politik gücün elit bir grubun elinde toplanmasına engel olunmakta, sosyal haklar ile de kapitalist pazar ekonomilerinin üretim süreçlerinde yarattıkları gelir dağılımı adaletsizliğini düzeltme ve toplumda sosyoekonomik uçurumların oluşmasına engel olma hedeflenmektedir. [3]

Bunun dışında Marshall sivil hakların bireysel temelli olduğunu, politik hakların ise temelde bireyin hakları olmakla birlikte aslen kolektif bir karakterinin bulunduğunu ve özel ayrıcalıkların evrensel haklara dönüştükleri bir tarihsel süreç içerisinde bu hakların sınıftan sınıfa ve cinsiyetten cinsiyete genişletildiğini belirtmektedir. Marshall’a göre, sosyal haklar da genel anlamda kişisel haklar olmakla birlikte sivil ve politik haklar bütününe sonradan eklenmişler ve sınıf ve cinsiyet farkı gözetmeksizin herkes için aynı anda istenmişlerdir. Takdir edilecektir ki sivil, politik ve sosyal haklar bağlantısız ve karşılıklı olarak birbirini dışlayıcı haklar değildir. Örneğin düşüncelerini açıklama özgürlüğü hem sivil hem de politik bir haktır. Sonuç olarak Marshall modern yurttaşlık kavramının bu üç hakkı içerecek biçimde yeniden tanımlanmasını öngörmüştür.

Marshall tarafından normatif olarak sınıflandırılan bu hakların kullanımı da kaçınılmaz olarak birbirleriyle ilgilidir. İşte bu noktada İsaiah Berlin’in ilk olarak “İki Özgürlük Kavramı” başlıklı seminerinde belirttiği negatif ve pozitif özgürlükler devreye girmektedir.[4] Berlin’e göre negatif özgürlük bir hakkın sahibi olmakla ilgilidir ve bu anlamda biçimseldir. Yani anayasada yurttaşların haklarının sayılması ve yurttaşlık kavramının bu hakları içermesi bu anlamda yeterlidir. Özgürlüğün bu tanımı, John Locke’ı izleyen liberal ve birey temelli gelenek için çağlar boyu yeterli olmuştur ve olmaktadır.[5] Pozitif özgürlük ise, negatif özgürlüğün aksine, bireyin özgürlük alanının kısıtlanmaması gibi negatif bir noktadan değil, bireyin bir şeyleri gerçekleştirebilme pozitif gücünün ve/veya kapasitesinin arttırılmasını öngörmektedir. Bu anlamda pozitif özgürlük bireyin biçimsel olarak sahip olduğu hakları gerçekleştirebilecek ve bireysel anlamda gelişimini tamamlayacak sosyoekonomik altyapıya sahip olması ile yakından ilişkilidir.[6] Bu şu demektir: eğitim hakkına sahip olmak kendi başına yeterli değildir. Aslolan bu hakkın sosyoekonomik anlamda herkesçe kullanılabilir olması ve bireyin eğitim yoluyla yetenek ve eğilimlerini geliştirip tamama ermesi yada ideallerini gerçekleştirebilmesidir. İşte Berlin’in pozitif/ negatif özgürlükler ayrımı Marshall’in üçlü normatif kategorizasyonu il ele alındığında, sivil ve politik hakların biçimsel çerçevede anayasada tanınmasının yeterli olmadığı ve sosyal haklarla tamamlanmaması halinde bu hakların toplumun önemli bir kesimi tarafından kullanılması ve yaşama geçirilmesinin mümkün olamayabileceği gibi bir pratik gerçeklik ortaya çıkmaktadır. Başka bir ifadeyle, sivil ve politik hakların kağıtta kalmaması ve modern ve demokratik toplumlarda bir anlam ifade edebilmesi için sosyal hakların varlığı ve anayasal teminat altına alınması kaçınılmaz olmaktadır. İşte Berlin’in sözünü ettiği pozitif özgürlük de bu noktada önem kazanmaktadır. Marshall’in belirttiği sivil ve politik haklar negatif özgürlükler için yeterli olmakla birlikte, pozitif özgürlüğün bireylerce yaşanabilmesi için sosyal hakların varlığı olmazsa olmaz-sine qua non- olarak ortaya çıkmaktadır. Bu konuda şöyle bir örnek de verebiliriz: düşüncelerini açıklayabilme özgürlüğü sivil (ve politik) bir hak olup, sosyal haklar ve pozitif özgürlük bağlamında düşünüldüğünde tek başına yeterli bir özgürlük alanı açmamaktadır. Bireylerin sahip oldukları siyasi ve felsefi düşünceleri yayabilecek ve taraftar toplayabilecek sosyoekonomik altyapıya da sahip olmaları gerekmektedir. Demokratik toplumlarda düşüncelerin sivil toplum örgütleri, kitle iletişim araçları ve benzeri yöntemlerle yayılması ve toplumun her kesimine ulaşabilmesi de sahip olunan sivil ve politik hakların etkinliğini arttıracak ve onları kâğıt üzerinde kalmış biçimsel haklar olmaktan öteye geçirecek gerekli açılımları sağlayacaktır.

Özellikle son yirmi beş yıldır Türk siyasal düşüncesi milliyetçi-muhafazakar kesimden Marksist kesime kadar uzanan bir yelpazede çağdaş liberal teorinin ideolojik egemenliği altında kalmıştır ve bu egemenlik halen devam etmektedir. Bu anlamda bireyin sivil ve politik haklarının önemi her fırsatta vurgulanmış, iktidarlar, yasa önerileri ve anayasal metinler bu

liberal yaklaşım doğrultusunda haklı eleştirilere maruz bırakılmıştır. Fakat bunlar yapılırken sivil ve politik hakların, modern demokratik toplumların sosyoekonomik anlamda standart yaşam kalitesinin altında bulunan kesimleri açısından bir anlam ifade edebilmeleri için, Marshall’in sosyal haklar olarak belirttiği haklarla anayasal güvence altına alınması gerektiği gerçeği bilinçli yada bilinçsiz bir şekilde ihmal edilmiştir. Oysa ki bu sosyal haklar anayasamızın ikinci maddesinde ifadesini bulan ‘Türkiye’nin sosyal bir hukuk devleti olduğu’

yönündeki pozitif hukuk tespitinin bireysel boyutta ve yurttaşlık kavramı bağlamında ele alınmasından başka bir şey değildir. Kanaatimce Türk sağından Türk soluna kadar

entelektüellerimizi, politikacılarımızı ve düşün ve yazın insanlarımızı etkisi altına alan bu liberal hâkimiyetin ve paradigmanın aşılması zamanı gelmiş ve geçmektedir.

Aristotle Nicomachean Etik adlı yapıtında insanın sadece tüketen değil, aynı zamanda üreten, yapan ve eylemi ile bir şeyleri değiştirme gücü olan bir canlı olduğunu ve bu niteliklerin insan varlığının ayrılmaz parçalarını teşkil ettiğini belirtir.6 Liberal teorinin biçimsel ve yüzeysel yaklaşımlarının göz ardı ettiği bu gerçek yüzünden çağdaş toplumlarda yaşayan günümüz bireyinin ayırıcı özelliği tüketim olarak ortaya çıkmaktadır. Bu o kadar böyledir ki, bu birincil önceliği tüketmek olan bireylerden oluşan çağdaş toplumların en belirgin özelliği de kaçınılmaz olarak tüketim olgusu olmakta ve bu toplumlar tüketim toplumları olarak adlandırılmaktadırlar. Günümüzde tüketim toplumu terimi felsefeden sanata kadar geniş bir entelektüel tartışma zemininde yer edinmeyi başarabilmiştir. Oysaki Aristotle’ın da vurguladığı gibi insan her şeyden önce üretici, eylemde bulunan ve yetenek ve kapasitesi doğrultusunda ortaya bir şeyler koyan yönleri ile anılması gereken bir varlıktır. İşte insanın bu niteliklerinin modern demokratik toplumlarda bir anlam ifade edebilmesi için bireyin sosyal haklarının güvence altına alındığı bir yurttaşlık kavramı ve bunu gerçekleştirecek bir sosyal devlet anlayışı hem zihinsel, hem metinsel, hem de pratik anlamda artık Türkiye gündeminin merkezine oturmak zorundadır.

( Birikim Dergisi, Sezgin Seymen Çebi, 22.03.2008 )